De roadtrip door Noorwegen die niet doorging: Noorwegen, inclusief Lofoten & Vesterålen - Sprookjesdecor boven de poolcirkel SVOLVAER - De Lofoten is een magisch oord.(Alg. Dagblad, 15-03-10)

Hits: 11851

Artikelindex

Sprookjesdecor boven de poolcirkel
SVOLVAER - De Lofoten is een magisch oord. Licht en landschap betoveren de bezoekers. Dag én nacht.
Redactie Alg. Dagblad, 15-03-10


Houten vissershuisjes op palen.
Langs het weggetje zijn passeerplaatsen om tegenliggers de ruimte te geven. Toch staat er serieus 'E10' op het groene bordje in de berm. E-wegen overbruggen nationale grenzen, maar zijn lang niet altijd snelwegen, zo wordt op de Noorse eilandengroep Lofoten duidelijk. ,,In Denemarken noemen we dit een karrenspoor,'' klaagde een Deense vrachtwagenchauffeur in de lokale krant Lofotposten, nadat een collega en landgenoot van de weg gleed en stierf tussen de kolossale rotsblokken.

Op de Lofoten onderstreept de smalle E-weg de zalige kleinschaligheid van menselijke activiteiten en de grootsheid van het landschap. De weg slingert zich langs kleine houten dorpjes en ruige bergen die loodrecht uit zee verrijzen en met hun puntige pieken de blauwe hemel bekrassen. Soms gunnen de bergen ruimte aan veengebieden of gouden stranden die in turkoois water verdwijnen. Of ze houden met hun toppen een wolkendek gevangen waar je tientallen kilometers ver onderdoor kunt kijken - de lucht is schoon en helder.

National Geographic Traveler plaatste de Lofoten op de derde plek van de meest aantrekkelijke eilanden van de wereld. Noorwegen zelf overweegt de hele archipel aan te melden voor de Werelderfgoedlijst van Unesco. De grootste eilanden zijn pas sinds de jaren '80 door bruggen met elkaar verbonden en aaneengeregen door de E10 - die ook de naam Kong Olav Veg draagt, vernoemd naar een voormalige koning. Maar het is vooral het uitzicht dat de weg vorstelijk maakt. Zon en wolken spelen een fascinerend schaduwspel op berghellingen en -toppen. Zeearenden, 2,5 meter breed, vliegen overal rond en kijken of de otters die langs de kust vissen wat restjes hebben laten liggen. In fjorden en langs stranden jagen bruinvissen.

KABELJAUW EN WALVIS
Å i Lofoten, waar de E10 begint of eindigt, is een gehucht van niets, maar een pareltje om te zien. Aan de voet van loodgrijze bergen staan wat roodbruine huisjes, veelal op palen boven water. Al eeuwen wordt vanaf de eilanden gevist, aanvankelijk met roeiboten en open zeilscheepjes. Het was handig om dichtbij, of zelfs bóven het water te wonen en opslagruimten te hebben. Bovendien is er niet veel plek op het land.

Het aantal vissers loopt echter terug en de bedrijfsvoering is grootschaliger geworden. De houten huisjes boven water, rorbuer, worden in veel gevallen niet meer door vissers gebruikt en zijn nu ingericht om toeristen te huisvesten. Zoals in Å, waar de sportvissers onder de toeristen een bootje bij hun rorbuer huren en hopen op het Vestfjord, dat de Lofoten van het vasteland scheidt, grote kabeljauwen en koolvissen te vangen.

Aan houten rekken hangt eind voorjaar, begin zomer nog kabeljauw te drogen tot stokvis. Een typerend beeld voor de eilanden. Het zijn vissen die 's winters zijn gevangen, als kabeljauw van de Barentszee naar de Lofoten trekt om te paaien.
Stokvis is een belangrijk exportproduct, maar de eilanders zelf zijn er ook gek op. Zeker met Kerstmis ontbreekt het op geen enkel menu, traditiegetrouw als Noren zijn. Lutefisk heet het dan, stokvis die onder meer in een loogoplossing wordt geweekt. De avontuurlijke toerist kan zich er aan wagen in de visrestaurants van Henningsvær en Svolvær. En het moet gezegd: heel bijzonder. Maar er gaat niets boven vers.

Het water rond de eilanden heeft meer te bieden dan vis alleen. In Reine, een paar minuten rijden van Å, onthult een kraaiennest in een mast dat dit vissersscheepje ook wordt ingezet om dwergvinvissen te schieten. Walvisvlees is in de zomer goed verkrijgbaar. Het ziet er donker en sappig uit, als paardenbiefstuk. Tijdens de vele evenementen die 's zomers plaatsvinden, liggen brokken op barbecues en kan iedereen proeven. Discussie ligt voor de hand. ,,Deze beesten hebben een goed en vrij leven gehad en zijn snel gedood. Anders dan jullie varkens. Er zwemmen er nog veel rond, terwijl we al eeuwen op ze jagen,'' zegt een gepensioneerde Lofotenaar. Walvisvlees is op de eilanden zo normaal als een slavink in Nederland en ook te koop in de diepvriesschappen van de supermarkten.

SNEEUWWITTE CAMPERS
Waar Reine stopt en Sakrisøy begint, is eigenlijk alleen aan het plaatsnaambordje te zien. Langs de hele grillige, rotsige kust staan houten optrekjes op palen. Iets daarachter de Noorse standaardwoninkjes - bijna vierkant, twee etages en een puntdak - in een sprookjesdecor van een film als The Lord Of The Rings. In één van gebouwtjes langs de weg zit een viswinkel die zalige visburgers serveert. En walvis.

In Sakrisøy staan ook de enige verkeerslichten die de Lofoten rijk zijn - voor twee boogbruggen in de E10 die te smal zijn voor tegenliggend verkeer. Bijna altijd staan ze op groen.
Druk is het niet op de Lofoten. De archipel meet in totaal ruim 1200 vierkante kilometer en er wonen 25 duizend mensen. Voor het beeld: de provincie Utrecht is maar een beetje groter en daar wonen ruim 1,2 miljoen mensen. Alleen in de zomermaanden wordt het drukker en springen de lichten van Sakrisøy vaker op rood. Een stoet sneeuwwitte campers en caravans trekt dan over de eilanden. Toerisme wordt in toenemende mate een belangrijke inkomstenbron.

Toch drukt het toerisme niet een té nadrukkelijk stempel op de eilanden. Dorpjes blijven er authentiek uitzien. Nusfjord bijvoorbeeld, gebouwd op rotsen in een smal fjord, staat daarom al op Werelderfgoedlijst van Unesco. Geen grote hotels, alleen maar omgebouwde voormalige vissershutjes. En áls er wordt gebouwd, is dat in de klassieke stijl. Hoewel hoofdstad Svolvær (4200 inwoners) moet oppassen. Daar verrijst aan de haven een hotel van spiegelglas. En de tweede stad van de Lofoten, Leknes, is vermoedelijk nooit mooi geweest. Daar valt niets aan te verknallen.

Børge Iversen in Ballstad is een van slechts een handvol beroepsvissers die in de zomer toeristen meenemen die hun geluk als visser willen beproeven of om zeevogels te spotten. Zijn 'Iversen Jr', 14 meter lang, is zo'n typische en gave houten motorboot die hier op de eilanden nog veel is te zien. ,,Ik doe dat tot eind augustus, dan start de visserij weer. Voor de zomermaanden is dit bijverdienste, maar vooral ook heel leuk om te doen.''

Het is niet zozeer de vangst die telt, als wel het mooie uitzicht op de Lofoten vanaf het water. Vanuit Henningsvær en Svolvær vertrekken in de zomer ook diverse toeristenboten om het smalle en diepe Trollfjord te bezoeken, te vissen of zeearenden te voeren, die tot dicht bij de boot komen. Frans Houtman denkt dat hij de enige in Noorwegen is die zelfs op elandensafari gaat met de boot. ,,Maar dat is meer een herfst- en winteractiviteit.''
Houtman is Nederlander en begon samen met zijn levenspartner Marijke Windhorst vijf jaar geleden Byzonderereizen.no. Zijn voormalige viskotter 'Stabben' is niet beschikbaar voor dagjesmensen, maar uitsluitend voor de groepen die een volledig verzorgde reis bij hen boeken. ,,Daar zitten mensen bij die al veel hebben gereisd. Veel van hen zeggen na afloop nooit op een mooiere plek geweest te zijn dan de Lofoten.''

Zijn boot passeert af en toe groepen papegaaiduikers op de Gimsøystraumen, die de eilanden Vest- van Austvågøy scheidt. ,,Dat betekent dat ze rond Røst te weinig voedsel vinden en hun nesten hebben verlaten,'' zegt Houtman bezorgd.
Røst is hét vogelbolwerk van de Lofoten, met honderdduizenden papegaaiduikers, zeekoeten en alken op de steile kliffen van de eilandjes rondom. Røst zelf is plat als een pannenkoek en alleen met een flinke omweg met de veerboot te bereiken.

MIDDERNACHTZON
Toeristen richten zich vooral op de 'hoofdeilanden' van de Lofoten, bereikbaar met het veer vanuit Bodø op het vasteland, of zelfs geheel over de weg, sinds december 2008 een nieuwe verbinding werd geopend.

De zomer is het populairst. De wegen zijn dan gegarandeerd sneeuwvrij en de temperaturen liggen boven 0. Het wordt soms wel 20 graden of meer. 12 graden is echter het zomerse gemiddelde. De campings, meestal kleinschalig en vrijwel allemaal mooi aan het water gelegen, zijn dan open, net als de vele kleine musea en galeries die de eilanden rijk zijn. De soms magische lichtval van de poolstreek en het woeste landschap zijn een grote bron van inspiratie voor kunstenaars.

In de zomer gaat de zon niet meer onder. Elke nacht, als het niet te zwaar bewolkt is, zet de zon, die parallel aan de horizon voorbij trekt, de hemel in vuur en vlam. Juist met een beetje bewolking is de middernachtzon op haar mooist, als ze de onderkant van wolken rood, oranje, goud kleurt. Midden in de nacht zijn fantastische regenbogen te zien. Het licht op de Lofoten betovert, slapen is zonde van de tijd. Je komt met een jetlag thuis.
Het is niet alleen maar schoonheid dat de ogen streelt. Leknes, op Vestvågøy, is een belangrijk stadje, maar heeft een saai en stoffig centrum, volgepropt met winkels. Het ligt niet direct aan zee en ademt dus geen visserijhistorie zoals de meeste andere plaatsjes.

De nabijheid van een aanlegplaats voor cruiseschepen, een luchthaventje en de winkelcentra maken van Leknes een belangrijk knooppunt. Op dit eiland wordt de E10 ook serieus tweebaans, zonder écht breed te worden - het blijft oppassen voor brede bussen, vrachtwagens en caravans die elkaar ontmoeten.
Op een kwartier rijden van Lek-nes ligt Hauklandstranda. Omgeven door machtige bergen zou dit volgens sommigen het mooiste strand van Noorwegen zijn. Maar voor die titel kan vrijwel elk strand hier zich in de strijd werpen. Dat van Unstad is ook een plaatje, gelegen aan het eind van een door een gletsjer uitgesleten vallei, met naast het zandstrand een kust van grote rolkeien. Dit is tegenwoordig een geliefde plek voor surfers. En van Brenda, een lokale fotografe. ,,Ik rij hier altijd naar toe om de batterij op te laden. Vooral als het stevig waait is het hier geweldig.'' En stevig waaien doet het regelmatig.

ZELDZAAM TERRASJE
Als het daar ook nog eens bij regent, is het tijd om een van de vele musea te bezoeken. Het stokvismuseum in Å bijvoorbeeld, of het scheepsmotorenmuseum in Sund. Het aquarium van Storvågen is leuk, zeker als om 12 uur de otters en zeehonden worden gevoerd. Het Vikingmuseum in Borg is een replica van een groot Vikinghuis, boven op de heuvel waar het origineel ooit stond. Acteurs spelen het Vikingleven na en voor wie wil is er een Vikingmaal.
Regen geeft ook gelegenheid souvenirs in te slaan bij bijvoorbeeld glasblazers in schilderachtige dorpjes als Vikten en Henningsvær.
Magic Ice in Svolvær biedt prachtige ijssculpturen en een licht- en geluidshow. Wie, na het spektakel, buiten ontdekt dat de zon weer doorbreekt, kan aan de boulevard een terrasje pakken. Zeldzame verschijningen op de Lofoten, terrasjes.

Natuurschoon niet, dat is niet zeldzaam, dat is in overvloed aanwezig. Als eind augustus de bergen en venen, geel, rood en cognac kleuren, trekken de meeste toeristen weg. De echte liefhebbers komen later terug, als de dagen korter worden, tot de zon zelfs helemaal niet meer opkomt. Als orka's scholen haring belagen en het noorderlicht langs de hemel raast. De Lofoten laten zich dan van een heel andere kant zien. Anders. Niet minder mooi, zeker niet minder betoverend. (ERIC FOKKE)

UIT & THUIS

Vervoer
De Lofoten is een flink eind rijden van Nederland, zo'n 3000 kilometer. Wie vliegt, heeft drie vliegtuigen nodig: naar Oslo, dan Bodø en vervolgens Lek-nes of Svolvær op de Lofoten. In het weekend zijn twee dagen nodig, doordeweeks kan het in één dag. Afhankelijk van de datum is een retourtje van rond €480 mogelijk. KLM, SAS en de kleine luchtvaartmaatschaappij Wideroe bieden de vluchten aan. www.wideroe.no
Voor zo'n €150 per week kun je in Noorwegen een goede auto huren, waarmee je veel kilometers mag maken.

Verblijf
De Lofoten heeft schitterende campings. Er zijn diverse hotels, maar zeer geliefd zijn de 'rorbuer': voormalige vissershutjes op de mooiste plekken. Prima accommodatie en ze kosten €35 tot €70 per nacht voor het hele gezin. www.lofoten.info

Beste reistijd
Gek genoeg vriest het op de Lofoten 's winters maar heel licht. Mei en juni zijn vrijwel droog, in oktober regent het het meest.

Licht
Van 17 mei tot 17 juli blijft de zon boven de horizon: de middernachtzon. Van 6 december tot 6 januari komt de zon juist níet meer op. Doordat de zon dan pal onder de horizon schuift, heeft de dag langdurig schemer, zoals net voor zonsopkomst en net na zonsondergang. Vanaf eind augustus, als de nachten donkerder worden, is er kans op noorderlicht, wat een soms adembenemende lichtshow oplevert. De wintermaanden zijn daar het best voor.
www.lofotenbilder.no www.byzonderereizen.no

Bezoek de website van het verkeersbureau van Noorwegen: www.visitnorway.nl. Of kijk op www.northernnorway.com en www.fjellnorway.com

 

 

naar boven