Verdun 2008 Een driedaagse excursie van de Studiesociëteit Hoogeveen e.o naar de slagvelden van de Eerste Wereldoorlog

Hits: 2007

Verdun 2008    Een driedaagse excursie van de Studiesociëteit Hoogeveen e.o naar de slagvelden van de Eerste Wereldoorlog  

Thema van deze excursie was net als in 2006 de Eerste Wereldoorlog, maar nu met het accent op de Franse kant en als representant daarvan Verdun. O.a. Butte de Montfaucon; Verdun en Bislee; Ossuarium en Fort van Douaumont; Als toegift de kathedraal van Reims

 

 

Les Champs de Bataille de la Grande Guerre  

rondom  Verdun op 5, 6 en 7 augustus 2008

"Studiesociëteit Hoogeveen e.o." ; Theunis Elzinga, Jan Loovers, Lammert Metselaar

We streven ernaar elk jaar een excursie te maken met z'n drieën, meestal met een cultureel thema, maar daarnaast is een doel ook gewoon bijpraten. We boeken een eenvoudig maar goed hotelletje: La Table des Bons Pères in het gehucht Bislee. 

Dinsdagochtend 5 augustus om iets over zessen staat Theunis voor de deur met de glanzend gepoetste Peugeot . We laden mijn twee tassen en fotocamera in. We nemen ook nog even het picknicktafeltje mee.

Het is fraai weer, de zon komt al boven de horizon met vlammende kleuren. We praten alvast wat bij tot we Jan oppikken in Balkbrug. Via Zwolle, Apeldoorn, Arnhem gaat het op Venlo aan. Daar nemen we de nieuwe A-73 ondanks de vermaningen dat de tunnels dicht zijn voor onderhoud. Een eind verder moeten we er dus af, en dan begint een traject van nogal wat omrijden. Maar het lukt en tegen de koffie zijn we in de buurt van Thorn. Daar verleid ik Theun om door het dorp te gaan. Pas een eind verderop vinden we een picknickplaatsje aan een groot kanaal. Daar drinken we koffie en eten we een meegebracht broodje.  Vanouds rekent Jan het tot zijn taak voor de koffie te zorgen. De zon is weg, maar het is droog. Beetje winderig en fris. 

Net als we de grens met België over zijn bij Eijsden breekt de zon weer aarzelend door. Bij Luik nemen we de juiste afslagen en komen zo op de verleden jaar vernieuwde autoweg  door de Ardennen.  Op een van de parkeerplaatsen daarlangs nemen we een pauze voor de lunch.

   

                                                                                                           Jan maakt met mijn Pentax deze foto van Theunis en mij. Aan de lunch in de Ardennen.

Jan zet de TomTom aan en zo slaan we bij Arlon af, om via kleinere wegen richting Verdun te gaan. Gelukkig hebben we ook nog goede kaarten bij ons. Ik zie dat we met een kleine afwijking van de snelste route ons eerste monument kunnen meepikken plus een fraai uitzicht vanaf een heuveltop waarop in '14-'18 zwaar gevochten is.

  

 Het keurig onderhouden monument gedenkt een aantal Amerikaanse slachtoffers die in 1918 in dit nu zo vredige landschap vielen. Het ligt aan het eind van een landweg zonder verharding.  Rondom staat het koren klaar om gemaaid te worden.

       Butte de Montfaucon

 Van hier is het niet ver naar het volgende gedenkpunt op onze route: de Butte de Montfaucon.  Een butte is een heuvel, een puist in het landschap. Er is een flinke parkeerplaats en een indrukwekkend groot monument, geheel  opgetrokken uit lichtgekleurd graniet met een flinke toren.

Erachter liggen de resten van het dorp Montfaucon, dat van de aardbodem weg gebombardeerd is door de Duitsers. Eigenlijk is er alleen nog een stukje ruïne van de kerk over.  Dat is meer dan van diverse andere dorpen in deze omgeving is overgebleven nadat de dikke Bertha's en ander zwaar geschut hun werk hadden gedaan.  We kijken rustig rond en we kijken ook nog even in het gebouwtje van de receptie. Alles is even vlekkeloos schoon en keurig onderhouden.

 begraafplaats van voorheen Montfaucon 

 Verdun

Het is intussen aardig warm geworden en de vermoeidheid komt langzaam opzetten. Er is nog wel meer te zien hier in de buurt. De heuveltop Mort Homme bijv. maar we vinden het wel goed voor vandaag en zetten koers naar Verdun, waar de TomTom Theunis feilloos naar het centrum leidt. Daar vinden we een parkeerplaats. 

Te voet gaan we het stadje in en we eten een lekker ijsje. Op een bank aan het water eten we ons ijsje. Op de achtergrond het restaurant/ de bistro waar we morgen gaan eten.

 

 ons hotel in Bislee

Veel tijd hebben we niet, want we moeten om uiterlijk zeven uur in het hotel in Bislee zijn. Bislee ligt een kilometer of dertig naar het zuiden. Dat lukt precies, maar het is toch nog wel een aardig eindje rijden.  De hotellier van La Table des Bons Pères  is vriendelijk en spreekt zowaar heel redelijk Engels. De kamers zijn eenvoudig, maar schoon en netjes. Het bed slaapt goed.

Hieronder ons hotel. Eenvoudig, schoon en plezierige bediening. Wat wil je meer voor deze prijs ((€ 50 p.p.p.n. ontbijt €6,50.)

   

  

 We knappen ons wat op en tegen achten verzamelen we ons beneden voor het diner. We kiezen het menu van € 23. We nemen daarvan het rundvlees, met frites, kaas en een dessert van ijs en warme vruchtensaus. Als entree is er een uitgebreid saladebuffet. Het smaakt allemaal prima. We drinken er een groot glas bier bij. De vermoeidheid is al gauw vergeten.

Na het eten kijken we nog even bij de brug over de Meuse, de Maas. Hij ligt er schilderachtig bij, maar de weg is redelijk druk en we lopen hier niet echt veilig. 

Daarna drinken we bij Jan op de kamer nog een glas rode wijn, die ik meegenomen heb.  Jan heeft de grootste kamer, vandaar. Ik zit op een zolderkamertje, compleet met schuin dak en klein raampje net boven de vloer. Het doet me denken aan het kamertje waar ik slaap in "ons" huis in Camerig. Ik slaap er lekker.

Om  half acht ontbijten we.  Er hangt buiten nog wat nevel over velden en water, maar de zon komt er al door. Het wordt een warme zomerdag. We rijden terug richting Verdun en onderweg steken we aan bij een grote vestiging van LeClerc voor wat inkopen en benzine.  Voor Theun kopen Jan en ik een fles Napoleon cognac. Dan gaan we richting de voormalige slagvelden. Borden wijzen de weg. Via landelijke weggetjes rijden we naar ons doel.

  

  

Eerst bezoeken we het Ossuarium van Douaumont. In dit gebouw, dat in 1932 geopend werd,  zijn de onidentificeerbare resten van tienduizenden Duitse en Franse soldaten samengebracht, die vielen in 'de 300 dagen' tussen 1914 en 1916. Luguber monument van de waanzin.

 

Het monument zelf is 137 meter lang. Het merkwaardige uiterlijk van het gebouw kan worden verklaard via de symboliek van een tot het gevest in de grond gestoken zwaard. 

 

Het Ossuarium heet zo omdat in dit gebouw de losse beenderen bij elkaar zijn gebracht van de niet te identificeren soldaten die hier gevallen zijn. De beenderen zijn te zien in een soort nissen. Hierboven zo'n nis. 

  Binnen zijn plaquettes aangebracht met de namen van gesneuvelden.

 

  in de kapel

Er is ook een begraafplaats van 15.000 wel geïdentificeerde Franse poilu's (frontsoldaten).  In totaal vielen hier zo'n 700.000 doden. Voor een stukje grond van enkele kilometers breed, zou je kunnen zeggen... Achter de ruiten van het gebouw zijn de botten van de Europese Killing Fields opgestapeld. We kijken eerst naar een film over de slag bij Verdun. Dan  wandelen we door het gebouw. In de vleugels zijn granieten "grafstenen" met namen in de muren en plafonds.  Er is ook een kapel.

   

                                                                                                               Een deel van de begraafplaats voor het Ossuarium, (gezien vanaf de toren).

      

 

  

                                                                                 De toren vanaf de begraafplaats gezien.

Buiten is het intussen echt warm geworden maar we genieten van het prachtige weer. Het is moeilijk voor te stellen dat 90 jaar geleden in dit vredige landschap de hel van de loopgravenoorlog heerste. Toch komt het door alles wat je hier ziet, wel dichter bij. 

  geen poppies maar korenbloemen

Langzaam laten we alle indrukken op ons inwerken.  Begrijpen doe ik de waanzin die hier heerste niet.  Het fascineert wel. En de destructieve waanzin was destijds niet voor het laatst, ondanks alle voornemens. Sindsdien hebben we al zo veel 'Killing Fields' gezien. 

    

     

     

 

Van hier naar het fort van Douaumont is het niet ver.  Op de parkeerplaats zetten we de stoeltjes en het tafeltje uit om een lunchgelegenheid te creëren. 

    

 Lunch !    We picknicken met broodjes die we nog hebben van gisteren (Theun en ik)  of vanmorgen gekocht hebben (Jan). We hebben nog bananen, drinken, droge worst enz. We redden ons zo wel met de lunch.  We doen rustig aan want we hebben een mooi plekje in de schaduw. We zitten hier goed. In de zon is het een warme dag. 

 Een stukje van het Fort de Douaumont

Dan bekijken we het indrukwekkende fort van buiten en binnen. Het fort heeft een veel bewogen geschiedenis. Maar liefst honderd duizend Fransen hebben er hun einde gevonden. Nu eens was het in Duitse, dan weer in Franse handen. 

Het fort is nog goed intact. Het telt minimaal drie verdiepingen en lang niet alles is toegankelijk, maar zelfs nu zou je er de weg even kunnen kwijtraken. Alle gangen lijken op elkaar. Ook hier hebben zich drama's afgespeeld. Bij voorbeeld de brand die ontstond doordat de voorraad brandstof voor de vlammenwerpers ontplofte en die vele Duitse soldaten levend roosterde.  Op een gegeven moment hebben wel drieduizend soldaten hier een goed heenkomen gezocht.  Het fort is wisselend in Duitse en Franse handen geweest. Aan de zoldering hangen stalactieten, alles is vochtig en er heerst een kil klimaat. Gelukkig kunnen wij kiezen wanneer we het daglicht weer opzoeken. Wikipedia geeft heel wat info over dit fort, o.a. over de leefomstandigheden: "Het fort bevatte kelders in beton. Tijdens de bombardementen werden ze echter onbruikbaar door scheuren. De watervoorziening was bijzonder moeilijk, waardoor de bewoners op 250 ml water per dag werden gerantsoeneerd. Voor de verlichting werd in die tijd gebruikgemaakt van kaarsen en olielampen, die als gevolg van overbevolking en de onvermijdelijke degradatie, weinig of niet werden gebruikt. Om dit te verhelpen brachten de Duitsers generatoren in het fort aan. Bij de herinname van het fort door de Franse troepen op 24 oktober 1916, installeerden de Fransen nog krachtiger generatoren, die hen in staat stelden om vrijwel het hele fort te elektrificeren. De ventilatie werd verzekerd door handventilatoren. Binnen het fort waren slechts vier toiletten, in een weerzinwekkend smerige toestand. De Duitsers herstelden dit probleem door de installatie van meer dan 20 toiletten buiten het eigenlijke fortgebouw, afgeschermd tegen bombardementen. Het fort heeft ook een ruimte, gebouwd door Duitse troepen, voor ontsmetting van uniformen met stoom." 

 

 

Gang in het fort.

    

 Het is er zo vochtig dat de stalactieten aan het plafond hangen.                                      Hierbven op de foto zijn de "toiletten" anno 1916 zichtbaar. 

 

  

Buiten wandelen we over de metersdikke plafonds.  Je hebt er kilometers ver uitzicht.  Als echte veldheren (nou ja... heb ik nooit aanleg voor gehad)  turen we naar de horizon. (Foto Jan. )

 

Luchtinlaten bovenop de heuvel waarin het fort zich bevindt.

Even terug ligt een van dorpen, die volledig door het trommelvuur van de Duitsers van de kaart geveegd zijn.  Wij zien wat er overbleef van Fleury devant Douaumont.  Slechts paaltjes duiden nog aan waar de school, de mairie en enkele boerderijen stonden. Er is nu nog een (later gebouwd) kapelletje. Verder niets meer. Alleen met bos begroeide bomkraters.

 Hier stond vóór de bommen vielen het schooltje.  

 de kapel

 


 

 

  

    

Tenslotte bekijken we deze middag het museum van het Memorial de Verdun 1914-1918 dat ook in de buurt ligt. Het is interessant. Er is van alles: wat wapentuig, geschiedenis van de (oorlogs)techniek en van de medische eerste hulp in de loopgraven, posters, een diorama, enz.    Op de affiche een oproep om vooral aardappels te verbouwen. "Voor de soldaten, voor Frankrijk". En: "Nog een laatste inspanning en we hebben 'm". 

 



 

 

  Verdun

 Maar dan is het ook wel genoeg geweest. We zijn verzadigd van indrukken. We denken dat we ook wel een aardige indruk hebben gekregen van dit gebied en van wat er zich heeft afgespeeld, zeker met de literatuur die we als voorbereiding erover gelezen hebben.  Het is tijd voor ontspanning. We rijden terug naar Verdun en strijken neer op een terrasje bij  het water. Met een grote pul koud bier onder handbereik spreken we nu voor de verandering over  de moderne wereld met zijn decadentie en  normvervaging.  Ach, ondanks dat we wel eens klagen (en terecht) over hoe Nederland zich ontwikkelt, constateren we dat we het goed hebben.

    

 Verdun, nu weer een vredige stad.

    

 We eten bij een beetje strenge juffrouw op het terras, die ons leert dat een goed doorbakken resp. medium biefstuk resp. bien cuit en à point heten. Alsof ik dat niet wist, maar goed. Maar de spullen die ze serveert zijn goed en we hebben een heerlijk plekje.  Dan rest alleen nog de rit terug, Theun kruipt blijmoedig weer achter het stuur.  Voor een wandeling langs de Maas achter het hotel (dat aan de Maas ligt) is het al te donker als we terug zijn.  We nemen  nog een klein glaasje Merlot op de kamer van Jan. Ik neem nog een lekkere douche om het zweet en de vermoeidheid weg te spoelen. Ik slaap als een blok.

 

  

De volgende morgen is het wat donkerder weer. We ontbijten in alle rust om half acht en tegen half negen zijn we op weg. Maar niet voordat de herbergier ons voor het hotel op de foto heeft gezet.  De leden van de Studiesociëteit voor het hotel in Bislee. Foto gemaakt door de vriendelijke herbergier.




 

We hebben besloten om via de stad Reims met de beroemde kathedraal  en Brussel/ Antwerpen terug te rijden. Onderweg miezert het een beetje. Maar in Reims is het al weer droog. Niet zo warm als gisteren maar best redelijk weer.  We vinden een parkeerplaats en lopen naar de indrukwekkende kerk. Een deel staat in de steigers, maar het geheel maakt op mij wel indruk. 

Cathédrale Notre-Dame de Reims

Het is één van de voornaamste gotische bouwwerken van Frankrijk. De kathedraal is historisch van belang omdat hier de koningen van Frankrijk werden gekroond en de episode met Jeanne d'Arc zich hier afspeelde.

De kathedraal werd door de Duitsers met artillerievuur bestookt tijdens de Eerste Wereldoorlog. De restauratie in de jaren '20 en '30 werd bekostigd met hulp van Amerikaanse mecenassen, waaronder de familie Rockefeller. Veel meer info Klik Hier

    

   

   

De kerk is o.a. beroemd om de vele manshoge beelden die aan de buitenkant staan opgesteld.

    

  

         

   beeld van Jeanne d'Arc

 




We kijken nog wat rond in een souvenirwinkel in de buurt en drinken op een terras een lekker en duur  kopje koffie.  Bij een bakker tegenover de parkeerplaats halen we wat lekkere broodjes om straks de lunch mee te doen.

Een eind verder vinden we een parkeerplaats langs de autoweg waar we lekker kunnen zitten. Hier gebruiken we onze lunch.  We nemen de avondmaaltijd in het zelfbedieningsrestaurant van AC Meerkerk en om ongeveer kwart voor tien, net voor donker, ben ik thuis.

 

 

Einde van het 'fotoboek' Culturele Excursie Verdun 2008

naar boven