Panama en Costa Rica, de foto's en het reisverhaal

Hits: 39150

Pura Vida!   Fotoreportage en reisverslag van onze reis door Panama en Costa Rica 

Een uitgebreide fotoreportage, gecombineerd met het reisverslag. Honderden foto's waarin ik de uitbundige tropische natuur heb vastgelegd. Costa Rica is een land dat bijna voor de helft uit beschermd natuurgebied bestaat. We bezochten verschillende natuurparken maar alleen al in sommige hoteltuinen zag je al zoveel vogels, vlinders, exotische felgekleurde gifkikkertjes, basilisken, dat we bleven fotograferen. Panama is een wat ruwere diamant, maar minstens even interessant. Natuurlijk is er een fotoreeks over het beroemde Panamakanaal. En dan nog de nevel- en regenwouden, de vulkanen, het fantastische en paradijselijke Bocas del Toro. Enfin: laat u inspireren. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

In dit onderdeel kunt u honderden foto's bekijken van vooral de uitbundige tropische natuur in Panama en Costa Rica maar ook van cultuur als de stad San José en het Panamakanaal en het reisverslag van onze reis lezen. 

 Pura Vida! Reisverslag van een Rondreis door Panama & Costa Rica 

 

 

 

Pura Vida! Reisverslag van een Rondreis door Panama & Costa Rica 

7 t/m 27 februari 2014 met SRC-Cultuurvakanties

We hebben  veel gezien: mooie landschappen en veel natuur, heel veel vogels zoals toekans, kolibries en zelfs de legendarische quetzal; kleurige gifkikkertjes, gifslangen, luiaards, apen, noem maar op. En een dolfijnen’show’ in de oceaan bij natuurpark Corcovado om nooit te vergeten. Hotels op paradijselijke plekken, goed eten, fijn gezelschap en, heel belangrijk, een reisbegeleider die zijn vak verstond en veel van de natuur wist en die zijn kennis constant “met ons deelde”, zoals dat tegenwoordig heet. Bovendien hebben we door hem veel over de cultuur (in brede zin) van de beide landen geleerd. We hebben heel veel mooie natuurfoto's gemaakt. Die vind je hier ook. 

© Lammert Metselaar, 2014 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Waarom Costa Rica en Panama?

 

 

Een neef was al eens, of twee keer zelfs, in Costa Rica geweest en was er lovend over. We lazen veel lovende recensies. In 2012 hadden we het er ook al over gehad, maar toen leek het ons toch een nogal westers land, een beetje “aangeharkt”, met natuur die je comfortabel vanaf een net pad of zelfs hangbruggen kon bekijken. We wilden toen liever iets avontuurlijker, ruiger, met meer eigen onbedorven cultuur, en kozen toen voor rondreis van een maand door Peru, Chili en Bolivia met Koning Aap. Onze verwachtingen kwamen uit: we zagen natuur en landschappen zoals we die echt nog nooit hadden gezien, veel mensen die hun traditionele cultuur nog hooghielden en in geringe mate waren ‘verwesterd’, en het onvergetelijke Machu Picchu. En qua comfort was het soms ook ‘avontuurlijk’. Lees ons reisverslag op deze website maar…

Dit jaar waren we toe aan wat rustiger, wat relaxter, en de tropische natuur leek ons wel mooi om (eens weer) te zien. Toen in de zomer een aanbod kwam van SRC-Cultuurvakanties om in verband met ‘dolle reisweken’ of zoiets van de KLM elk met € 250 korting deze reis te boeken, hebben we niet lang geaarzeld. We kozen voor de combinatie Costa Rica en Panama omdat ‘het kanaal’ daar bij in zat en Panama toeristisch toch een wat minder platgetreden pad is, maar vooral, eerlijk is eerlijk, omdat je dan met een rechtstreekse KLM-vlucht naar je bestemming kon: Panama City. De perikelen rond onze terugreis met Iberia van Cusco (Peru), via Lima, via Madrid en (gepland) via Londen naar Schiphol lagen ons namelijk nog vers in het geheugen. Lees onze avonturen maar in het reisverslag van Peru en huiver. Toevallig kregen we net voor deze reis naar Panama -14 maanden na dato- eindelijk de compensatie waarop we recht hadden, uitgekeerd van Iberia. Ze lieten het uiteindelijk niet op een rechtszaak aankomen en ‘schikten’. Dat betekende nog een aardige financiële opsteker voor déze reis. 

En, beviel het?

Ja, we hebben een relaxte vakantie gehad, veel gezien, mooie landschappen en veel natuur, heel veel vogels zoals toekans, kolibries en zelfs de legendarische quetzal, kleurige gifkikkertjes, gifslangen, luiaards, apen, noem maar op. En een dolfijnen’show’ in de oceaan bij Corcovado om nooit te vergeten. Hotels op paradijselijke plekken, goed eten, fijn gezelschap en, heel belangrijk, een reisbegeleider die zijn vak verstond en veel van de natuur wist en die zijn kennis constant “met ons deelde”, zoals dat tegenwoordig heet. Bovendien hebben we door hem veel over de cultuur (in brede zin) van de beide landen geleerd. 

Natuurlijk waren er ook een paar mindere puntjes. Die komen in het verslag ook aan de orde, want ik wil een reëel beeld schetsen voor mensen die deze reis overwegen. Maar het blijven wel mijn observaties en mijn voorkeuren; een objectief verslag mag u niet verwachten. 

Aan het einde van dit verslag staan wat Wikipedia-gegevens over de beide landen.

 

KAART  van Panama en Costa Rica en de ligging in Midden-Amerika


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Boeken

 

 

Boeken, romans over Costa Rica zijn er bij mijn weten niet veel. Reisgidsen natuurlijk wel. 

Als reisgids namen we mee de Capitoolgids Costa Rica, uitgave van 2012. 

Verder lazen we het boekje Te Gast In Costa Rica en Panama. Voor wat achtergrond zeker een leesbaar boekje voor de belangstellende toerist. 

Carolijn Visser - Aan het einde van de regenboog (roman). Uitgeverij: Meulenhoff, 1996. Dit boekje is slechts tweedehands te koop. Het is de enige ‘roman’ die ik kon vinden over beide landen. ‘Roman’: het is meer een novelle, of samenhangende verhalen over de tijd die Visser in Costa Rica doorbracht. Aardig om te lezen, maar het leert je niet veel over de landen. 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Heenreis in twee dagen

Donderdag 6 februari 2014 is onze buurman zo vriendelijk om ons naar het station te brengen. Het is een vlotte treinreis; we zijn nog mooi voor de spits op Schiphol. Daar drinken we koffie. Bij een van de AbnAmro-vestigingen haal ik flink wat US dollars. In zowel Panama als in Costa Rica kun je met dollars uit de voeten. Panama heeft zelfs geen eigen papiergeld -ze gebruiken gewoon de US-dollar, alleen de munten zijn wel echt Panamees. Zo kan het zijn dat je betaalt met US-dollars en Panamese munten terug krijgt of zelfs van beide valuta wat. Costa Rica heeft wel eigen valuta maar je kunt overal eigenlijk wel betalen met US dollars. Alleen krijg je daar dan geen dollars terug, maar ‘colons’. De vuistregel voor het terugrekenen is heel simpel. 500 colones staan in de handel en restaurants e.d. gelijk aan één US-dollar.

Over geld

Dat we veel wisselen heeft te maken met een vervelende douanemaatregel: als je over land van Costa Rica terug wilt naar Panama dan wil de douane dat je per persoon $ 500 in baar kunt uittellen. (Bovendien moet je vluchtgegevens van je terugreis kunnen tonen). Het schijnt dat een kopie van een recent afschrift van je bank ook goed is, maar die had ik niet bij me. We zullen dus onderweg nog diverse keren dollars moeten pinnen om de voorraad op peil te houden of aan te vullen. Bij onze grenspassage werd mij niets gevraagd, maar mijn vrouw Riet moest inderdaad het pakket dollars laten zien. Helemaal uittellen hoefde ze de stapel niet. Ze houden dus steekproeven. Wat er gebeurt als je niet voldoende kunt laten zien, weten we niet. Onze reisbegeleider had dat nog niet meegemaakt. Ze zullen je uiteindelijk niet tegenhouden lijkt me, maar dat ze het je moeilijk en vervelend kunnen maken, dat staat buiten kijf. 

Pas op dat pinnen in theorie overal mogelijk is, in beide landen, en in Costa Rica zowel colones als dollars, maar in de praktijk valt het soms tegen. ATM’s zijn leeg of functioneren niet, of accepteren bepaalde pasjes niet. Ik heb het meegemaakt dat mijn pasje geaccepteerd werd maar dat van de persoon na mij niet. Ook Visa-card wordt soms geweigerd. Zorg dus dat je op tijd pint als het kan, en heb zo mogelijk een paar verschillende pasjes bij je. En: zorg dat je thuis je pinpas geschikt maakt voor opnames buiten Europa! Standaard staan pinpasjes tegenwoordig ingesteld alleen voor geldopnames binnen Europa.  Deblokkeren kan via internetbankieren, althans bij AbnAmro. Dat kan ook voor je gedaan worden bij een vestiging, bv. op Schiphol, maar dan moet je je legitimeren. Dat is nog één van de weinige dingen waarvoor ik bij mijn bank terecht kan.

 

Les

Maar zo ver zijn we nog niet. We nemen de shuttlebus naar het A-4 hotel Van der Valk Schiphol. Daar heb ik een kamer gereserveerd via Hotelaanbiedingen.nl voor een redelijk prijsje. Ik heb er ook ontbijt bij aangevinkt maar dat is niet doorgekomen bij de mevrouw in haar receptiecomputer. Ik heb ook geen screenprint gemaakt van mijn reservering dus betaal ik nu 15 euro voor een ontbijt in plaats van de beloofde € 9,50 p.p. Een les voor de volgende keer. Overigens is het ontbijt hier die prijs wel waard want je ziet zelden een dergelijk rijkelijk voorzien ontbijtbuffet als hier. Dat zullen we nergens onderweg geëvenaard zien. Het diner dat we hier vanavond genieten, mag er trouwens ook zijn. De malse ribeye smaakt me uitstekend. 

Lange zit

De volgende morgen staan we om zeven uur op om rustig van het ontbijtbuffet te kunnen genieten. We nemen de shuttlebus van 8.40 u. We zijn dan wel niet 3 uur van tevoren aanwezig, maar omdat we op deze afstand nauwelijks risico lopen te laat te komen, durven we dit wel aan. We hebben het vaker gedaan. Om negen uur is de bagage ingecheckt; ik had gisteren thuis al via internet voor ons ingecheckt en nog even een stoel veranderd. Op zo’n lange reis zitten we liever niet aan het raam maar aan het gangpad en daarnaast. Dat kon ik nog veranderen. Omdat het vliegtuig pas na elf uur vertrekt, hebben we nog tijd om “winkelkies” te kijken. Nou ja, het is hier wel wat anders dan de winkeltjes in Zuid-Afrika die ze daar met deze leuke naam aanduiden. Luxe, dat is het hier. Riet koopt wat parfum van Versace. We drinken nog eens koffie op de verdieping en gaan dan langzamerhand richting de gate E20. Daar staat een zeer lange rij. Het gaat allemaal traag en je moet het allemaal maar lijdzaam ondergaan op zo’n reis. Ik mag van Riet aan het gangpad zitten dus ik kan mijn benen nog eens strekken of even opstaan. We worden door het KLM-personeel goed verzorgd en het eten is tegenwoordig helemaal niet slecht. Maar het is een lange zit: 11 uur.

 

Tráág

We zijn blij als we in Panama ons in beweging kunnen zetten: ’t is een eindje lopen naar de douane. Maar dat bewegen duur niet lang. Onder  aan de trap zien we een rij, die zich tussen dranghekken wel twaalf keer heen en weer slingert. We sluiten maar aan, en staan zo ongeveer twee (!) uur in die rij, telkens van de ene voet op de andere en dan weer drie schuifelpasjes vooruit. Iemand heeft overgegeven. Mensen kijken vermoeid. Maar je kunt niets doen dan je gewicht op je andere voet plaatsen.  De loketten zijn lang niet allemaal bezet. Pas als we een uur of zo staan, komt er wat meer personeel. Het is ondertussen laat in de avond voor ons gevoel, want hier is het zes uur vroeger, hier dus in de middag: we landden om 15.40 u. Als we aan de beurt zijn, merken we waarom het allemaal zo lang duurt. Er moeten van iedereen een paar foto’s gemaakt worden met een mini-camera, er moeten tien (!) digitale vingerafdrukken worden gemaakt van elke persoon en de aanduiding op het immigratieformuliertje achter ‘bestemming in Panama’ moet het hotel noemen en niet alleen Panama-city. Meestal kijkt men daar nooit naar, maar hier moet het allemaal secuur. Ik moet dus nog even in de rugzak op zoek naar de naam van ons eerste hotel. Torres de Alba. OK, dat kent de mevrouw achter het loket wel. 

Ingewikkeld hotel

Daarna zou je verwachten dat de bagage er zo langzamerhand wel is, maar ik moet er nog een tijdje op wachten en als laatste voeg ik me dan eindelijk bij de groep die al staat te wachten. We maken kennis; onze reisbegeleider is Polle, een rustige boomlange kerel die hier al vele jaren woont, dat wil zeggen in Costa Rica. Hij lijkt de zaak prima onder controle te hebben. De bus is er, het inchecken bij het hotel gaat goed. Hij legt duidelijk uit hoe het zit in dit hotel, want dat is nogal ingewikkeld. We staan bij de receptie en die is in toren 3, de meeste kamers zijn in toren 1 en om daar te komen moet je met je koffer een stukje lopen, in de lift, nog lopen door een parkeergarage en weer een lift en zo kom je er wel. Of niet. Je kunt trouwens ook buitenom, een stukje over straat.  De eerste keer gaat iemand mee die de koffers meeneemt en de weg wijst; later zullen we nog wel een keer verdwalen en ons telkens weer moeten afvragen: hoe zat het ook al weer met die drie torens. Veel richtingborden staan er niet.

 

Enorm appartement

We blijken een enorm appartement te bewonen voor twee nachten. Het lijkt wel wat op wat we in Zuid-Amerika, in Bolivia geloof ik, een keer hadden. Een hal met zitje, nou… een echt bankstel en een bureautje, een keuken en bijkeuken met koelkast, wasmachine en zo, een badkamer en een slaapkamer met twee ruime bedden. Prima voor elkaar. Hoewel we natuurlijk met die keuken en zo niets doen. Het is voor ons gevoel al nacht; uitvoerig eten hoeven we niet meer maar een kleinigheid eten was toch niet verkeerd. Volgens Polle is er even verder in de straat een Chinees winkeltje dat water, fruit en snacks en zo verkoopt. Inderdaad, dat klopt. We kopen wat bananen, een paar bekertjes yoghurt, waar we zowaar een lepeltje bijgeleverd krijgen (ze weten wat voor klanten ze voor zich hebben), een paar flesjes water en nog een energiereep. Voor die kleinigheden moet ik negen US dollar neertellen. Weten we meteen dat Panama geen goedkoop land is. Lokaal is het nu 21.30 uur, maar voor ons tijdsbesef dus al half vier in de ochtend. Tijd om te gaan slapen. Riet kijkt nog even vol be- en verwondering naar de handgemaakte mola’s die in ons appartement hangen. Een mola is een lap stof waarop figuren zijn gemaakt door er met heel kleine steekjes andere stoffen op (of onder geloof ik) te naaien. Er zit heel veel werk in, en we vermoeden dat een dergelijk souvenir dus heel duur zal zijn. We zullen het in de gaten houden. Het is wel mooi: handwerk, smaakvol en typisch voor Midden-Amerika.

 

Onze enorme appartement in Panama City: Een hal met zitje, nou… een volwaardig bankstel en een bureautje, een keuken en bijkeuken met koelkast, wasmachine en zo, een badkamer en een slaapkamer met twee ruime bedden.

 


 

 

Uitzichten vanuit ons hotel op Panama City

 

Boven en onder hetzelfde uitzicht, overdag en 's nachts

 

 

Een kerkje is nog blijven staan tussen de moderne wolkenkrabbers. 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


  

De nationale groet in Costa Rica: "genieten van het leven", het leven is goed, zoiets. 
Da's nog es wat anders dan Môgguh

 


 Panama City, Panama Viejo (of Casco Antiquo) en het Panamakanaal

 

 

Dat dit niet zo’n slopende reis zal zijn als die we door Peru, Bolivia en Chili maakten in november 2012, blijkt al uit het tijdstip van vertrek op deze eerste dag. Pas om half tien vertrekt de bus. We gaan dus om acht uur lekker rustig ontbijten. In een van de torens is een soort terras, grotendeels buiten, waar het ontbijtbuffet staat. Er is brood, yoghurt, ter plaatse naar wens gemaakt roer-, spiegel- of ander ei, en er staat een kleine maar heuse espressomachine met cupjes die uitstekende koffie maakt. Prima! 

Volgens wetenschappelijk onderzoek zou je voor elk uur tijdsverschil een dag moeten ‘acclimatiseren’. Dus de overgang van zomer- naar wintertijd of andersom is met een dag vergeten. Doorredenerend zouden wij nog zes dagen nodig hebben om weer bij te komen. En straks in Costa Rica nog weer een dag want daar is het nog weer een uur vroeger dan in Panama. Wij hebben gelukkig nauwelijks echt last van jet-lag, en dat komt ook doordat we vandaag lekker relaxt kunnen starten. Slapen ging trouwens vannacht niet geweldig want het hotel staat tegenover een casino en de hele nacht wordt er luid getoeterd. Dat hoor je nog goed op de achtste verdieping.

Wolkenkrabbers

Met de bus rijden we door de binnenstad (het hotel staat in het centrum). Ik wist dat Panama-City een stad met veel moderne hoogbouw is, maar op zoveel ‘wolkenkrabbers’ had ik toch niet gerekend. En er wordt nog volop aan nieuwe gebouwd, nog weer hoger, nog weer extravaganter van uiterlijk. Zo staat er al een soort reuzen kurkentrekker. Het is een modern aandoende stad, westers, niks exotisch aan eigenlijk. Het valt me op dat er wel veel getoeterd wordt (daar hebben we vannacht tot in de kleine uurtjes ook van genoten) maar verder rijdt men hier zeer gedisciplineerd. Dat zal ook in Costa Rica onze ervaring zijn. Eigenlijk is men hier voor overstekende voetgangers een stuk hoffelijker dan bij ons. Als je je richting een oversteekplaats draait, dan stoppen ze al. 

Een stadswandeling door het oude Panama-stad

De grote witte touringcar (we kunnen alle 19 een plaatsje bij het raam hebben als we willen) zet ons af in de buurt van het water en de oude stad. Daar wandelen we onder leiding van Polle en met het geluidssysteem, dat wij al van SRC kennen in Roemenië, in ons oor door de straten en over de pleinen. Dat geluidssysteem is ideaal. Maar voor deze reis waren er niet veel gelegenheden om het te gebruiken.  Het is warm zonnig weer en in de loop van de ochtend wordt het echt heet. Wat een verschil met het gure donkere weer donderdag in Nederland… We zien standbeelden, kerken, monumenten (o.a. voor Ferdinand de Lesseps, bouwer van het Suez-kanaal, en pionier van het Panamakanaal), lopen een eindje langs het water en zien de fraaie skyline van het moderne gedeelte, het presidentiële paleis, en nog meer. Aan het water zien we in de verte het kleurige kubistische museum voor de biodiversiteit. En ook de hoge brug over het Panamakanaal kunnen we hier zien. Morgen rijden we daarover. Het is een lekkere wandeling; ’t is lekker warm, al wordt het al snel heet in de zon. In een kleine koffiebar drink ik zo ongeveer de lekkerste cappuccino die ik op deze reis krijg voorgezet. Volle koffiesmaak zonder te veel bitter: het kenmerk van Arabicakoffiebonen en een goeie ‘barista’. Lunchen doen we op het Bolivar-plein. In veel Zuid- en Midden-Amerikaanse landen wordt Simon Bolivar geëerd; in Panama is hij El Libertador, De Bevrijder en Bolivia is naar hem genoemd. Riet en ik nemen elk een Ceasar-salad met een biertje en tonic erbij. Dat kost ons $ 38. Inderdaad niet echt een goedkoop land.

 

‘Het’ kanaal, Miraflores sluizen

 

Kaart van Panama City en de omgeving van de sluizen

 

Na de lunch rijden we in twintig minuten naar het bezoekerscentrum van het Panamakanaal bij de Miraflores sluizen. Er is een gebouw waar je via een aantal verdiepingen zo ongeveer alles te weten kunt komen over de bouw en het functioneren van het kanaal en de sluizen. Het is interessant. Er zijn ‘echte’ werktuigen en modellen en foto’s, maquettes en dergelijke. Ook zijn er wat aquaria en opgeprikte vlinders. Die vlinders zullen wij de komende dagen “in het echt” zien! Schokkend zijn de aantallen slachtoffers die bij de bouw vielen door o.a. malaria en gele koorts. Maar ja, er werkten in 1884 ook bijna 20.000 mensen aan het kanaal. In de Amerikaanse periode waren er 5600 doden; in de Franse (daarvoor) veel meer. Onvoorstelbare aantallen. 

Het interessantst is toch wel de bovenverdieping, waar je vanaf een groot panoramaterras op gelijke hoogte staat met de enorme schepen die vlak voor je neus door de sluizen getrokken worden. Op gelijke hoogte tenminste als het water hoog staat; als de sluisdeuren opengaan en het water zakt, dan kijk je algauw op het dek neer. De schepen zijn van het zogenaamde Panamax-type: het woord geeft al aan dat deze schepen de maximale afmetingen hebben die nog in de sluizen passen: lengte: 294,1 m, breedte: 32,3 m en hoogte: 57,91 m. Een dergelijk schip meet circa 65 000 ton. Ook oorlogsschepen, zoals die in de Iowa-klasse van de VS, vallen binnen deze maten. (bron: Wikipedia).

 

Kaart van het Panamakanaal

 

Locomotieven

De schepen hebben ongeveer een halve meter vrije ruimte aan beide zijden wat voor zo’n kolos natuurlijk niets is. Vandaar dat de schepen er niet alleen op eigen kracht doorvaren, maar getrokken en in het ‘spoor’ gehouden worden door locomotieven die met kabels aan het schip zijn verbonden. Vier tot acht locomotieven rijden langzaam mee over een tandradspoor. Leuk om te zien is dat, als het schip daalt doordat het water uit de sluis stroomt, de locomotieven kunnen mee dalen door een helling af te rijden. Overigens is er een soort eenrichtingverkeer afgesproken: een half etmaal van de Stille naar de Atlantische Oceaan en daarna andersom. Sinds 1 januari 2000 is Panama zelf de eigenaar van de sluizen; voorheen hadden de USA de Kanaalzone in beheer. In 2006 spraken de Panamezen zich massaal uit voor verbreding van het kanaal en nieuwe sluizencomplexen. Dat werk zou ruim drie miljard dollar kosten en in 2014 af zijn, maar door stijging van de bouwkosten met 1,2 miljard ligt het werk nu stil en hoopt men dat het in 2015 opgeleverd kan worden. Nederland bouwt eraan mee.  Het kanaal is een leuke inkomstenbron voor het relatief kleine landje. Gemiddeld wordt er 135.000 dollar betaald per doorvaart, maar dit kan oplopen tot meer dan 250.000 dollar. De laagste tol die ooit betaald werd, was door de Amerikaan Richard Halliburton die in 1928 in tien dagen door het kanaal zwom. Hij betaalde 36 cent. 

Goed om ons te realiseren dat we hier op de grens staan van de beide Amerika’s. De brug over het kanaal in de doorgaande weg ‘Panamericana’ heet dan ook de Bridge of the Americas. 

Wij zien diverse schepen door de twee sluizen trekken, die vlak naast elkaar liggen. Containerschepen en een tanker. Het is een boeiend gezicht en we hebben alle tijd om alles rustig te bekijken. De 3d-film valt erg tegen; wij hebben bovendien geen bril gekregen omdat we de laatsten waren die nog net toegelaten werden, dus dan is een 3d-film echt helemaal niks. Heel leuk daarentegen is de animatie die je kunt bekijken, a.h.w. staande op de brug van een virtueel schip. In versneld tempo zie je op film voor je wat je zou zien als je echt door het kanaal en de sluizen zou varen.

 

Wie, waar en waarom

Terug bij het hotel ga ik maar dollars pinnen, want het geld wil hier wel rollen. ’s Avonds hebben we in het hotel op het terras een dinerbuffet. Het eten wordt je opgeschept door dames die zo te zien wel heel wat leukere dingen kunnen bedenken om te doen. Nee, veel lol hebben die niet in hun werk. De man die het bier ($3 voor een blikje) of de nog duurdere wijn inschonk, is nog chagrijniger. Wijn kost hier minstens vijf dollar per glas. In sommige hotels rekenen ze zelfs acht dollar. Waanzinnig eigenlijk. Je krijgt dan wel meestal Chileense wijn (sauvignon of chardonnay), dus kwaliteit en smaak zijn in orde. Polle laat na het eten iedereen vertellen wie wie is, waarom je deze reis bent gaan doen en waar je woont. Een leuk initiatief, maar jammer is dat sommige mensen één kant op praten, alsof er achter hen geen mensen zitten en dus is lang niet iedereen te verstaan. Het geluid van de straat komt er bovenuit.

 

Merkwaardige groepssamenstelling

Merkwaardig is de samenstelling van de groep. Tien mensen hebben als één groep geboekt; zij kennen elkaar van eerdere reizen. De overige negen, waar Riet en ik toe horen, vormen dus al snel een tweede groep en dat is de hele reis zo gebleven. Een probleem van deze samenstelling bleek later: de “bende van tien” zoals ze al snel genoemd werden, boekten gezamenlijk, dus als ‘blok’ voor alternatieve excursies –of niet. In het laatste geval, en als er een minimaal aantal van acht deelnemers werd geëist, kon het zijn dat het doorgaan van de excursie op de tocht kwam te staan. Immers: dan moest van de “bende van negen” eigenlijk niemand meer ‘afvallen’ om die acht te halen. Eigenlijk vonden en vinden wij dit niet kunnen. Een reisorganisatie zou voor dit soort groepsboekingen een stokje moeten steken; er is immers tegenwoordig bij elke organisatie een alternatief in de vorm van reizen op maat. Gelukkig zijn er in ons geval geen extra excursies niet doorgegaan, maar het was soms wel op het randje. In een geval ging een echtpaar mee dat dat eerst niet van plan was, maar het min of meer deed voor ons, de rest. Gelukkig vonden ze achteraf het wel zeer de moeite waard, maar het voorval tekent het probleem.

 

 

 


 

Een impressie van de stadswandeling:

   Skyline

 

  

 

 

 

 

In de toren van de kerk zijn parelmoeren schelpen ingelegd.

De kathedraal en omgeving

 stukje oude stadsmuur

  Panama is natuurlijk bekend om de Panamahoed; hier heb je volop keus.

Deze deels ruïne werd gebruikt om aan belangstellende investeerders (Panamakanaal!) te laten zien dat Panama niet veel te lijden heeft van aardbevingen. Deze stenen bogen zijn al oud en staan nog steeds fier overeind.

 

  het ecomuseum

 in de verte zien we de grote brug over het Panamakanaal

De "Bridge of the America's". Hier ontmoeten Noord- en Zuid-Amerika elkaar in Midden-Amerika.

residentie van wijlen Ferdinand de Lesseps

Genieten van een portie schaafijs.

 

De schaafijsverkoper kan nog even vooruit met zijn blok ijs.

  pelikanen

 

  moderne architectuur

  met bougainville overdekte passage

 

 marktkramen met originele mola's

Indiaans handwerk waar heel wat uurtjes werk in zitten.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  Oude en nieuwe architectuur

 

 paleis Bolivar

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

     

In de regeringsgebouwen mag je niet maar je mag er wel voorlangs lopen. De witte reigers horen traditioneel bij het interieur.

     

 


 

HET PANAMAKANAAL

  eigen 'kanaal'-spoorwegen

 de Mirafloressluizen

 

  twee sluiscomplexen naast elkaar

 kijkje richting de Caribische zee.

 

 

De begeleidende locomotieven kunnen ook omlaag als het schip zakt in de sluis.

 Het schip zakt

 Het gaat af en aan.

 

 

In het museum kun je lokale vissen zien...

 

... en een voorstelling van de bouw van het kanaal...

 ... en een impressie van het nieuwe sluizencomplex dat men aan het bouwen is.

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Naar Boquete en het Panamese nevelwoud van Chiriquí

 

KAART van de route van Panama-City via David naar Boquete 

 

Vandaag een voor deze reis forse busreis: 480 km. We staan om half zeven op voor de rit van acht uur over de Pan-American Highway, of Carretera Panamericana. Dat is de weg, of liever het stelsel van wegen, dat Alaska in Noord-Amerika verbindt met Vuurland in Zuid-Amerika. Van Peru naar Chili hebben wij er in 2012 ook een stuk op gereden langs de Pacific. Dit stuk in Panama is niet echt opwindend. Eerst is het nog wel aardig, want we gaan over de Bridge of the Americas of Puente de las Américas, die in 1962 geopend is. Hij verbindt de beide Amerika’s met elkaar, is het idee. Bij de sluizen van Miraflores zijn ook (beweegbare) bruggen, zelfs een spoorbrug, maar die zijn afhankelijk van het schutproces en aangezien dat bijna continu doorgaat, is de vaste verbinding onmisbaar. De totale lengte van de brug is 1654 m, de hoofdoverspanning is 344 m. Als we er overheen zijn, stoppen we op een parkeerplaats om te kijken. Je hebt er een mooi panoramazicht op het kanaal én op de brug. Er staat een monument voor de Chinese betrokkenheid bij de regio. De Chinezen vormen overigens ook een bedreiging voor Panama omdat China zich sterk maakt voor een spoorweg door Colombia, die de beide oceanen met elkaar verbinden zal. Concurrentie voor het kanaal dus.

 

Saaie Panamericana

Na deze fotostop rijden we uren over de meestal slechts twee rijstroken rijke Panamericana, weg 1. De wegen zijn hier over het algemeen wel goed maar op dit traject is er een stuk nogal wat minder. Het landschap is niet opwindend. Plantages, braakland, huisjes, een enkel stadje. Het eerste stuk gaat nog dicht langs de Pacific, de Golf van Panama, maar later buigen we landinwaarts, en bij de stad David slaan we dan af, de ‘Via Boquete’ op, naar het noorden. Deze weg loopt dood tegen de bergen van het nationale natuurpark La Amistad. Onderweg drinken we koffie in een groot winkelcentrum. Het doet allemaal erg westers, Amerikaans aan. De koffie is nescafé, no es café, dus. Maar och, het smaakt redelijk. Je kunt hier natuurlijk water kopen in de supermarkt en koekjes en wat men zoal nodig heeft op een busreis. In Santiago eten we broodjes bij een Subway. Niet ons favoriete lunch-idee, maar het gaat allemaal redelijk vlot en het smaakt navenant. We zijn ongeveer de enige klanten in de zaak.

 

Na David wordt het landschap mooier. Het wordt heuvelachtiger en de huizen worden mooier. Hier wonen naar het schijnt nogal wat Noord-Amerikanen die hier een tweede huis hebben. Omdat het hier wat hoger wordt, is het klimaat hier wat draaglijker dan in de laagte. Bij het dorp Boquete in de buurt hebben we weer een fotostop. Je hebt er uitzicht op het dorp, lieflijk gelegen in de vallei, en links de donkere vulkaan Barú met bijna altijd een wolkenkleed om zijn top. 

Als we tegen zes uur op onze bestemming uitstappen, vind ik het uitgesproken fris. Ik ben nog enigszins bezweet zeker, en de wind waait koud langs mijn rug. Een sweater is geen luxe. We zijn op een bijzondere plaats. Finca Lerida is eigenlijk een koffieplantage, maar men heeft hier in een weelderige tuin een aantal lage onderkomens neergezet, zo tegen de heuvel aan, waar je prima verblijft en een magnifiek uitzicht hebt op de heuvels rondom en op de vulkaan. Het is even klimmen naar het restaurant en dan nog een stukje naar onze kamer. Wat een fraaie plek is dit. Voor de deur van elk appartement hangt een hangmat, onder een afdak. De kamers zelf zijn ook prima. 

Alvast foto’s

In de tuin maken Riet en ik alvast wat foto’s van de vogels die zich het laatste uur dat het licht is nog even tegoed doen. Er vliegen hier kolibries veel meer als bij ons mussen. Ze zijn snel, schieten van de ene bloem naar de andere om voor het slapen nog wat energie op te doen. De zon gaat in een oranje nevel onder. 

Voor het diner is er beperkte keuze. Ik eet een forelsalade, gestoomde forel (goed maar ik heb ze liever gebakken of gerookt) en een verrukkulluk maracujataartje na. Klein maar fijn. Door het duister langs een goed verlicht pad terug omhoog naar de kamer. Er klinken oerwoudgeluiden. Zo druk en lawaaiig het was in Panama-City, zo stil en rustig is het hier. Mechanische geluiden ontbreken absoluut. Wat je hoort zijn late vogels en andere beestjes. 

Tegelijk met dat ik dit schrijf, zijn er twee Nederlandse meiden van net twintig vermist in de buurt van Boquete. Nu al tien dagen. De autoriteiten denken dat ze verdwaald zijn en sluiten een misdrijf uit. Maar na zolang vermist zijn lijkt het niet goed. En dat in een zo vreedzame en rustige omgeving als hier in Boquete. Niet te bevatten.

 

 

 

 

  De Bridge of the America's zijn we zojuist gepasseerd.

We zijn nu aan de "Noord-Amerikaanse" kant.

 blik op het Panamakanaal

 de luxe bus waarmee we reizen bij een "mall" waar we onderweg kofiedrinken

 de fraaie vallei waarin Boquete op de achtergrond ligt

 

 panoramafoto

 

  Finca Lerida bij Boquete

Op de achtergrond de vulkaan Barú

 uitzicht en avondschemering bij Finca Lerida, de koffieplantage annex hotel

  In de tuin rondom ons hotel wemelt het van de vogels.

 

Een pracht-plek is dit.

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Boquete, Finca Lerida, een wandeling in het nevelwoud en een informatieve ‘koffietour’

 

 

“Op deze vrije dag kunt u heerlijk ontspannen bij het hotel of een mooie wandeling door de bergen maken. Geïnteresseerden kunnen deelnemen aan verschillende excursies (kosten niet inbegrepen). Zo kunt u tijdens een tocht door het nevelwoud vogelsoorten als trogons, kolibries en vliegenvangers spotten.” Aangetrokken door deze zin in het programmaboekje van SRC boeken wij voor de ochtendwandeling ‘door het nevelwoud’ à € 20 p.p. We vinden het wel veel geld, maar als je veel vogels gaat zien…Om half acht starten we. We wandelen achter de gids aan over het terrein van de koffieplantage. De man, die volgens mij in dienst is van deze plantage, staat vaak stil en vertelt over de koffiestruiken en de oogst. Die oogst wordt hier gedaan door de indigenous people. Daarmee worden de indianen bedoeld, de oorspronkelijk inheemse bevolking, waarvan niet veel over is. Ze leven in relatieve armoede en in afzondering van de rest van de samenleving. De man vertelt hoe goed de koffieplanters wel niet zijn voor deze mensen. Ook de staat trekt zich hun lot aan. Het is allemaal echter niet zo fraai als de man vertelt, hij geeft wel een eenzijdig rooskleurig beeld. Wat de mensen voor en na de koffiepluk doen, vernemen we niet. Volgens de man krijgen de plukkers $ 150 p.m. plus kost en woning en medische verzorging. Eén zak goeie koffiebonen kost tot $ 6000 leren we later vandaag. Tja. Het gaat vaak om de verhoudingen… Polle vertelt later meer over de indianen. En dat is niet zo’n positief verhaal; armoe, discriminatie, afzondering.

 

Slechte ‘gids’ in nevelwoud

De wandeling gaat omhoog. De man gaat nu snel lopen en als wij aansluiten horen we nog net de laatste zin van zijn verhaal. Vrij waardeloos. Hij heeft totaal geen oog voor zijn gasten. We hadden de tocht beter op ons eigen houtje kunnen doen, want er staan wegwijzers genoeg. Hadden we ook nog veertig dollar uitgespaard. We komen door een mooi stuk nevelwoud, dat inderdaad heel vochtig is. ’s Morgens vroeg hangen om de heuvels en vooral om de vulkaan donkere wolkenslierten die in de loop van de dag door de zon worden verdreven. We zien bomen, die een ecosysteem op zichzelf zijn. Er groeien veel bromelia’s op en elke tak is bedekt met dikke lagen mos en hangend mos, en overal zie je klimplanten, lianen. Oerwoud zoals je je oerwoud voorstelt. Maar we zien weinig of geen vogels. De vogels die we zien, ontdekken we zelf en danken we zeker niet aan onze ‘gids’. Polle staat het ook niet aan. Hij had eigenlijk een andere wandeling met een andere gids willen maken maar die was helaas bezet. Polle heeft zijn vogelgidsen bij zich en maakt zo nog veel goed voor ons. Hij vertelt meer dan de zogenaamde gids. Hij ziet ook vogels waar wij ze niet zien en hij kan ze een naam geven. Soms horen we ze alleen maar. Ook dan kent hij ze en laat ons een plaatje zien van de onzichtbare vogel.

 

Snelle kolibries fotograferen

Later, terug in het restaurant, drinken we koffie en maken foto’s van heel veel vogels. Hier in de tuinen stikt het er van. Daarvoor hoef je dus niet de berg op! Veel kolibries zien we. Het wordt een sport om de snelle beestjes scherp op de foto te krijgen. Dat valt niet mee. De camera ingesteld op meer opnamen achter elkaar, ingesteld op een programmalijn, gericht op snelheid: korte sluitertijd, desnoods wat hogere gevoeligheid en een groot diafragma. Autofocus op ‘constant’ dus de camera blijft bij bewegingen scherp stellen. Het 18-250 mm objectief erop. Ik heb het ook geprobeerd met de 70-300 mm telelens maar die is veel te onrustig in het scherpstellen als de camera continu scherpstelt. Het zwaardere zoomobjectief tot 250 mm bevalt me erg goed. Eigenlijk maak ik alle foto’s op deze reis hiermee. Van de twintig foto’s die Riet en ik maken van de kolibries, is er misschien één echt scherp. Veel weggooien dus. Riet heeft een nieuwe camera, de Sony Cyber-shot DSC-HX300/B, met maar liefst 50 x optische zoom! Dank zij de ongekend goede beeldstabilisator zijn de beelden ook met 50 keer zoom nog scherp ook. Het enige jammere van zo’n redelijk compacte camera is dat de sensor toch te klein is, zeker als je een SLR spiegelreflexcamera gewend bent. Mijn Pentax K-5 bevalt me nog uitstekend. Geen seconde spijt dat ik de K 10 hierop ingeruild heb. De K 5 is zijn meerprijs zeker waard. Maar… de Sony HX300 komt aardig in de buurt! En is handzamer…

Ongemerkt is het dan al lunchtijd geworden. Op het terras bestellen we een broodje met tonijn. Het duurt meer dan een half uur voor het komt. We vervelen ons niet want hier vanaf het terras kijk je bovenop de struiken met de kolibries, dus ik maak nog veel foto’s en een paar lukken heel goed. Een combinatie van geluk, goed materiaal en geduld. En natuurlijk ook wel enige fotografische kennis… We informeren maar eens naar onze bestelling; het wordt zo nog haasten. Nog kauwend op onze laatste happen lopen we de trappen af naar het busje dat ons naar de koffie-excursie zal brengen.

 

Iets over kolibries

(voornaamste bron: Wikipedia)

Kolibries zijn een familie van vogels uit de orde van de gierzwaluwachtigen. De familie telt meer dan 300 soorten. De meeste soorten komen voor in Zuid-Amerika. De mannetjeskolibrie is bont, meestal metaalachtig groen gekleurd, met een glanzend rode, blauwe of smaragdgroene keelkleur. Het vrouwtje is onopvallend gekleurd. Kolibries kunnen tot 15 jaar oud worden en keren ieder jaar naar dezelfde plaats terug. Als het te koud wordt, trekken ze naar meer zuidelijke streken. De kolibrie heeft een lange snavel, waarmee hij in de kroonbuis van de bloem kan komen. Om bij de nectar te raken moet hij zijn tong uitrollen. De punt van de tong is gespleten en heeft de vorm van een strohalm. Hierdoor kan hij bij nectar komen waar zelfs insecten niet bij kunnen. De bloemen hebben een zeer lange kroonbuis en hebben zich voor hun bestuiving aangepast aan de kolibrie en de kolibrie aan de bloemen. Om het voor deze vogel extra aantrekkelijk te maken is er veel nectar aanwezig. Kolibries hebben een sterke voorkeur voor oranje en rode bloemen.  

De kolibrie kan met suikerwater bijgevoerd worden. Tegenwoordig is de voerhouder van plastic en is de voet, waar het suikerwater inzit, roodgekleurd. De openingen van de voerbuisjes zijn zo klein dat er geen insecten bij kunnen en alleen de snavel van de kolibrie er doorheen kan.  Sommige soorten eten ook insecten. De kolibrie moet de hele dag eten om voldoende energie te krijgen. Zelfs als het regent blijft de kolibrie doorvliegen, maar kan dan minder voedsel vinden omdat veel bloemen zich bij regen sluiten. Wanneer het langer dan een week aanhoudend regent, sterven veel kolibries door gebrek aan voedsel.  De kolibrie slaapt alleen 's nachts. Tijdens de slaap daalt de lichaamstemperatuur enkele graden om energie te besparen. Vergelijkbaar met de winterslaap bij beren.  

De kolibrie kan door de zeer snelle vleugelslag (15 tot 80 slagen per seconde, afhankelijk van de grootte van de vogel) in de lucht stil blijven hangen. Door de snelle vleugelslag kan de kolibrie als enige vogel ook achteruit vliegen. Ze kunnen zelfs recht omhoog en recht omlaag vliegen. De 'helikopter' onder de vogels. Deze manier van vliegen vraagt echter zeer veel energie die verkregen wordt uit de suikers die in de nectar zitten. De universiteit van Californië onderzocht de snelheid van de (mannetjes) Anna-kolibrie tijdens een duikvlucht. Dit gebeurde met een camera die 500 frames per seconde maakt. Er werd gemeten dat ze per seconde 385 keer hun eigen lichaamslengte afleggen (een straaljager haalt 150 keer, maar is veel langer en dus sneller). Bij het afremmen, dat met het spreiden van de vleugels gebeurt, ontstaat er een druk van negen keer de zwaartekracht. Een mens zou bij deze druk het bewustzijn verliezen.

 

Koffietour

De koffietour, waaraan lang niet iedereen deelneemt, eigenlijk alleen ‘de bende van negen’, is erg interessant. Maar liefst op vier locaties mogen we kijken en krijgen we uitleg van een enthousiaste jongeman die uitstekend Engels spreekt. Hij geeft ons ook heel wat kennis van de streek mee. Zo is hij nogal kritisch op de hoofdstad waar ze alleen maar hoge gebouwen kunnen voortbrengen en het platteland aan zijn lot overlaten. En zo is hij helemaal niet blij met al die rijke Amerikanen die hier bij Boquete grond opkopen voor het bouwen van fraaie zomerhuizen. Koffieboeren zwichten voor de hoge prijzen die betaald worden. Zo verdwijnt niet alleen de koffiecultuur maar ook een deel van de ‘gewone’ traditionele cultuur van het hoogland. Lokale mensen kunnen de grondprijzen niet meer betalen en kunnen niet meer in de streek blijven.

 

Arabica versus Robusta

Hij legt ons het verschil uit tussen Robusta en Arabica koffie. Robusta heet zo omdat de plant robuust is (niet de koffie zelf, wat veel mensen denken); hij kan op veel meer plekken groeien dan de Arabica-struik. Die laatste is kieskeurig: wil alleen op wat grotere hoogte goed groeien en is kritisch op temperaturen. Maar qua smaak is de Arabica niet te verslaan. Ik weet dat al lang want thuis drink ik altijd café cortado, een dubbele espresso met een beetje melk, van deze koffiesoort. Rond Boquete zijn de omstandigheden ideaal voor de Arabica. Daarin heb je trouwens ook nog weer diverse variëteiten. We zullen de jonge plantjes daarvan zien. De koffie uit deze streek haalt prijzen. De gids kan er boeiend over vertellen. Zo vindt hij dat je voor koffie nooit naar een Starbucks moet gaan, een advies dat mij uit het hart is gegrepen. Je krijgt er minderwaardige koffie die op ‘smaak’ gebracht wordt met allerlei toevoegingen, doceert de gids. En ‘nescafé’ dat ook veel aangeboden wordt, ook in Midden- en Zuid-Amerika, komt van mindere koffiesoorten en mag nauwelijks of geen koffie heten. “’No-es-café’ noemen wij het wel,” zegt de gids ironisch. 

Eerst gaan we naar de plantage, waar we een stuk tussen de koffiestruiken door lopen. Koffie is een heel andere teelt dan bananen en ananas. De laatste zijn monoculturen: er staat niets dan alleen dat gewas. Net als maïs bij ons, zeg maar. Koffie is juist gebaat bij afwisseling. Er staan bij voorbeeld sinaasappelbomen op deze plantage, die een flinke oogst leveren. We krijgen allemaal een vers geplukte sinaasappel. Om zo te eten zijn ze nogal hard en taai. Meer perssinaasappels, lijkt me. Ook andere struiken en kruiden staan tussen de koffiestruiken. Zo is de koffieteelt voor het milieu een stuk gunstiger dan bananen- en ananasteelt.

 

Koffiebonen harken

We krijgen deze middag alle stadia van het koffiebonen maken te zien. Op de plantage staan al rekken met drogende bonen. De bonen die met schilletje gedroogd worden, ruiken als gistende druiven. Ik krijg associaties met de wijncoöperaties waar we deze herfst getuige waren van de ‘vendange’, de wijnoogst, in de Rhônestreek. Later op de locaties zien we ook massa’s drogende bonen. Vaak liggen ze gewoon op de grond uitgespreid. Een man harkt zo nu en dan de bonen door elkaar. Trouwens ook op onze hotellocatie bij Finca Lerida liggen de drogende bonen. Daar hebben ze ook een grote overdekte schuur waar de vloer helemaal vol ligt met bonen. Het branden van de bonen van Finca Lerida gebeurt trouwens hier bij Carlos Ruiz. We zien de wasserij, drogerij en branderij en de verpakafdeling. De brandketels worden gestookt met brandhout dat in enorme stapels ligt te drogen. Bovendien gebruiken ze de afgepelde vellen ook als brandstof om de temperatuur op te jagen. Die vellen worden met een soort pomp in de gloed gespoten. In de opslag liggen de volle zakken hoog opgetast. Daar ligt koffie voor vele duizenden dollars. Carlos Ruiz, op wiens bedrijf/ bedrijven we te gast zijn, is 92 jaar en heeft zich heel lang zelf met de processen bemoeid. Zijn dochter Maria zien we nog aan het werk met het controleren en testen van koffie die o.a. in Nederland wordt verkocht. Bij Golden Box in Baarn.

 

Light, medium en dark roast

Er zijn verschillende brandingen. Mensen kiezen vaak voor de donkerste variant (dark roast) in de veronderstelling dat die het pittigst is. Wel het bitterst, maar voor de koffiefijnproever is de medium of zelfs de lichte branding beter omdat daarbij veel meer geur- en smaakingrediënten bewaard blijven. Zelf heb ik altijd medium roast. Tot slot van de hele excursie mogen we de verschillen tussen de brandingen zelf proeven. Een beetje jammer daarbij is, dat de koffie te lauw is, en het wel erg weinig is om een oordeel te vellen. We krijgen allemaal een mooie jute tas met daarin o.a. een pond (!) koffie van Carlos Ruiz. We gaan met een kilo Panamese koffie naar huis. Riet drinkt er nog steeds van. Ik niet, want het was helaas gewone maling en geen espressomaling. Helemaal tot slot drinken we op het terrasje nog een (zelf betaalde) cappuccino of koffie. Ik vond het een zeer geslaagde excursie. Dat komt ook omdat ik koffieliefhebber ben en thuis al diverse bijzondere soorten heb geprobeerd.

 

Ongevraagde cola

Om half vijf zijn we terug bij onze appartementen. We zitten van het uitzicht en de tuin te genieten op ons terras, Riet ligt in de hangmat. Tijdens het diner morst een ober cola over mijn rug. M’n trui en de jas op de leuning van de stoel zitten er onder. Riet en een medereizigster die naast me zitten, krijgen er ook van mee. De ober biedt aan om de trui en de jas te wassen en morgenvroeg zal het klaarliggen. Inderdaad liggen de spullen de volgende morgen klaar, maar veel is er niet mee gebeurd. De kleren voelen nog steeds wat plakkerig aan. Het is niet echt meer te zien, en de kleren zijn nog bruikbaar. Gelukkig, want we zullen nog best een trui en een windjack nodig hebben de komende tijd.

 

 

  Arbeiders van de Finca Lerida scheppen de drogende koffiebonen om.

 Hier droogt de koffie onder dak.

 

 Op onze wandeling komen we door de koffieplantage. Rijpe en onrijpe bonen.

 De bonen zijn er, zeldzaam, ook in het geel.

Het nevelwoud van Chiriquí doet vanochtend zijn naam eer aan. Uitzicht richting vulkaan Barú.

  

 In het woud zijn bomen hele ecosystemen op zichzelf.

Vooral veel bromelia's en mossen groeien er op. En klimplanten er tegenaan.

 mooie bromelia's

 sommige bomen zijn nog kaal (door de 'droge' tijd)

 

Het aantal vogels dat we zien, valt wat tegen, maar we horen er des te meer.

 In de diepte onze appartementen.

Op de voorgrond koffiestruiken met bessen.

 koffieplukkers

De koffie wordt geplukt door seizoenarbeiders, afkomstig uit de oorspronkelijke bewoners, de indianen. Het is moeilijk werk op de steile hellingen.

 

          mooie wandeling door het nevelwoud

enorme bomen en op een zonnig plekje ineens een vrolijke vlinder

  


Vogels kijken en fotograferen in de tropische tuin van het hotel


Kolibries fotograferen

is bepaald niet gemakkelijk, het zijn zeer beweeglijke en snelle vogeltjes, maar het is wel leuk als het zo nu en dan lukt om een foto redelijk scherp te krijgen...

Het wordt deze dagen een sport voor ons. Vergeef mij de vele foto's van deze beestjes...

 

 

De vleugels bewegen geloof ik zo'n tachtig keer per seconde (!) dus korte sluitertijden zijn noodzakelijk.

 even rusten

 

 verbena; hierop zitten ook vaak kolibries; rechtsonder zit er een.

 Dit is een heel kleine kolibrie, formaat dikke hommel

 Soms moet zelfs een kolibrie even rustig zitten. Maar dan zie je hem bijna niet meer. Als-ie vliegt trouwens ook niet...

 Maar er zijn ook veel bloemen die vragen om een plaatje.


KOFFIE-EXCURSIE
KOFFIEPLANTAGES, DROGERIJEN, BRANDERIJEN, VERPAKKING, ETC.

 

        Op de plantage// en een man harkt de koffiebonen om.

 Drogende bonen in de zon

 jonge plantjes van een voor hier nieuw soort: mokka uit Ethiopië

 Een koffieboon heeft twee vliezen. Als je ze laat drogen met het rode vlies er nog omheen, dan krijg je andere koffie dan wanneer je dat vlies er afhaalt.

  Bij de drogerij/ branderij liggen overal koffiebonen te drogen.

 opslag

 De zak komt van Finca Lerida, waar ons hotel ook is.

             Hier ligt voor duizenden dollars...

Op het terrein van een van de fabrieken die we bezoeken, staat deze enorme cactus; voor de verhoudingen staat Riet ervoor te poseren.

 Het vuur in een droogketel wordt gestookt met hout en gedroogde koffievliezen.

 In weer een andere locatie werkt deze dochter van de oude Carlos Ruíz aan het blenden van koffie voor -toevallig- de Nederlandse markt.

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kaart van route van Boquete naar Almirante/ Bocas del Toro 

 

 

Van Boquete naar Bocas del Toro

 

 

Om acht uur verlaten we deze uniek gelegen verblijfplaats al weer. Dit is echt zo’n plek waar we gerust wat langer hadden willen verblijven. Ook al omdat de temperatuur hier zo gematigd is. ’s Avonds was het zelfs frisjes. Maar er wachten ons nog meer mooie overnachtingsplekken en er is nog veel te zien dus: verder! We stoppen nog even in het dorp Boquete voor pinnen (wie dat moet), water en zo inkopen. Het water schijnt in deze landen drinkbaar, zeker in Costa Rica, maar we nemen geen risico wat dat betreft, en drinken flessenwater. 

Onderweg

Na het oversteken van de Continental Divide, de waterscheiding tussen Pacific en Atlantische oceaan, drinken we in een klein koffietentje zomaar langs de weg onze koffie. Bij dit soort gelegenheden is Polle altijd actief: inventariseert wie wat wil, bestelt voor de groep en rekent af uit de pot die wij hiervoor en voor fooien e.d. hebben gevuld. Dat werkt perfect. We moeten later nog iets bijstorten omdat hij ook veel entreegelden voor ons uit de pot betaalt. De mevrouw van de koffietent heeft een goeie dag denk ik. De weg loopt door wat aardiger landschap dan laatst. De lunch gebruiken we op het kruispunt van weg 21 en weg 8 bij Chiriquí Grande. Het is een typisch lokaal restaurant, gerund door Chinezen. Het is een druk punt, waar mensen overstappen van de ene naar de andere bus. Er zitten dus ook veel lokalen. Het werkt met een soort buffet: je wijst aan wat de man moet opscheppen. Aan het eind kun je er drinken bij kopen en betaal je een relatief gering bedrag voor deze warme en best smakelijke lunch. We betalen $ 18 voor ons beiden. We zitten aan een soort vaste kampeertafels, overdekt maar in de open lucht. Wat een verschil overigens: hier betalen we dus 18 dollar voor twee warme lunches en in Dominical (aan de Costa Ricaanse westkust) betalen wij in het hotel 14 dollar voor één broodje kip.

 

Met de watertaxi naar de archipel van Bocas del Toro

Dan is het nog een uur rijden, naar Almirante, een wat vervallen en verlopen stadje aan de noordoostkust. Het stadje oogt armoedig, smerig, rommelig. De bus rijdt naar het haventje en zet ons daar af. Het loopt allemaal zeer gesmeerd. De koffers worden meteen uit de bus overgenomen door mannen die maar één tempo kennen: snel. De koffers worden ingeladen in twee boten. De beide ‘bendes’ elk in een boot. Polle gaat bij ons in en zo zijn twee boten net vol. We moeten een zwemvest omgespen en dan gaat het van start. Eerst nog in een kalm tempo. We kunnen rustig kijken naar de optrekjes op de wal. Ook daar is het een armoedige bedoening, zo te zien. Maar wel in een uitbundige tropische omgeving. Eenmaal buitengaats zet de stuurman de gashandle open en ontstaat er een boeggolf die net langs ons heengaat en waar je wonder boven wonder dus niet nat van wordt. De boot slaat nu en dan met een harde klap op de golven. Het is een half uurtje varen naar het grootste eiland van de eilandengroep Bocas del Toro, de ‘stierenmuil’. De tocht is fijn; op het water is het niet zo warm, hoewel het zwemvest dan weer niet zo comfortabel zit en zweterig is. Het hoofdeiland, waar we naartoe gaan, heet Isla Colón, Columbus-eiland. De ontdekkingsreiziger zou dit eiland op zijn reis aangedaan hebben, vandaar. Bocas del Toro is een uitstulping van dit eiland en op die uitstulping ligt het stadje B.d.T. We komen aan bij een soort aanlegsteiger. Overal langs de kust van dit plaatsje zijn zulke steigers, en restaurantjes aan en deels boven het water. Onze koffers worden op en in een taxi geladen en voor ons naar het hotel gebracht. Wijzelf lopen het stukje. Er zijn bijna geen andere auto’s op de weg dan een paar taxi’s en wat brommers en zo. Het toeristenplaatsje maakt daardoor een relaxte indruk.

 

Hippiesfeer

En relaxt is het: er hangt een beetje een hippiesfeer, met jongeren, surfers, backpackers, rastakapsels. We zitten aan de Caribische kant en die is in zowel Panama als Costa Rica nogal beïnvloed door de Caribische cultuur van Jamaica, Haïti, Puerto Rico en meer van die eilanden. Je ziet rasta’s, en mensen hebben een mentaliteit die meer nadruk legt op het genieten van het leven dan op het daarvoor krom liggen. Klinkt niet gek, toch? Wandelend door het stadje zien we veel barretjes, goedkope hostals, restaurantjes, enz. Wij logeren in een historisch pand, namelijk het Gran Hotel Bahia. In het houten gebouw was in de vorige eeuw het hoofdkantoor van de United Fruit Company gevestigd. Deze onderneming was een voorloper van het Chiquita-concern, van de bananen zeg maar. Het gebouw is helemaal gerestaureerd en van binnen verbouwd tot hotel. De enorme brandkast met deuren van 20 cm dik staat nog in de hal naast de receptie. Verder hangen er veel zwart-wit foto’s van de situatie zo die vroeger was. Een interessante slaapplek dus. Onze kamer is beneden, maar boven kun je heerlijk op een soort veranda aan de stadskant zitten lezen en kijken.

 

Stadswandeling

Nadat we ons geïnstalleerd hebben, maken Riet en ik een wandeling door het stadje. ’t Is hier zeer warm en vochtig, resp. 34 graden en minstens 75%. Vanaf ons hotel rechtsaf komen we bij de veerboot, en daarna dwalen we wat rond, zitten een poosje in het park. Daar staan grote waringins met een hele flora op stam en takken, o.a. veel mossen en grote, ook hangende bromelia’s. Bij de brandweerkazerne krijgen we de schrik van ons leven. Er klink een snel aanzwellend geluid en voor we er erg in hebben zweeft er een landend propellervliegtuig bij wijze van spreken rakelings over de kazerne. En over onze hoofden. De landingsstrip ligt hier vlak achter, zo zie ik later op de kaart. 

’s Avonds gaan we met z’n allen eten in een restaurant aan het water. Het hotel heeft alleen mogelijkheid voor ontbijt. Bij terugkomst blijkt er op het terras toch een soort feestje gehouden te zijn, met gedekte tafels. Maar het eten in het restaurantje was ook prima.

 

 

 landschap onderweg

 koffietent in de bergen

 stuwmeer

 naar de boottaxi naar Bocas del Toro

 inschepen; alle koffers moeten ook mee.

 het havenstadje Almirante

 schilderachtig maar armoedig

 de overtocht gaat snel

 Bocas city komt al snel in zicht

 ontschepen

 koffers in/op een taxi; wij lopen naar het hotel.

 relaxte sfeer in het bijna autovrije stadje

 het antieke houten hotel Bahia

 In de hal staat nog de oude kluis van de United Fruit Company die hier eens zetelde.

 Een van de oude foto's van vroeger. Zo ('t gebouw rechts) zag het hotel er toen uit. (Zie reisverslag!)

 plattegrond van Bocas

 omgeving hotel

             tropisch park Bocas city

 Het is een toeristisch stadje.

 Bananen en suikerriet te koop,

 en bakbananen, dat is een speciale soort.

 brandweerkazerne van het eiland Colón


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bootexcursie door de archipel van Bocas del Toro; Red Frog Beach en dineren op een ander eiland

 

 

De boten waarmee we vandaag, zonder Polle, gaan varen, vertrekken om negen uur. Boten, want het gezelschap is volgens de bestaande, reeds geconsolideerde grenzen verdeeld over twee boten. Op de andere boot zit de leider van vandaag, die Engels spreekt en onze stuurman aanwijzingen geeft. Eerst gaan we de mangrovebossen bekijken. Mangroves zijn struiken of bomen die alleen voorkomen in tropische gebieden met een getij. Hierdoor worden deze gebieden regelmatig overspoeld en is de grond zout. Mangroven komen voor in rivierdelta's en langs de kust. Mangrovebossen kunnen zich overal vestigen langs lage en vlakke tropische kusten met warm zeewater en een niet te sterke golfslag. Het zijn belangrijke ecosystemen; veel vissen en zeedieren leven langs en in de buurt van mangroves. Vandaag krijgen we er een aantal te zien, want de bootsmannen toveren ze boven water. Zeesterren, zeekomkommers, een zee-egel, en kleurrijke sponzen en andere aangroeisels, die aan de wortels van de bomen zitten. Leerzaam en leuk. 

Dan een eindje varen en de dolfijnen komen in actie. De baai heet hier ook naar deze dieren Dolphin Bay. We zien vooral veel ruggen en vinnen. En toeristenbootjes als dat van ons. Wel twaalf bootjes dobberen er om de dieren heen.  Aan springen hebben ze vandaag geen zin. Helaas. Maar dit was ook al mooi.

 

Smullersmaal

De lunch gebruiken we op een restaurantje op palen. Vijf personen gaan snorkelen. De rest vermaakt zich zittend onder het rieten afdak in de lauw-warme wind. Wat kletsen, wat drinken, genieten. Kortom, het zwitserlevengevoel dat deze vakantie trouwens geregeld opspeelt bij mij. Riet en ik lopen een eindje maar ver kun je niet. De steiger houdt al snel op en daarachter is een mangrove-eiland, waar mensen wonen die je niet op hun erf willen. De dwars op de steiger liggende boot maakt dat subtiel duidelijk. Het water is super helder. Je ziet de vissen zwemmen. Voor de lunch heb ik een goudbaars in knoflooksaus besteld. Het dunne visfiletje drijft in de kleffe saus. En de frietjes helaas ook. Net als het plukje koolsla. Riet heeft kip; dat is wel wat beter geloof ik. Voor dit smullersmaal mag ik $ 29 neertellen. Verschrikkelijk. Niet alleen de belachelijke prijs, maar überhaupt dat ze dit durven serveren. Dit krijg je dus als er helemaal geen concurrentie is. En je klanten waarschijnlijk toch nooit terugkomen, hoe dan ook. 

 

Aardbeigifkikkertjes en bladsnijdermieren

Na de lunch varen we naar de andere kant van het eiland naar het zogenaamde Red Frog Beach. We leggen aan en lopen in ongeveer een kwartier door het bos naar het strand. Onze gids laat ons plotseling stoppen en gaat een eindje van het pad af wat rommelen in de bladeren op de bodem. Hij wenkt: op een boomstam heeft hij een ‘red frog’ ontdekt, een van de bekende rode aardbeigifkikkertjes. Het is er maar één, en ik vind het wel een beetje toevallig dat hij hier van ’t pad gaat en dan zó een kikkertje ontdekt dat slechts twee, drie cm groot is. Dat kikkertje zit hier al jaren?? Maar goed, opwinding, iedereen wil een foto voor het beestje zich terugtrekt onder de bladeren. Ik krijg wel een paar redelijke foto’s maar het is hier nogal donker onder de bomen, dus echt heel scherp zijn de foto’s niet. We lopen verder en zien een kolonne bladsnijdermieren. Dat zijn kleine mieren die een aantal keren hun gewicht aan blad kunnen dragen. Die stukjes blad snijden ze in een bepaalde boom af, en lopen er dan mee, vaak vele meters langs de stam en dan nog over de grond naar hun hol in de grond. Daar leeft een schimmel die ze trakteren op het blad, en in ruil voor die verwennerij maakt de schimmel een stofje dat de mieren weer tot voedsel dient. Een vorm van intensieve veehouderij, dus. Het is een koddig gezicht, want je ziet alleen de stukjes blad over de bodem bewegen; pas als je beter kijkt, zie je de miertjes eronder. Ze hebben een heel pad uitgesleten met hun vervoer. Later tijdens deze reis zullen we deze mieren nog vaker in actie zien. Foto’s zijn lastig, op een filmpje ziet je het komische effect van wandelende blaadjes beter.

 

Kaaimannen en gifkikkers

Even verder komen we langs een vennetje waarin een stuk of wat kaaimannen liggen te genieten van het zonlicht. De beesten zijn niet erg gevaarlijk, ze eten waterdieren als kreeftachtigen, schelpdieren, vis, insecten, enz. Voor de mens zijn ze niet gevaarlijk maar ze zien er niet aaibaar uit met hun grote bek en scherpe tanden. Ze zijn op een paar meter afstand.  Nog even verder komen we aan het strand. Echt zo’n Bounty-strand met palmen, licht crème zand, blauwe zee met witte brandingskoppen.  Het is niet druk, slechts wat geluksvogels liggen hier te genieten van het Zwitserlevengevoel. Wij niet, wij lopen langs de rand van het oerwoud dat tot het strand doorloopt. We hebben een uur dus dan gaan wij niet aan het strand liggen. Deden we ook niet als we twee uur hadden, denk ik trouwens. Een eind verder lopen we van het pad af het dichte bos in. We willen nog wat van die rode gifkikkertjes vinden. Na een poosje zoeken ontdekken we er inderdaad nog een paar. Sommige zijn echt vuurrood, andere meer oranje-rood. Ze zijn vrij schichtig voor bewegingen maar we doen voorzichtig en kunnen nu mooie foto’s maken van deze grappige beestjes met hun grote zuignappen aan de tenen. Het zijn boomkikkertjes, die liefst op boomstammen met veel mos wonen en bladeren om in weg te duiken bij onraad. Nou, van beide is hier ruime voorraad. We zien ook nog een hagedis. 

Dan is het alweer tijd om terug te lopen naar het beginpunt, waar de gids ons verwacht. Dan weer het pad door het bos terug naar de boot. En dan in de boot op topsnelheid terug naar Boca-city. De boot klapt soms zo hard op de golven, dat een van ons zo kladderatsj door de bank zakt. Ze blijft er als echte Grunningse stoïcijns onder; de stuurman ook, toch geen Grunninger lijkt me. O, dat gebeurt elke dag, dat een passagier door de bank zakt doordat we zo snel varen. Don’t worry, no problem.

 

Diner op een ander eiland

We kopen water bij een winkeltje in de buurt en zitten dan op de balustrade van ons hotel te kijken naar het stadje onder ons. Ik lees via wifi de Volkskrant en Trouw op mijn smartphone. En op mijn e-reader lees ik een stuk in De Prooi van Jeroen Smit over de ondergang van AbnAmro en Rijkman Groenink. Verbijsterend leesvoer…

’s Avonds gaan we met de boot naar een restaurantje aan het strand. Op het eiland is het nog een eindje lopen over het strand. Er is nog net genoeg licht om niet te struikelen over de palmbomen. Ik bestel een maracuja-cocktail en het meisje brengt een met aardbeien. Ik zeg dat ik die niet besteld heb. Na enig heen en weer praten, mag ik eerst deze opdrinken en dan brengt ze straks de bestelde maracujacocktail, OK? OK! Ze doet het ook. De cocktails smaken allebei prima maar de maracuja is toch het lekkerst. Als de tweede cocktail later toch op de rekening staat, lost ze dat vlot op. Goede service, dus die ik wel wil belonen. In totaal hebben Riet en ik dan toch voor twintig dollar alleen aan drankjes. Dit is echt geen goedkoop land! Het eten was verzorgd en smakelijk. En de bediening aardig en efficiënt. Tegen half elf zijn we terug bij ons hotel. Zo’n tochtje met een boot over de nachtelijke zee is leuk. We zien langzaam de lichtjes van ons stadje Bocas dichterbij komen. Het is nog heerlijk weer; op het water is het lekker fris en niet zo zwoel als op het land. Dit is een van die genotsmomenten die deze reis er vele kent. Jammer dat we morgen dit paradijsje al weer moeten verlaten.

 

 

 blik op de archipel vanaf 'ons' eiland

 op excursie met een boot

 we zien veel magrovebossen

 

 bij de mangroves groeien en leven veel organismen

 de bootslui toveren van alles boven water...

 maar ook deze zeekomkommer moet snel weer terug

 Aan de wortels van de mangrovebomen zitten kleurige sponzen en andere groeisels

 wat een kleur-explosie

 De dolfijnen in Dolphin Bay laten zich niet echt boven water zien...

  ...maar dit is ook al leuk. 

   Later bij Corcovado zullen we ze spectaculairder zien spelen.

 Dit is ons lunchrestaurant, onder het rieten dak.

 Het uitzicht was beter dan het eten, maar je kunt niet alles hebben.

 uitzicht!

  Het water is zo helder dat je de vissen ziet zwemmen.

 Er is een kleine nederzetting in de mangrove,

 waar kinderen spelen met het zwemvest aan.

 mangrove

  mangrove, bloemen en "herfst"blaadjes

 

 In de mangrovebossen huizen ook luiaards. Wij krijgen er een paar in het vizier.
Later zullen we ze mooier in beeld kunnen brengen.

  Op het eiland van Red Frog Beach zien we onze eerste aardbeigifkikkertjes.

  

 Kleine boomkikkertjes met grote zuignappen aan de tenen

 

  Fascinerend zijn de bladsnijdermieren.

  Ze dragen vele malen hun eigen gewicht.

 Tijdens onze wandeling over het eiland zien we ook mooie bloemen en planten.

  

 En we komen langs een poel met kaaimannen.

 

  

  de oceaan en het strand

 

 

 Wij gaan rechtsaf in het bos kijken naar meer kikkertjes en zo.

 Eerst zien we een hagedis,

 en een mooie vlinder.

    Dan na goed zoeken en wat geduld een paar rode kikkertjes.

   Hij poseert zelfs voor ons.

   

 via het Red Frog Beach terug naar onze gids.

 

  En dan met de boot weer naar Bocas-del-Toro stad.

 Mooie eilanden onderweg


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Kaart van de route van Bocas del Toro (Panama) naar Puerto Viejo de Talamanca in Costa Rica 

 

 

Van Panama naar Costa Rica, naar Puerto Viejo de Talamanca

 

De veertaxi’s brengen ons –nu in rustig tempo-  terug naar het vasteland, naar het stadje Almirante. Daar staan twee busjes klaar, om de bagage op het dak en ons in het interieur –toch wel- naar de grens te brengen. De chauffeur kent bij de grens goed de weg, want het is een kris-kras route die we rijden. En we komen uit bij een oude spoorbrug, waar een nietsvermoedende toerist geen grensovergang zou verwachten. En ook niet gemakkelijk de gebouwen vond, waar je moet zijn voor je grensdocumenten. Eerst lopen we een eindje naar een non-descript gebouw waar we het uitreisstempel moeten halen. Boven bij de brug maakt Polle nog iets in orde met onze paspoorten. Dan mogen we over de oude spoorbrug lopend over de grensrivier naar Costa Rica. De planken van de brug liggen ver van elkaar, het ijzer van de constructie lijkt hier en daar bijkans doorgeroest, maar het houdt (nog). Riet vindt dit soort dingen niet leuk. We steken de grens over helemaal aan de oostkust; daar zijn geen grote doorgaande wegen, vandaar deze houtje-touwtje grensovergang, denk ik.

 

Anderhalf uur wachten op een stempel

Over de brug mogen we in de rij voor de Costa Ricaanse paspoortcontrole. De rij begint al buiten, in de brandende zon. Het is om de middag dus smoorheet. Zo stilstaand in de zon zweet je nog als een otter. Na een poos komen we onder het afdak in de schaduw. Dat scheelt al. Intussen hebben we weer zo’n inklaringsformuliertje ingevuld. Alles willen ze van je weten. Tot je beroep aan toe (‘pensionado’, dat klinkt goed vind ik). Binnen in het kleine gebouwtje zitten twee ambtenaren die alles nauwgezet controleren. Al met al duurt het ongeveer anderhalf uur. Dan heeft iedereen zijn nieuwe stempel (‘controleer of de juiste datum erop staat anders heb je later een probleem’) en kunnen we in onze nieuwe bus. In Midden- en Zuid-Amerika kun je niet met een toeristenbus over de grens, dat hebben wij al vaker gemerkt. Het busje hier is de helft zo groot als de touringcar in Panama. ’t Zal hier wel duurder zijn. (Nóg duurder?).

 

Cahuita Nationaal Park

In Costa Rica is het een uur vroeger dan in Panama. Die gewonnen tijd kunnen we mooi benutten voor een extra, niet in het programma vermelde, excursie in een natuurpark dat Polle hier in de buurt van de grens weet: het Cahuita Nationaal Park. We volgen weg nummer 36 naar het noorden; later rijden we terug naar het zuiden, naar Puerto Viejo de Talamanca; daar in de buurt staat ons hotel voor een nacht. Nu eerst dus een wandeling door het kleine Parque Nacional Cahuita. Polle betaalt uit de kas de toegang en dan is er een wandelpad dat vlak langs de oceaan, liever de Caribische zee, loopt met aan de andere kant het oerwoud. De bossen lopen hier overal door tot vlak bij het water. Het is een heerlijke wandeling, lekker in de schaduw onder de bomen en toch vaak zicht op het water, het strand en de branding. We zien heel wat dieren, vaak doordat Polle ons erop wijst. Die ziet alles. Een luiaard hoog in een boom; een soort koekoek, die wij pas zien als we heel goed weten waar we moeten kijken; veel brulapen, ja die hadden we zelf ook wel gevonden…; wat wasbeertjes, die helemaal niet bang zijn; een gouddraadspin met mooie kleuren, en diverse bloemen. Bij een rivier keren we om en lopen hetzelfde pad terug. De brulapen laten zich nu nog beter zien, en soms horen, maar dat laatste doen ze vooral ’s morgens en ’s avonds. Dat zullen we later nog merken. Het zijn flinke beesten, met een lange en dikke staart die ze gebruiken bij het klimmen. Ongelooflijk hoe hoog ze in de bomen zitten en hoe gemakkelijk ze zich door de boomkruinen verplaatsen: van de ene tak op de andere, soms met een jong op de rug of onder de buik. Dit is nog wel wat anders dan apen in een dierentuin zien.

 

Roodoog-en andere gifkikkertjes

Na deze relaxte wandeling met veel kijkplezier rijden we terug en lunchen in de buurt van Puerto Viejo. De lunch is simpel; soep, sap, een broodje kip. We zitten lekker buiten op een terras in een grote tuin. Ergens anders in deze tuin bij het zwembad, zitten de bekende roodoog-gifkikkertjes. Deze grappige beestjes staan op bijna elke poster en reisgids over Costa Rica. Ze zijn helder groen met bolle, vuurrode ogen. Lange poten met blauwe streepjes met tenen met zuignapjes. Het zijn boomkikkertjes. Roodoog makikikker (Agalychnis callidryas), heet-ie. 

Polle heeft er een op zijn arm. Even later springt hij op de camera van Riet. Dat geeft natuurlijk wel een leuke foto. Zou een mooie reclamefoto voor de Sony HX300 kunnen zijn.  Maar mooier is hij natuurlijk op een blad, in een natuurlijke omgeving. Polle zet hem op een struik. Als de mensen van de bende van tien klaar zijn, mogen wij ook foto’s maken. Gelukkig zit het kikkertje nog geduldig te wachten, zodat ik een paar mooie foto’s van hem kan maken. De belichting komt nogal precies in de felle zon maar het lukt. Als het beestje in de schaduw kruipt, worden de foto’s nog mooier. Riet ziet op een blad ook eitjes. Een medewerker van het hotel komt op voorspraak van Polle ook aan met de soldatengifkikker. Die noemen ze zo omdat zijn huid lijkt op een camouflagepak. Blauw-groen met zwarte stippen. Dat beestje heb ik alleen kunnen fotograferen op de tegels, dus die foto’s zijn niet mooi.

 

Caipirinha

Na de lunch is het nog maar twintig minuten met de bus naar ons hotel, het Buganvillea Resort. Onderweg gaan we nog bij twee bananenplantages langs, want Polle heeft verteld hoe het toegaat op zo’n plantage en met de oogst, maar hij wil het ons ook graag laten zien, maar helaas zijn beide plantages niet in bedrijf. Dat wil zeggen dat er niet geoogst en gewassen en verpakt wordt. Hij begrijpt er niets van. Wanneer werken ze dan wel? 

We hebben in het hotel een mooie kamer op de begane grond. De badkamer is opmerkelijk groot en uitgerust met zo’n douchekop zoals we ze in Bolivia nog wel zagen: met het verwarmingselement in de kop, dus elektrische draden uit de muur naar de kop. Deze ziet er wel redelijk betrouwbaar uit, dat zagen we wel anders. Niet echt volgens Europese standaarden, maar het gaat goed. Dat wil zeggen, we worden niet geëlektrocuteerd, maar echt warm wordt het water ook niet. Om de hoek van onze kamer kun je aan het zwembad lekker zitten in luxe zetels en als je er dan  zo’n verrukkelijke Caipirinha-cocktail bij hebt, dan is het écht vakantie. Caipirinha is een Braziliaanse cocktail die bestaat uit limoen, cachaça, ijs en suiker, waarbij cachaça Braziliaanse witte rum is, gedestilleerd uit suikerriet. 

We maken wat foto’s in de tuin om de lodge. En dan lekker zitten lezen. Op weinige van onze grote reizen hebben we dit soort middagen gekend. We waren eigenlijk altijd druk op zogenaamde vrije dagen/ middagen want wij wilden altijd mee met de facultatieve excursies, of we waren druk met het bijhouden van onze reisaantekeningen of het opschonen van de koffer, enz. Dit soort echte vakantiemomenten kennen we eigenlijk vooral van onze caravanreizen.

 

Andere gewoonten

Bij deze grote, mooie badkamer moet ik het even over iets anders hebben. Schrijven over poep is tegenwoordig in. Midas Dekkers verdient er goud mee, met zijn “De kleine verlossing of de lust van ontlasten”. Ik moet het ook even over dat onderwerp hebben. In Panama, Costa Rica, en in Zuid-Amerika trouwens net zo goed, hebben ze wat andere gewoonten dienaangaande dan wij in Europa. Zo wordt het toiletpapier na gebruik hier nergens in de pot geworpen, maar altijd gescheiden in een al dan niet afgesloten bak, in een emmer of in een mand -die bij voorkeur bijna onder je neus staat als je op de pot zit en die pas geleegd wordt als het niet anders meer kan. Heerlijk. Men zegt dat dit is, omdat anders het riool verstopt raakt. Wel, dat lijkt mij geen argument. Het toiletpapier is in deze landen namelijk van een kwaliteit dat het in je handen al biologisch begint af te breken, laat staan in de pot, laat helemaal staan in het riool.

 

Ererondes in een binnenmeer

Wat ook een studie waard is, zijn de toiletpotten die men hier installeert, kennelijk in de veronderstelling dat men hiermee goed bezig is. Hoteldirecties suggereren dat men water besparen belangrijk vindt. Daarom mag je bijvoorbeeld langer met je handdoek doen dan één dag. Dat het kamermeisje ondanks je goede bedoelingen de handdoeken toch ververst, vertelt ze niet aan de directie. Maar nu over de toiletpot. Welnu, er bestaat geen toiletpot die zo scheutig met water omgaat als de hotelpot op dit continent. Ik mag hier wel wat generaliseren, want in de vijf landen die ik nu in Midden-en Zuid-Amerika heb bezocht, staan overal in principe dezelfde toiletpotten. Wat is er aan de hand? Ten eerste: de potten zijn enorm. Ze zijn van een formaat dat je zou verwachten in het megalomane Volkspaleis van wijlen de Roemeense dictator Ceaușescu. Het wateroppervlak waarin men zijn boodschap dropt, doet denken aan een klein binnenmeer. Niet zo’n klein ondiep plasje van 10 cm doorsnee als bij ons dus, nee, minstens dertig cm, en een halve meter lengte komt ook voor. Als je ervoor staat, heb je de neiging je zwemvest aan te doen. 

Ten tweede: bij het doortrekken volgt er een soort wondertje. Het binnenmeer komt al draaiend in beweging, de draaikolk neemt langzaam in snelheid toe, en in plaats van zo snel mogelijk de keutels af te voeren, maken je drollen eerst nog wel zeven, acht,  –als je geluk hebt- wel tien ererondes, voor ze uiteindelijk in de afvoer verdwijnen. Ik sta er steeds weer met verbazing naar te kijken. Omdat de poepafvoer gaat met een geleidelijkheid die je als Europeaan niet voor mogelijk houdt, is het niet ondenkbaar dat niet de hele boodschap in één waterverplaatsing is afgevoerd. Er is er, zeg maar, altijd wel een die nóg een paar ererondes wil maken. Je voelt je dan ten opzichte van degene die na jou dit waterwonder bezoekt, verplicht om nogmaals de hendel in te drukken. De hele procedure start dan natuurlijk opnieuw. Nee, waterbesparing, daarbij kan men nog wel vooruitgang maken.

 

Diner met casado en vlooien

Voor het diner rijden we een stukje met de bus terug; een tent langs de weg aan het water. We eten buiten in het losse zand aan tafels die gemaakt zijn van enorme dikke plakken hardhout. Zo’n tafel zouden wij wel op ons terras willen. Tijdens het eten krijgen diverse mensen o.a. Riet trouwens last van beten van zandvlooien(?). Ik neem de casado, een typisch Costa Ricaans gerecht. Een casado (Spaans, ="getrouwde man") is een Costa Ricaanse maaltijd met rijst, zwarte bonen, bakbananen, salade, een tortilla en een optionele entree die kan bestaan uit kip, rundvlees, varkensvlees, vis. Ik neem lomo, rundvlees. Getrouwde mannen werden geacht zulke maaltijden thuis voorgezet te krijgen door hun vrouw, en toen restaurant-klanten ook vroegen om zulke maaltijden, heetten die maaltijden voortaan dus casado: getrouwde man. (Anderen zeggen dat de rijst en de bonen zo bij elkaar horen dat ze a.h.w. ‘getrouwd’ zijn, maar de andere verklaring is leuker.) In de meeste restaurants staat dit gerecht wel op de kaart. Een glas witte wijn erbij kost 2500 colones of vijf US-dollar.

 

 

 We gaan Bocas del Toro verlaten. Helaas.

 Nog een blik op ons leuke hotel.

 En daar gaan we weer met de snelle watertaxi. Naar Almirante. 

 Mensen aan de oever van Almirante.

 Tsja. Je bent er onder dak. 

 Almirante

 We gaan verder in twee kleinere busjes naar de grens met Costa Rica.

 Onze koffers staan bij de grens.

 De brug over de grensrivier. Ooit een spoorbrug.

 Het ziet er allemaal wat krakkemikkig uit. Is het ook.

 Onze koffers hoeven we niet zelf over de brug te rijden.

 Riet heeft het niet zo op een brug waar je doorheen kijkt naar de rivier onder je.

 En daar ligt Costa Rica!


CAHUITA NATIONAAL PARK

 Weer zo'n paradijselijk strand. We lopen een eind  langs de zee door het bos.

  Enorm wespennest.

  Een luiaard.

 Een goudendraadspin.

        

 Nu en dan zien we de oceaan weer vlak bij.

 Wasbeertjes zien we verscheidene.

Ze zijn totaal niet schuw. (Elders zijn ze soms een plaag).

 Brulapen zien we veel, hoog in de bomen. Hier een met jong.

 Sommige bomen zien er vrolijk uit met hun "herfst"bladeren.


ROODOOGGIFKIKKERTJES

 Deze vindt de camera van mijn vrouw zo mooi om op te zitten.

 

 

  De soldatengifkikker (in camouflagepak immers).

  exotische bloemen bij ons hotel

 

  en hangende vogelnesten.

 fraaie waaierpalm ook bij 't hotel.

 Hotel Buganvillea Resort

  


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Van Puerto Viejo de Talamanca naar Puerto Viejo de Sarapiquí                          

 

KAART van deze route 

 

We volgen de weg nr. 36 die in Limón overgaat in weg nr. 32. Voorbij Guápiles nemen we weg nr. 4. Het hotel ligt dan ten westen van Puerto Viejo de Sarapiquí en ten noorden van de weg nr. 4. Het heet Ara Ambigua. Hier zullen we twee nachten blijven. De rit voert dus eerst een heel eind langs de Caribische kust.

 

Kromme bananen

We proberen nog twee bananenplantages te bezoeken. Geen van beide is open; er wordt niet geoogst. Beetje sneu, ook voor onze reisbegeleider, die zo zijn best doet. Bij een plantage stappen we toch maar uit en nemen we een kijkje op het terrein. Eindeloze rijen bananenbomen, steeds met de karakteristieke blauwe kunststof zak om de groeiende tros. De zak moet beschermen tegen vraat en schimmel en zo, maar merkwaardig genoeg vond ik, is hij van onderen gewoon open. Wereldwijd schijnen er wel 400 rassen bananen te zijn, maar de meest geteelde is de cavendish, en de genen van de bananenplanten verschillen dermate weinig dat, als er een schimmel in komt, men vreest voor de aantasting van het totale areaal. Zoiets als de aardappelziekte in Ierland, destijds. Omdat nogal wat mensen afhankelijk zijn van bananen als voedsel, zou dat een ramp betekenen. Niet alleen voor meneer Chiquita, dus. Bananenplantages zijn monocultures; onder de bomen of ertussen kan niets groeien. Dat bevordert natuurlijk niet een gezond milieu en wel het ontstaan van ziekten. In de bananenteelt wordt nogal wat gif gebruikt. Over het pad tussen de bomen is een kabel gespannen, een soort kabelbaantje, waarover een plukker langs ons zoeft. Het vervoer van de trossen gaat ook over de kabel, maar dat hebben we dus niet gezien. Je kunt niet alles hebben. Overigens: waarom zijn de bananen krom? We leren het hier: door de zwaartekracht gaat de bloemtros naar beneden hangen. De vruchten willen naar boven blijven groeien. Als de trossteel ondersteund wordt zodat de trossteel recht overeind blijft, blijven de vruchten gewoon recht. Er zijn diverse kleinere bananensoorten (waarvan de trossteel niet doorbuigt onder het gewicht van de vruchten) die zo van nature recht blijven.

 

Onderweg

Koffie drinken doen we onderweg en lunch hebben we in een buffetrestaurant met heerlijke gerechten en drankjes (inbegrepen). Een van de beste lunches onderweg. En ik betaal uiteindelijk voor twee personen maar 22 US-dollar. Je kunt hier wel betalen in dollars maar je krijgt colones terug. Soms trouwens ook wel van beide muntsoorten wat. Voor het omrekenen is het simpel: je krijgt overal de koers 500 colones = 1 US-$. Tegenover het restaurant zijn wat fruitstalletjes. Het is alleen al mooi om te zien, al die uitbundige kleuren fruit. We kopen er wat ramboetans. Onder de felrode stekelige schil zit een pit en daaromheen een laagje wit vruchtvlees dat zoetzuur smaakt en aangenaam ruikt. Jammer dat er zo weinig aan te eten is. ’t Is meer leuk dan lekker. Er ligt van alles op het stalletje: zuurzak, salak, papaya, mango, avocado, ananas, enz. 

De omvangrijke koopvrouw heeft er ook mooie geel-oranje trossen met vruchten van een palmensoort liggen en hangen. Ze zijn mooi om te zien. We mogen ze wel proeven, beduidt de mevrouw. Ze snijdt er een door en ik hap. En zoek gauw een plek om het uit te spugen. Wat een smerige smaak. De mevrouw heeft onbedaarlijke pret. Och ja, weer iemand gelukkig. 

Ik neem ook wat foto’s van die enorme Amerikaanse vrachtwagens die hier rijden. Twee chromen uitlaatpijpen omhoog achter de grote cabine met slaapplaats, chromen bumpers van 60 cm hoog, een chromen luchtfilter buiten de motorkap van formaat 15-liter-emmer, enz. Prachtig om te zien.

 

Hotel in tropische tuin

Het is vandaag geen lange rit. Al om twee uur zijn we in het hotel ingecheckt. Hotel Ara Ambigua ligt op een redelijk omvangrijk terrein; het hotel ligt in een uitbundige tropische tuin met dichte aanplant van bloeiende struiken, bloemen en bomen. De rijtjes appartementen liggen in die dichte begroeiing. Al die bloemen trekken veel vogels en vlinders aan, dus wij hebben hier veel te fotograferen. We nemen even een douche en gaan dan aan de slag. Vlak achter ons huisje vliegen de kolibries af en aan. Ze zijn snel en zelfs als ze even stilstaan in de lucht om van een bloem te snoepen, dan is dat nog maar zo’n kort moment dat je heel snel moet zijn met je camera om mooie foto’s van ze te maken. Maar voor Riet en mij is dat een ‘sport’, dus wij zijn een groot deel van de middag op jacht. Prachtige vlinders vliegen hier ook, maar die zijn minstens net zo snel als de kolibries. Een eind verder op het terrein is een vijver en daar zien we o.a. weer bladsnijdermieren en een bijzondere vogel. Een loopvogel met lange rode poten, paarse hals, gele snavel en een grappig kort zwart opstaand staartje. Naast kolibries zien we hier veel vogels, die Polle wel een naam geeft maar die wij niet onthouden, helaas. Het is wel een feest om ze te zien en te fotograferen. Het hotel heeft hier en daar voerderplanken gemaakt met bananen en ander fruit erop. Dat trekt veel vogels. En ook een eekhoorn met een pluizige pluimstaart die veel groter is dan hij zelf. In dit hotel zit een groep Amerikanen die op vogelvakantie zijn, zo lijkt het. Dure kijkers en camera’s met 500 mm telelenzen in camouflagekleuren.

 

Een basilisk

Als we al tegen zonsondergang naar ons appartement lopen, zie ik op een blad een groene leguaan zitten, tenminste dat denk ik. Ik zat er niet zo ver naast, maar het blijkt later een basilisk te zijn. Voor mijn idee is dat vooral een fabeldier, maar hier in Midden-Amerika zijn (ik citeer)  ‘basilisken een geslacht van hagedissen uit de familie Corytophanidae. Ze behoren tot de leguaanachtigen en zijn typische vertegenwoordigers van deze groep. Basilisken hebben een slank, zijdelings afgeplat lichaam, lange poten en een relatief zeer lange staart. De hagedissen hebben een groene of bruine lichaamskleur, vaak met vlekken en strepen. De mannetjes hebben opvallende kammen op de kop en de rug die voornamelijk dienen om concurrenten te imponeren. Alle soorten zijn in staat om op de achterpoten over het water te rennen om zo te ontsnappen aan vijanden. Hierdoor zijn ze erg bekend, ze worden in andere landen wel “Jezus Christus hagedissen” genoemd. Er zijn vier soorten, die voorkomen in Midden-Amerika en Zuid-Amerika. Alle soorten leven in warme en vochtige tropische bossen, vaak in de buurt van zoet oppervlaktewater. Basilisken leven van kleine dieren zoals insecten en eten daarnaast plantendelen zoals vruchten. Alle soorten zijn eierleggend en zetten de eieren af in de grond. De jonge dieren lijken al op de ouders maar hebben nog geen kammen.’ (bron: Wikipedia) Afgaande op de afbeeldingen denk ik dat dit een “gestreepte basilisk” is. De felgroene die we later zullen zien, is een kroonbasilisk. In Costa Rica komen drie van de vier soorten die er zijn, voor. 

Het beestje (nou beestje, hij is toch wel ongeveer 30 cm lang en met de lange staart erbij kan hij wel 90 cm lang worden) zit doodstil op een groot blad. Daar zit hij urenlang, als we een poos later naar het diner lopen, zit hij er nog. Soms beweegt hij even om een insect te vangen. Het is een imposant beest om te zien, bruin met gele strepen, een grote kam op zijn kop en een kleinere kam over zijn rug. Grote poten met platte zuignappen. Daarmee kan hij dus op water lopen. Later zullen we ook anders gekleurde exemplaren zien, bijvoorbeeld felgroene. 

’s Avonds is er een buffetdiner in het restaurant. Prima voor elkaar. Drinken is er volop, in de vorm van (o.a.) vers bramensap. Dat heet hier jugo de mora. Morgenvroeg hebben Riet en ik vrij, want de anderen gaan voor een ‘canopy tour’, dat is zweven langs een staalkabel.  Ik zie dat niet zo zitten en Riet al helemaal niet. Je kunt niet eens foto’s maken onderweg! Nee, wij vermaken ons in deze tropische tuin nog wel een paar uur. Dagen, als ’t zou ‘moeten’.

 



 

 

 

 

 

 

Bananenplantage

 blauwe beschermingszakken

 Transport via een kabelbaantje

 Fruitstal. Kopen en fotograferen.

 vieze palmvruchten

 De koopvrouw heeft lol omdat ik haar palmvruchten zo vies vind.


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Sarapiquí, hoteltuin Ara Ambigua en een cacaotour

 

Hoewel we een ‘vrije’ ochtend hebben, staan Riet en ik al om zes uur op om de “blue jeans” gifkikkertjes te verrassen met een fotoshoot. Het is al wel licht, maar in het stukje jungle dat de tuin hier is, is het nog te donker om goede foto’s te maken. We zien er wel een aantal. Ze zijn aardbeirood-oranje, met blauwe achterpootjes. Vandaar de naam spijkerbroekkikkertjes. Dat we ze zien is al een prestatie, want het zijn maar beestjes van een paar centimeter groot en ze zitten graag onder een grote donkere boom tegen de stam en onder bladeren. Het stukje regenwoud dat hier is nagebootst (of in stand gehouden?) is omheind met dun gaas, zodat de kikkertjes niet ontsnappen. Dan gaan we eerst maar op vogeljacht. Riet loopt nog eens naar de kaaimanpoel; ik vermaak me in de rest van de tuin. Ik zie o.a. een jonge basilisk, eentje zonder kam nog. ’t Wordt allengs alweer heel warm. Om half negen ontbijten we, als de groep net weg is/gaat. De rest van de morgen vermaken we ons prima met nog wat foto’s nemen, met koffiedrinken, en nu het goed licht is, gaan we nog weer naar de ‘bluejeanskikkertjes’ kijken, en nu is het inderdaad zo licht dat we redelijke foto’s kunnen maken. Het zijn leuke beestjes, zo met dat blauwe broekje aan. Trouwens ook het onderste stukje van hun voorpootjes is blauw. 

Tegen twaalven nemen we als lunch samen een grote sandwich kip, die geserveerd wordt met friet en een enorme vaas met mangosap: echte mangopulp is het. Nou hier kunnen wij ‘t wel weer even mee doen.

 

Cacao-tour

Met de bus gaan we een eindje rijden naar een eco-onderneming, die o.a. ook cacao-tours organiseert. We lopen een eind door het regenwoud en over een lange hangbrug, naar een plek waar een overdekte ‘tribune’ is. Daar houdt onze jonge vrouwelijke gids een presentatie over cacao en chocolade. We leren alles wat erover te leren valt, en mogen alle stadia zien en soms ook proeven. Van verse vrucht (wit en zurig met vage chocoladesmaak) tot cacaodrank en stukjes chocola. Dat is dan wel pure. Heel pure. Het is allemaal heel leuk en lekker. En leerzaam. 

Tijdens de presentatie zien we een goud-agouti, een goudhaas. 

Terug bij het hotel zitten we voor het diner nog even op het terras, maar vogels laten zich niet of nauwelijks zien. Wel trekt er een tropische bui over. Gelukkig is het even later droog zodat we droog naar ons appartement kunnen. Het eten (weer buffet) is vanavond weer prima.



 

 

 

 Ons appartement bij hotel Ara Ambigua

 

 pad naar ons huisje


Natuurfoto's in de naaste omgeving van het hotel

 in een tuin vol bloemen, vlinders, vogels en andere dieren

 Veel kolibries, weer.

 het blijven fascinerende vogeltjes

  

 

 Kolibries zijn moeilijk te zien als ze stil zitten...

 maar ze zitten bijna nooit stil...

 

 

 

 ook dit is bij het hotel in de buurt

 Bij de Kaaimanvijver zien we geen kaaiman maar wel deze kleurige loopvogel.

 

 Zomaar langs het pad in de grote tuin
op een groot blad zat hij urenlang doodstil: deze basilisk, of "Jezus Christus -hagedis" (omdat hij op water kan lopen).

 

  De "Blue jeans gifkikker" laat zich niet gemakkelijk vinden.
Hij zit graag onder bladeren op de grond of tegen een boomstam en hij is maar een paar cm groot. Hierboven in het midden v.d. foto.

 Al wat dichter bij. 't Is nog te donker.

 Waar de kikkertjes zitten is het echt heel vochtig regenwoud.

 Aan de voet van deze reus zitten Blue-jeans kikkers.

 Later op de dag is er meer licht.
Je kunt nu zijn 'spijkerbroekje' goed zien.

 

 

 

 

 

 Vlak bij onze achterdeur zit deze jonge basilisk.

 Deze ook.


De CACAOTOUR

 

 Naar de cacaopresentatie moeten we lopen door het oerwoud.
Onder andere ook over deze lange hangbrug. Het is een mooie wandeling.

            

  

 

 Deze goudhaas, of agouti, loopt schijnbaar argeloos voorbij.

 Cacaovruchten

 doorgebroken cacaovrucht

 

We zien en proeven alle productiestadia van cacao en chocolade.

 bonen in diverse stadia

 

Net als bij koffie komt er heel wat bij kijken om cacao of chocola te maken van de vrucht.

 Onrijpe cacaovruchten aan de boom.

 Onderweg spot ik deze beauty.

 's Avonds een tropische bui.

 

 Voor we in de bus stappen zien we nog een grote basilisk.


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Naar La Fortuna

 

KAART van de route naar la Fortuna

 

Voor we vertrekken, zien we vlak bij de ingang van de tuin en het hotel nog een groot exemplaar van de gestreepte basilisk. Hij zit fotogeniek in de zon te genieten. Onderweg doen we nog even een ananasveld aan. We zien de planten van dichtbij in onafzienbare rijen. Costa Rica is erom bekend; thuis zullen we in april diverse Costa Ricaanse ananassen soldaat maken. Wel leuk om ze hier dan te zien groeien. De oogst van deze prikkende planten zien we niet, maar dat is geen pretje. De mensen moeten beschermende kleding aan (in deze hitte) om de scherpe bladpunten niet te voelen. Via weg nr. 35 rijden we naar Los Chiles aan de Nicaraguaanse grens, bij het natuurpark Caño Negro.

 

Meterslange leguanen

Onderweg stoppen we even bij een restaurant, want daar bij de brug over de rivier zijn altijd veel grote leguanen, weet Polle. Inderdaad. Ze zitten zelfs op het terras van de tent. De baas snijdt een witte kool aan stukken en de draken beginnen aan hun onverwachte maaltijd. Draken zeg ik, want daar doen ze me aan denken. Groene leguanen zijn enorme beesten van ongeveer twee meter lang. Hij wordt wel beschouwd als de meest indrukwekkende soort van alle leguanen. De lange staart beslaat twee derde van de totale lichaamslengte. De leguaan is meestal groen van kleur maar kan ook andere kleuren aannemen. Er zitten er meer dan tien op dit terras. We kunnen er vlak bij komen. Als ik de brug op loop, zie ik onder me in de bomen op de takken nog diverse grote exemplaren. Ze zien er angstaanjagend uit met hun schubben en kammen, maar ze eten alleen bladeren. Wel is een klap met de staart natuurlijk niet fijn.

 

Fotosafari op de Rio Frio

In Los Chiles drinken we een kop koffie en bestellen alvast onze lunch voor straks. Nu gaan we eerst een fotosafari met de boot maken op de grensrivier met Nicaragua. Rio Frio heet deze rivier. Op de kade zitten nogal wat Nicaraguanen te wachten op de boot die hen naar hun vaderland zal brengen. Deze mensen werken in het rijkere Costa Rica in de bananenplantages en zo. Werk dat Costa Ricanen liever niet doen. Nicaraguanen zijn de Polen van Midden-Amerika, zeg maar. Wij stappen op onze boot. De kapitein is een vriendelijke man die goed Spaans spreekt (maar niets anders), en die een scherp oog heeft voor dieren op de oever. We zien heel veel wild tijdens deze tweeëneenhalf uur durende tocht. Veel vogels, enkele leguanen, een kaaiman, en zo voort. Veel slangenhalsvogels zien we. Dat zijn aalscholverachtige vogels, die hun hals zo kunnen draaien dat het een slang lijkt. Ze zitten net als aalscholvers soms met de vleugels wijd uitgespreid om die te laten drogen. Het zijn chique vogels met hun gele snavel, bruine borst en donkerblauwe verenpak met aan het staarteind weer wat lichtbruine veertjes. Een glimmende schildpad zonnend op een dikke tak in het water komt voorbij. Diverse vogels waarvan ik de naam weer kwijt ben, maar ook veel witte koereigers of ibissen en een enkele blauwe reiger. Een uil, heel slecht te onderscheiden op deze afstand tegen de boomstam. Een prachtige knalgroene kroonbasilisk, en even later nog een, brulapen in de bomen en, o wonder!, prachtige ijsvogels. De stuurman stuurt meteen bij als hij wat ziet, of als Polle of wij iets zien. Polle krijgt een bloemknop te pakken die hij, bij wijze van spreken onder tromgeroffel insnijdt, loslaat en … ineens komt er een vuurwerk van rode bloemdelen uit. Tataaa. Mooi hoor. Aan de boom bloeien er een paar. Het gaat om de Pachira of Money-tree. De zaden drijven op het water en ontkiemen daar ook, en de boom groeit dan ook graag in regelmatig overstroomde gebieden. 

 

La Fortuna

Als de boot weer aanmeert, realiseer ik me dat ik al die tijd geen water gedronken heb. Zo gespannen heb ik met het fototoestel in de aanslag gestaan. De tijd is omgevlogen. Sublieme excursie! Als lunch geniet ik van een casado, deze keer met vis. 

Dan is het nog een uurtje bussen naar La Fortuna, de plaats waar Polle thuis is. Wij vinden er voor twee nachten een thuis in hotel San Bosco, in het centrum van het plaatsje. Nadat we ons hebben geïnstalleerd, hebben we nog even het centrale plein bekeken en wat winkeltjes. Ik koop een petje voor mezelf en een voor de buurman. Voor Marije kopen we een paar oorhangers met blauwe veertjes en voor Michel een paar leuke poezen. Van hout dus. Het stadje en de omgeving wordt gedomineerd door de enorme vulkaan Arenal. Er hangen vaak donkere wolken om de top en dat maakt de sfeer in het stadje een beetje onheilspellend, vind ik.

 

Excursie of geen excursie, that’s the question

Tijdens het diner in het stadscentrum ontstaat er in ‘onze’ groep van negen discussie over wat er morgen gaat gebeuren. Wij zijn bang dat de groep van tien naar een spa wellnesscentrum wil, en wij (o.a. Riet en ik en nog enkele medegroepsleden) willen graag naar de hangbruggen boven de boomtoppen. Het is niet zeker dat van ons groepje iedereen meewil, en er zijn minimaal acht personen nodig voor deze excursie. Het gaat zoals we dachten als Polle de keuze aan de orde stelt; we zijn dan met zeven personen voor de boomtopwandeling. Gelukkig zegt Polle dat hijzelf ook meegaat en dat we dan met acht personen zijn. De excursie gaat dus gelukkig door. Fijn, want voor een welnesscentrum gaan Riet en ik niet naar Costa Rica. En een extra middag in La Fortuna, met alle respect Polle, maar daar zitten wij ook niet op te wachten. 

Ik eet rijst met vis, salade en aardappelpuree en als drank een groot glas guanabana, dat is de Spaanse naam voor “Zuurzak”. Het is een donkergroene stekelige vrucht met wit vruchtvlees dat goed smaakt. Ook het sap is heerlijk. In Indonesië heb je het ook onder de naam  ‘zuurzak’.

 

 



 

 

 

 Achter de bougainville een ananasplantage

 duizenden ananassen

 over een poosje op onze tafel in Nederland

 Praktisch op het terras van een restaurant onderweg liggen deze levensgrote leguanen.

 meters lang zijn ze

 't Zijn er best veel.

 

In de bomen onder een brug dichtbij deze plek liggen er nog veel meer op de takken tussen de bladeren. Vanaf de brug kun je ze goed zien.

 

 


Bootexcursie op de Rio Frio, een brede rivier in het noorden tegen de grens met Nicaragua

 Nicaraguanen die naar hun land terug willen, wachten op de boot.

 We schepen in voor de fotosafari.

 een blauwe reiger

 en nog een.

 zwaluwen

 slangenhalsvogel, familie van onze aalscholver

 We zien er nog meer.

 Hij laat zijn veren drogen.

 Hier zie je waarom de slangenhalsvogel zo heet.

 

  een grote leguaan

 en even later nog een.

 een uil

 witte reigers of ibissen?

 een (fel)groene basilisk

 

     Dit is een andere.

  

 

 

  de Pachira

 duizenden meeldraden als vuurwerk

 In Nederland heb ik hem nog maar zelden gezien: de ijsvogel.

 hier zien we er diverse


 

LA FORTUNA EN (DE TUIN VAN) ONS HOTEL

  kerk en centraal plein van la Fortuna

 Lipstick-palmen bij ons hotel in La Fortuna

 

   Versiering op ons bed 's middags

 

 

 bij ons hotel 

 orchideeën in de tuin

 

 afbeelding van 
traditionele ossenwagen waarmee vroeger de koffie werd vervoerd naar de kust. Een icoon voor veel Costa Ricanen. 

 nog even weer het park

De Arenal-vulkaan op de achtergrond doet vaak wat dreigend aan, vind ik,  zeker als de top gehuld is in een zwaar grauw wolkendek, (en dat is -ie vaak).

 in het park

 

 Kerk van La Fortuna in de schemer

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 La Fortuna, Arenal Hanging Bridges park

 

  

Vlak bij het grote Arenal meer ligt aan een zijweggetje van weg nr. 142 het park Arenal Hanging Bridges. De hangende bruggen van Arenal maken deel uit van een complex van 250 hectare regenwoud. Er zijn paden aangelegd die de bruggen met elkaar verbinden en zo ecotoerisme mogelijk maken. Er is een grote lokale variëteit aan planten en dieren. Er zijn in totaal 16 bruggen. Tien zijn statische bruggen van 8 tot 22 meter lang. Zes zijn hangende bruggen (suspension bridges) die 48 tot 98 meter lang zijn. De bruggen verstoren het landschap nauwelijks.

 

 

Commercieel maar interessant

We zijn om kwart over acht al vertrokken en het is een half uurtje rijden maar er staan al veel bussen op het parkeerterrein. Onderweg stoppen we trouwens nog even om toekans te fotograferen. Er zitten er een paar hoog in een boom langs de weg. Met tegenlicht komen de kleuren niet zo mooi uit, maar thuis is dat digitaal nog wat op te peppen. We zijn dus niet de enigen vandaag die de bruggen gaan ‘doen’. Geen unbeaten trails. Nou had ik dat ook niet verwacht, maar het is wel wat meer commercieel opgezet dan ik mijn voorgesteld had. Polle haalt de kaartjes voor ons á $30, jaja, en dan gaan we op pad. Eenmaal onderweg merk je niet veel meer van de mensen, alleen voor een brug willen wel even wat wachttijden optreden. Je mag namelijk op de hangbruggen uit veiligheidsoverwegingen maar met ongeveer twintig mensen tegelijk. Maar er is altijd wel wat te kijken, dus even wachten is niet erg. Het mag dan commercieel zijn en het pad en de bruggen aangelegd, je loopt wel door het regenwoud en dat is best een bijzondere ervaring. We hebben deze vakantie meer wandelingen in het nevel- en regenwoud gemaakt en elke keer vind ik het weer bijzonder. Enorme bomen, soms met brede en hoge plankwortels. In tegenstelling tot wat mensen wel denken is de vulkaanbodem van het regenwoud namelijk helemaal niet zo rijk aan voedingsstoffen, en de vruchtbare laag is ook niet zo dik, dus bomen ontwikkelen enorme wortelstelsels boven de grond. Soms zagen we wortels van wel tien meter lang boven de grond kronkelen (in Corcovado). Het lijken wel pijpleidingen. En de plankwortels kunnen wel metershoog worden en ook meterslang. In Corcovado later hebben we foto’s gemaakt van elkaar tussen zulke ‘planken’ en dan verdwijnt een persoon bijna tussen deze plankwortels. De plankwortels zijn overigens hol.

  

Groene kathedraal

Het pad klimt en daalt en diverse keren steken we twee rivieren over met hangbruggen. De bruggen hangen zoals gezegd aan kabels die tussen masten gespannen zijn. De brug zelf bestaat uit roosters waar je op loopt en een zijwand van gaas. Het is allemaal best veilig. Alleen een foto maken op de brug is nog best lastig want hij beweegt altijd en je moet ook een hand vrij hebben om je vast te houden. ’t Bijzondere is natuurlijk dat je boven de boomkruinen loopt op zo’n brug. De paden zijn nat en dus soms wat glibberig en ongelijk, geplaveid als ze soms zijn met gatenstenen. Wij vinden het een heel mooie tocht die we niet hadden willen missen. Het is zo intens groen om je heen, dat je het felrode van een bromelia meteen oppikt als een uitzondering. Er zijn in het regenwoud eigenlijk (nu althans) niet veel bloemen. De bomen rijzen hoog boven je uit, zodat het beeld van een gotische kathedraal bij me opkomt. Een groene kathedraal dan wel. Wat ook opvalt, is dat op bijvoorbeeld een palmblad een eigen ecosysteem aan mossen en algen en dergelijke huist. Geen plekje in het woud is onbenut. In onze bossen zie je hele stukken kale grond onder de bomen, zeker in naaldbossen. Hier niet. Overal staat wel iets en het ene concurreert met het andere om het schaarse zonlicht. Bomen groeien tot duizelingwekkende hoogtes. Iets anders wat me opvalt, is de verscheidenheid aan vormen. Alles is (een schakering van) groen, maar wat een verschillende bladvormen en verschillende bomen en struiken. Alleen aan palmen zie je al zoveel soorten. Dat hebben we trouwens ook al gewoon onderweg met de bus. Zoveel groen en zoveel soorten bomen! Onderweg zien we trouwens veel meer bloeien dan hier in het woud. Veel kleur, soms door bloemen maar ook door verkleurende bladeren. Herfst kent men hier niet, maar er is wel een droog en een nat seizoen. Dat geeft toch verschil; er zijn nogal wat bomen kaal, nu.

  

Extreem giftig

Dieren zien we eigenlijk niet zoveel. Een eekhoorn, een soort hoen hoog in een boom, en dan –met enige consternatie in de groepjes mensen op de trail- een felgele groefkopadder. Polle loopt wat vooruit en wacht ons op, om hem aan te wijzen en hij geeft er uitleg bij. De groefkopadder is een zeer giftige slang, van misschien een meter lang, schat ik. Hij zit onbeweeglijk op een boom. Hij lijkt niet zo groot maar pas op. “Alle soorten groefkopadders zijn giftig en gevaarlijk voor de mens. Ze bezitten hetzelfde type inklapbare giftanden en gifklieren als de adders, die in rust omhoog worden gevouwen tegen het gehemelte en bij een beet worden uitgeklapt. Groefkopadders hebben een grote, driehoekige kop. Ze onderscheiden zich door een gepaard orgaan tussen ogen- en neusopening, dat als temperatuurzintuig functioneert. Dit orgaan (groeforgaan) kan de warmtestraling van de prooi waarnemen, zodat ook in absolute duisternis een trefzekere beet mogelijk is.” ‘Mensen die in de bananenplantages werken, worden nogal eens slachtoffer van deze adder,’ vertelt Polle. “Bij circa 25% van alle beten door groefkopadders komt er geen gif in het bloed. De meeste dodelijke slachtoffers zijn kinderen, ouderen en mensen die niet of onjuist behandeld worden. Beten van groefkopadders veroorzaken meestal al snel pijn. Binnen 20 tot 30 minuten wordt de huid ter plaatse meestal rood en opgezwollen en binnen een paar uur kan de gehele arm of het gehele been aangetast zijn. Matig ernstige of ernstige groefkopaddervergiftiging leidt gewoonlijk binnen drie tot zes uur na de beet tot onderhuidse bloeduitstortingen. De huid rond de beet lijkt strak en verkleurd en er kunnen blaren ontstaan in het gebied rond de beet, die vaak met bloed gevuld zijn. Zonder behandeling kan het weefsel rond de beet afsterven. De gebeten persoon kan bloedend tandvlees krijgen en soms zit er bloed in het braaksel, de ontlasting en de urine.” (bron: www.merckmanual). Leuk beestje dus. De vrolijke gele kleur is nogal misleidend, lijkt me. Maar je ziet hem wel goed zo. Gelukkig is de afstand tussen hem en ons een paar meter en hij blijft onbeweeglijk zitten. Later in Manual Antonio zullen we nog een exemplaar zien, nog dichterbij.

 

Vulkaan Arenal

Groen is de hoofdkleur die we zien. Maar dan wel in alle schakeringen. Zonlicht komt mondjesmaat door de boomkruinen. Als we een andere kleur tussen het groen zien, trekt je oog daar meteen op aan. Meestal is het een bloeiende bromelia, met zijn rode bloem. Een keer zien we ook een rode passiebloem. Prachtig gezicht. Wij kennen thuis de paars-blauwe passiebloem maar deze is dieprood. Op een van de bruggen staan we stil om van het uitzicht op de vulkaan Arenal te genieten. Er drijven ‘Hollandse’ wolkenluchten voorbij. Het is vandaag ook niet zo heel warm; er is nogal wind. De wolken maken dat de top van de vulkaan niet zichtbaar is. 

Op een gegeven moment lopen Riet en ik samen met een groepje Amerikanen waar we wat mee praten. We schrikken allemaal enorm van een geweldig gekraak gevolgd door een donderende klap. Een verrotte woudreus is omgevallen en wat de bovenkant was, ligt op een paar meter afstand van ons op de grond. ‘Nou heb ik tenminste iets om thuis te vertellen’, zegt de Amerikaan nuchter. Na een boeiende wandeling komt het beginpunt weer in zicht. Daar zien we nog een groep neusberen. Gauw wat foto’s van gemaakt.

  

Vrije middag

Als we terug zijn in het dorp La Fortuna, is de middag voor onszelf. Tegen enen gaan we met een ander stel lunchen in het Rainforest Café & Resto. Ik heb een heerlijke sandwich en een dito cappuccino. Riet heeft een choco vienna of zoiets, een koffiedrankje, dat haar goed smaakt. We nemen ook nog een passievruchtsap (maracuja). Alles voor $ 25.  Polle heeft ons deze gelegenheid aanbevolen en niet voor niets. Het is er niet groot, maar wat ze op tafel zetten, is prima. We zitten een poos gezellig te kletsen. Daarna slenteren Riet en ik door het stadje. We kopen nog wat souvenirs o.a. bij een gewiekste Indiaanse mevrouw. Ze verkoopt wat de familie thuis gemaakt heeft, vertelt ze. Veel tassen, van leer en van kralen, kleren, sieraden. Allemaal heel kleurrijk. Afdingen is er niet bij. De prijs is de prijs. Voor de buurvrouw kopen we een kolibrie van kraaltjes, ook handwerk. Daar zit heel wat tijd in. Bij een supermarktje kopen we water en een pilsje dat ik in het hotel opdrink. Verder loop ik wat in de tuin, maak foto’s van de vele mooie bloemen en sierlijke palmen en we zitten in een paar stoelen op ons terrasje.

 

Hotel en eten

Het hotel is redelijk, maar het houdt niet over. Het ontbijt is simpeltjes; veel meer beleg dan jam en roerei is er niet. Geen yoghurt; dat was nog wel in Panama maar in Costa Rica zie je dat nauwelijks op de buffettafel. Wij ontbijten thuis altijd met biogarde, dus yoghurt mis ik wel. De kamer is zo klein dat we nauwelijks om de twee (dat dan weer wel) bedden heen kunnen schuifelen. Je moet je koffer namelijk ook ergens kwijt… De kamermeisjes maken dan wel weer heel leuke dieren of zelfs een mens met een kindje uit de handdoeken. Dat zijn echt kunstwerkjes. 

’s Avonds eten we in een restaurant, vlak bij ons hotel. Bij SRC-Cultuurvakanties zijn de diners altijd inbegrepen. Dat betekent dat je altijd met dezelfde groep eet. Dat heeft zijn voordelen, bijv. dat je na een lange dag blij bent dat je niet zelf nog op pad hoeft voor wat eten, of als er gewoon toch geen alternatief is. Dat laatste is op deze reis nogal eens het geval: hotels liggen soms best afgelegen, maar dan wel op unieke plekjes. Toch heeft de formule van Koning Aap (en andere) ook wel wat. In Zuid-Amerika aten we nogal eens met z’n tweeën in een stad. Dat had hier ook goed gekund. En ook in de stad waar we morgen naartoe gaan: San José, de hoofdstad van dit land.

 

 



 

 

 

 

   Toekans 

   

 Het Hanging Bridges Park ligt bij het Arenal-stuwmeer. 

 Vulkaan Arenal

 kaart van 't voetpad over de bruggen

         Je loopt tussen en boven de boomkruinen.

 Dichte begroeiing

 apart ecosysteem op een palmblad

             Bomen met plankwortels en steltwortels

 mooie wandeling door het regenwoud

 De bruggen schommelen altijd wat.

 bromelia's 

 diep beneden een riviertje

 bloemen zijn schaars in het regenwoud

  kleur -afgezien van groen in alle tinten-
is er het regenwoud eigenlijk weinig. Een rode passiebloem valt dan ook meteen van ver al op. 

 varens op een tak

bloeiende palmen

daar lopen wij straks

  bloem(knop) van bromelia

 de hoogste brug

 

 op de hoogste brug

 een zeer giftige groefkopadder

 uitzicht op de Arenal vulkaan

 Riet voor een woudreus

 

    dit bloeit bij de ingang

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Naar San José

 

KAART van de route naar San José  

 

Eco

Net buiten La Fortuna bezoeken we een ecologische boerderij. We mogen niet klagen over de tropische regenbuien die we op deze reis krijgen. Eigenlijk hebben we er nauwelijks een gehad, tenminste niet een waar we last van hadden. Vanochtend regent het wel en stevig ook. En het bezoek is grotendeels buiten, dus de capes en de paraplu’s komen nu te voorschijn. Hebben we ze niet voor niets meegebracht, denken we maar. We krijgen uitleg over planten als suikerriet, cassave en diverse kruiden. Een groepslid mag een cassaveplant uit de grond trekken zodat we wortels boven de aarde komen. Anderen helpen suikerriet uitpersen in een soort wringer. Ze hebben ook een koe en een paar varkens. De mest vangen ze op en op het methaangas dat daaruit ontsnapt, koken ze. Helaas mislukt de demonstratie van het branden van het gas. In Nederland pakken veel boeren dit grootscheeps en professioneel aan. Wij hebben via Greenchoice een paar jaar gestookt op gas, gemaakt op een boerderij in Drenthe. Zogenaamd dan, want je koopt weliswaar dat gas, maar wat bij ons thuis uit de buizen komt, is natuurlijk ander gas. Maar het is goed dat ze het hier ook gaan ontdekken. ’t Regent nog steeds dat het giet, dus zoekt de gids het een beetje onder dak. In een schuur gaan we suikerriet persen en het sap krijgen we meteen geserveerd. We mogen ook proeven van een soort rum die op deze boerderij uit suikerriet is gestookt. Het smaakt als de palenka in Roemenië of de slivovic van onze campingboer in Slovenië. Sterk dus, heel sterk. Ik ben er niet zo weg van. Later wordt de regen minder en gaan we nog even de tuin in. Interessant vind ik de cacaobomen. Tijdens ons cacaotour zagen we één cacaoboom; hier staan er meer en met rijpe en onrijpe vruchten en ook met bloemen, alles tegelijk trouwens, aan één boom ook. De bloemetjes zitten direct aan de stam. De vruchten zijn mooi om te zien, zeker als ze rijp zijn. We sluiten ons bezoek af met een ecologisch verantwoorde kop koffie (neem ik toch aan).

 

Dure appels

Onderweg stoppen we nog even voor een sanitaire stop bij een souvenirwinkel, waar Riet twee appels koopt voor een US$1 per stuk. Appels zijn hier duur want import. Bananen zijn bijna gratis. Tussendoor: daarom vind ik het raar dat er bij de ontbijten in de diverse hotels zo weinig bananen zijn. In San José aangekomen eten we een broodje bij een Subway, althans een soortgelijke zaak. Geen inspirerende omgeving maar het broodje smaakt goed. Dan naar het Gran Hotel Costa Rica. Het hotel ligt pal in het centrum, naast het beroemde Nationale Theater en het goudmuseum. Het ziet er chic uit aan de buitenkant en die indruk blijft nog wel bewaard zolang je op de begane grond blijft.

 

Hotel is afknapper, vooral veel kapsones... maar het ligt mooi centraal

Als we onze kamer binnengaan, is die indruk van chic wel weg. Het ruikt er vreemd, zodat we een raam opendoen, althans dat proberen we. Met enige moeite gaat het open, maar wat er binnen komt, is geen frisse lucht. Het raam komt namelijk uit op een overdekte binnenplaats, waar op de begane grond enorme ventilatoren staan te loeien van de airco’s die de lobby koel houden. Die afgewerkte en opgewarmde lucht komt bij ons naar binnen! Op de kamer is géén airco, er staat een ventilatorzuil. Die pompt de vieze lucht dus rond. De kamer bevat één bed van formaat twijfelaar. We slapen thuis altijd onder twee dekbedden, hier moet dat met éen (laken). Als de koffers staan is er geen ruimte meer om te lopen. Voor een stoel is evenmin plaats, -die is er dus ook niet. Ook geen simpele keukenstoel. Zitten kun je dus alleen op je bed. Als ik het licht aanknip, kijk ik of het wel werkt. Ja, het gaat wel aan maar meer dan een gloeiende spijker is het niet. Noodverlichting. Er is nog een schemerlamp. Die versleep ik, zodat Riet in ieder geval iets kan opzoeken in de koffer. Daglicht komt hier namelijk niet binnen. We doen het raam maar weer dicht, want het loeien van de ventilatoren op de binnenplaats geeft ons het idee in een fabriek te logeren en de lucht, nou ja. Dat is dus onze situatie in Gran Hotel Costa Rica. Wij overwegen te klagen, maar als we horen dat een ander stel dezelfde omstandigheden ervaart, zien we daar maar van af. Trouwens, een dag later mogen we even bij de buren kijken, en daar is het een stuk beter. Groter bed, beter licht, ruimere kamer. We hebben het aan Polle gemeld en thuis aan de klantenservice van SRC. Het enige aantrekkelijke van dit hotel is de ligging. Die is voor een stadsbezoek fantastisch. Maar een kamer als die van ons zou men niet moeten durven verhuren. We hebben wat hotelkamers gezien op onze reizen, maar zoveel pretentie gepaard aan zo weinig prestatie, hebben wij zelden meegemaakt. 

Als we geïnstalleerd zijn, maken we onder leiding van Polle een stadswandeling, waarbij we ongeveer alle belangrijke gebouwen, parken, musea enz. zien. Musea alleen aan de buitenkant uiteraard. Morgen hebben we een volle dag om zelf op pad te gaan. ’s Avonds eten we in een restaurant in de buurt van het hotel. We zitten er op de verdieping. De kant naar de straat is open. Met zo’n klimaat kan dat. Het eten is weer goed.



 

 

 

 net gerooide cassaveknollen op de ecoboerderij bij La Fortuna

  cacaovruchten hangen aan de boom tegelijk met bloemetjes

 de bloemen zitten meteen aan de stam

 

rijpe cacaovruchten

 


 

 

 

 

 

SAN JOSÉ, hoofdstad van Costa Rica

  eerste aanblik, het nationaal theater 
dat pal naast ons hotel in de binnenstad ligt. 


 

EEN STADSWANDELING VOOR EERSTE INDRUKKEN

  Felbloeiende Jacarandabomen, park in San José

 een school gebouwd van ijzeren panelen

 schoolkinderen wachten op vervoer naar huis

 het oude postkantoor

 ons hotel: Gran Hotel Costa Rica

 het terras van het hotel

 uitzicht uit 't hotel op het theater

   

onze kleine en benauwde kamer /// en het 'uitzicht' op een afgesloten binnenplaats waar alle afgewerkte lucht van de airco's beneden hing en die onze kamer binnen kwam...

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

San José; Teatro Nacional; Mercado Central; Catedral Metropolitana; Museo Nacional

 

 

Ontbijt is op de bovenste verdieping van het hotel, met uitzicht op de stad en, als je op de balustrade staat, op het Nationaal Theater. Het ontbijt is redelijk. De hotelkamer ergert ons meer en meer. Het stinkt er nu naar het riool. Ik heb alles in de badkamer dichtgestopt, maar het helpt niet. Door het warme stadsklimaat zonder airco blijft het ’s nachts stikkend warm en benauwd in de kamer. Iets lezen is er niet bij: niet genoeg licht. 

We hebben overlegd hoe we deze vrije dag gaan besteden. Eerst het Teatro Nacional, want daar zou het druk kunnen worden later op de dag. Dan de Mercado Central, de overdekte markt: werelderfgoed! Dan lopen door de stad, ergens eten, dan het Museo Nacional met vlindertuin en Pré-Columbiaanse goudschatten. Daarmee is de dag ook wel gevuld, zo schatten wij in.

  

Theatro Nacional

Het Theater is naast de deur. Het is een neobarok gebouw, geopend voor het publiek in 1897 na een bouwtijd van zeven jaar. Sinds 1965 is het een nationaal monument. Het is gebouwd in de tijd dat de koffie-export  groeide; belasting op die koffie-export financierde het gebouw. Buiten staan wat aardige beelden op de gevel, o.a. een van Von Beethoven. Binnen is een trekpleister de allegorische muurschildering  “Alegoría a la Patria y la Justícia ” door de Milanese kunstenaar Aleardo Villa. Deze muurschildering stond op het oude biljet van vijf colon, dat straatverkopers nu nog aan je proberen te verkopen. Het brengt de koffie- en bananenoogst in beeld. Op dit schilderij is nogal wat kritiek. Zo zou de kleding van de dames meer Italiaans zijn dan Costa Ricaans, zo wordt er gesuggereerd dat de koffie-oogst aan de kust plaats vindt, terwijl dat in het gebergte is. Het mag zo zijn, ik vond het wel een eyecatcher. De vrolijke zonnige sfeer op het schilderij geeft de tropische sfeer van dit land wel goed weer, vond ik. En omdat het op het plafond juist boven de imposante trappartijen is aangebracht, kijk je er steeds weer naar en kom je er dichterbij, telkens als je een verdieping hoger komt.

  

Weelderig

Hoewel er ook nog regelmatig wel uitvoeringen zijn, is het gebouw op zich nu een toeristische trekpleister. De toegang kost zeven US-dollar p.p. Als je binnenkomt, overvalt de weelderigheid je al in de entreehal. Een vloer van roze marmer, marmeren zuilen, (neo)barokke beelden.

De weelderig uitgevoerde hoofdzaal telt drie balkons en 1040 zitplaatsen.  De zaal is uitgevoerd in rood en goud. Het plafond is rond, met afbeeldingen van cherubijntjes en zo. En een reusachtige ronde kroonlamp.  Het valt Riet op dat de lampjes in de loges precies dezelfde uitvoering hebben als de lamp van oma, die bij ons nu in de hal hangt. Die komt uit dezelfde tijd als deze lampjes. Je mag overal kijken, in de zaal, op de balkons. Er is een koninklijke loge, die je ook mag betreden. Twee trappen met vergulde leuningen brengen je naar de diverse balkons. En de foyer, ook weer barok-druk, vol met kristal, bladgoud, spiegels  en muurschilderingen. Maar het meest sprekend vond ik daar de parketvloer. Deze is gemaakt van alle hardhoutsoorten die in dit land voorkomen. Het is een bont maar tegelijk wel intrigerend gezicht. 

Na een uur zijn wij overvoerd met luxe en schone schijn. Ik snak naar een goeie kop koffie. In de hal beneden is een lunchroom, waarop Polle ons al attent had gemaakt. Daar zetten ze inderdaad heel goede koffie. En je zit er nog koninklijk ook. Met uitzicht op ‘ons’ “fraaie” Gran hotel.

 

Mercado Central

Over de Avenida Central lopen we naar de Mercado Central. Onderweg zien we wat straatmuzikanten met, het lijkt wel zelfgemaakte snaarinstrumenten. Het klinkt heel aardig. Het gebouw waar de Centrale Markt in gevestigd is, werd gebouwd in 1881, en beslaat een heel stratenblok. Nu is het gebouw werelderfgoed van de Unesco. Net als in veel Zuid- (en Noord-)-Amerikaanse steden is ook San José verdeeld in rechte blokken met avenido’s en calles. Beide zijn genummerd en dat is wel handig. Overigens vertelde Polle dat men hier niet doet aan huisnummers. Op een brief moet je dus een omschrijving geven, waar die bezorgd moet worden. Nja. Maar goed, de centrale markt dus. Van buiten niet indrukwekkend, maar binnen is het een doolhof van smalle gangpaden waarlangs maar liefst tweehonderd winkeltjes hun waren laten zien, afgewisseld met piepkleine restaurantjes. Je zit daar op een krukje aan een soort loket te eten, en daarachter dat loket wordt het eten bereid. Je zit er letterlijk met je neus bovenop. Live cooking is hier niet een modekreet, maar alledaagse realiteit, al jaren. De winkeltjes verkopen werkelijk van alles wat je maar nodig zou kunnen hebben. Groente, fruit, kruiden, zowel verse als verwerkte, vlees, vis, levende huisdieren, bloemen, speelgoed, drogisterijartikelen, paardenzadels, schoenen, keukenmaterialen, noem het maar. Het is een avontuur om hier rond te dolen. Riet en ik vinden dit altijd een hoogtepunt van een reis. Hier krijg je een kijkje in het dagelijks leven van de tico, de Costa Ricaan. In reisgidsen wordt nogal gewaarschuwd voor zakkenrollers. Niet verkeerd om oplettend te zijn, maar wij hebben er met onze dure camera’s meer dan een uur rondgelopen al foto’s makend en we hebben geen nadeel ondervonden, gelukkig. Nu heb ik wel mijn sleutels én mijn portemonnee beide aan een ketting (thuis ook trouwens) en paspoort en geld draag ik op het lichaam in een buideltje onder mijn shirt. Dan kan je ook niet zoveel gebeuren.

 

Catedral Metropolitana

We hebben alle steegjes gehad. De mensen zijn vriendelijk. Een stel aan een ‘eetloket’ wilde zelfs uit zichzelf op de foto. Met een kruidenmannetje ‘praten’ we wat. Helaas is ons Spaans minimaal. Met een menukaart kan ik me aardig redden, maar spreken is toch een brug te ver. Als we de goede uitgang hebben gevonden, lopen we terug via de avenida nr. 2 door het Parque Central komen we bij de Catedral Metropolitana. Deze kerk dateert uit eind negentiende eeuw. Van buiten niet mooi, nogal bombastisch, van binnen ook, maar daar is toch meer te zien. Het plafond en de koepel vind ik mooi. Het beeld van Maria op een wolk met al die zwevende engeltjes, ach wat aandoenlijk. Mooi van lelijkheid eigenlijk. Voor de kerk wordt Riet aangesproken door een paar lieftallige Spaans sprekende dames, die … ja wat willen ze? We zijn er niet achter gekomen, of ze nu iets te koop hadden (niet bij zich), of belangstelling hadden. Ze waren in ieder geval erg aardig. Weer denk ik: ik moet Spaans leren spreken.

 

Lunchen in het Teatro Nacional

We hebben intussen besloten om onze lunch te gebruiken in de lunchroom van het Teatro Nacional. Ik heb daar vanmorgen toevallig de kaart even bekeken en dat leek goed. Beetje luxe, maar dat mag wel eens. En we komen er langs op weg naar het Nationaal Museum. We vinden hetzelfde tafeltje als ’s ochtends nog leeg en bestellen een koffie en een cappu en ik een wrap met gerookte zalm met avocadosaus. Het smaakt ons verrukkelijk en we zitten weer te genieten. Mooi plekje, geen ‘moeten’, geen haast, lekker eten, leuk uitzicht, aardige bediening. Perfect.

 

Museo Nacional

Na de lunch een wandeling langs de drukke, walmende avenida 2 langs het Plaza de la Democracia, en dan zijn we er. De ingang van het Museo Nacional is kenmerkend: een bol van allemaal min of meer concentrische metalen cirkels wijst de weg. In de bol staat een ronde stenen bal, een bola. Binnen staan er meer, het zijn archeologische vondsten, waarvan men doel en nut (nog) niet kent. Het okerkleurige gebouw werd als kazerne gebouwd in 1927. In de torenmuren wees Polle ons nog de kogelgaten aan van de burgeroorlog in 1948.

  

Vlindertuin van Nationaal Museum

Als je tegenwoordig binnenkomt, kom je eerst in de vlindertuin. Via een trap loop je geleidelijk naar boven. Het wemelt er van de exotische vlinders. Sommige zijn helemaal stoned van de gistende vruchten waar ze te veel van snoepen. Soms kun je zo gewoon aanraken, zo versuft zijn ze. Maar net die je graag wilt hebben op de foto, die zijn heel snel. Zo de blauwe morphovlinder. Buiten zagen we die al wel eens, maar ze waren ons altijd veel te snel af. Hier investeren we wat tijd, en warempel, we worden beloond met een paar zittende, poserende blauwe morpho’s. Prachtig. De iriserende blauwe kleur wordt deels veroorzaakt door pigment, maar ook door breking van het licht in de schubbetjes op de vlinders. Ze zijn aan de onderkant, die ze meestal laten zien, bruin met grote ogen. Alleen vliegend of rustend met uitgespreide vleugels zijn ze zo fel blauw. 

Maar er zijn veel meer kleurige vlinders. Ik ken geen namen. Maar we zien groen met zwarte, paars met zwarte, zwart met gele, zwart met witte en meer. Het is een sport om ze scherp op de foto te krijgen. Bij de meeste gelukt dat na veel pogingen wel, enkele zijn er toch net naast wat scherpte betreft.

 

Precolumbiaans goud

Wat het museum betreft, moeten we keuzes maken. We bekijken in ieder geval de precolumbiaanse gouden voorwerpen in de Sala de Oro in een van de torens. Deze gouden sieraden dateren uit 300 tot 800 n. Chr. Ongelooflijk hoe goed men toen al de kunst van het goud bewerken verstond. Ook het vroege aardewerk is interessant. Het valt me op dat ze er best een grote collectie van hebben. 

We zitten op het Plaza de la Democracia even op de stenen ‘tribune’ want op het podium verzamelen zich leden van een orkest, die beginnen hun instrumenten te stemmen. Dat zou leuk zijn om dit verder mee te maken. Riet stelt voor om hier te blijven, en liever was ik ook hier gebleven, maar we worden veracht om mee te gaan naar een salsales en ik vind dat we niet zomaar weg kunnen blijven. Dus stappen we op. Met de bus rijden we een eind door de stad naar het bureau van de agent voor wie Polle werkt, en daar zullen we een salsadansles krijgen. Als ik ergens niks mee heb, is het dansen. Nou ja, ook dit gaat weer voorbij. We eten ergens in een buitenwijk van de stad. Iedereen een doorbakken runderlapje, met rijst  en groenten. Wat wel smakelijk is, is het toetje: schaafijs met limoen. 

Om kwart over acht zijn we terug op onze stinkende kamer in het “Gran Hotel”. Gran in pretentie, ja. Wat een enorm verschil met het hotel waar we morgen naar toe gaan. Maar dat wisten we deze avond nog niet.

 

 



 

 

 

HET TEATRO NACIONAL, HET NATIONALE THEATER VAN SAN JOSÉ EN HET LAND, een aantal indrukken ervan

 

  monumentale trappartij

  met bovenin het beroemde schilderij van de koffieoogst

de grote ronde zaal 

 het plafondschilderij 

  bovenzaal

 de buitenwereld door gegraveerd matglas

 het beroemde parket

 met alle houtsoorten uit Costa Rica

 

 de hal beneden. Hier re is een prima lunchroom

 plein naast het theater.

Hieronder is het goudmuseum gevestigd. 


 

CENTRALE MARKT VAN SAN JOSÉ

Hoewel de overdekte markt maar één stratenblok groot is, is het een doolhof van steegjes en is er werkelijk van alles en nog wat te koop.  
Hier wat indrukken van deze levendige wereld-op-zich. 

 restaurantje

 kruiden, specerijen

 toonbankrestaurantje

 met heel vriendelijke Costa Ricanen

 groenten

 

 en fruit

 bramen; we dronken er liters sap van. 

  

Bananen en bakbananen

 zelfs vis

 winkel van Sinkel

 verse kruiden

 gedroogde kruiden

 voedsel opgediend op bananenblad 

 drogisterij

  

  

 

 op het middelste balkon staat een hoofd op een staak...

  ??!!

  centrale plein voor ...

 ... de kathedraal, de catedral metropolitana

 het interieur

 het centrale plein, gezien vanuit de kathedraal

 zie reisverslag...

   


 

HET NATIONAAL MUSEUM (MET VLINDERTUIN)

 ingang

 In deze koepel ligt een kogelronde steen.
Het is een archeologische vondst waarvan de betekenis nog niet helder is. In het museum liggen er meer, van diverse afmetingen. 

Eerst kom je door de VLINDERTUIN

 

  

 

 dronken vlinders...

 morphovlinder met dichte vleugels

 morphovlinder 'opengeklapt'
De fantastische iriserende blauwe kleur ontstaat deels door pigment en deels door lichtbreking op de vleugels. Je ziet ze hier buiten in de natuur ook. 

 Maar ze zitten maar zelden zo. 

 poppen

 de middelste lijkt wel van metaal


 

 sculptuur

 en kunstig aardewerk in het museum

 

een van de vele  pre-columbiaanse gouden stukken in dit museum

 op de binnenplaats o.a. een echte oude ossenwagen

 muziek op Plaza de la democracia


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Naar San Gerardo de Dota

 

 KAART van de route naar het Park van de Quetzal

 

Vanaf San José volgen we vandaag weg nr. 2. In Cartago slaan we links af en via een bergweg klimmen we langzaam naar de parkeerplaats bij de vulkaan. Die ligt op een hoogte van 3432 meter en is daarmee de hoogste vulkaan van Costa Rica. De weg ernaartoe is landschappelijk aantrekkelijk. In de diepte zie je de steden San José en Cartago liggen. Op de velden langs de weg zijn boeren en dorpsgemeenschappen bezig met de oogst. Aardappels denk ik. Die willen wel op deze hoogte. Sommige mensen op het veld, zelfs op grote afstand, zwaaien naar de bus. Dat heb ik hier nog niet gezien. Wel jochies die een middelvinger opstaken. Ik dacht toen nog: wees maar blij dat er zoveel toeristen naar jouw land willen komen, jongeman. Maar hier is men dus vriendelijk. De weg klimt ongeveer 30 km en stijgt zo’n 2000 meter, tot 3200 m. Vanaf de parkeerplaats is het niet ver lopen naar de krater. Er zijn het eerste stuk zelfs keurige betonnen paden aangelegd. Er zijn verschillende kraters van de Irazú. De oudste is van 1723. Tussen 1917 en 1921 vond er een aantal verwoestende explosies plaats. Een beroemde uitbarsting is die van 1963, op de dag dat president John F. Kennedy van de Verenigde Staten in San José de top van Midden-Amerikaanse presidenten bijwoonde.

 

Vulkaan Irazú

Vaak zie je foto’s van de grote hoofdkrater (300 m diep en 1 km breed) met groen water op de bodem. Het is nu echter al zo lang droog, dat er geen druppel water te zien is. Op de een of andere manier vind ik dat jammer, alsof er iets typerends aan ontbreekt. Om de krater heen ligt een zwart asveld, de Playa Hermosa. In het barre klimaat en de gasuitstoot die soms plaatsvindt, kan praktisch geen plant overleven. Het is één kale vlakte, met hier en daar wat grasachtig groeisel. Dat het vandaag ook naar zwavel ruikt, kan niet komen van de Irazú want we lopen boven de wind, maar waarschijnlijk van de niet ver hier vandaan gelegen vulkaan Turrialba. We hebben ook foto’s van de wolk gassen die boven deze vulkaan hing. We lopen helemaal langs de omheining langs de krater. Het is indrukwekkend. Ook zonder groen water en zonder gerommel en zo. Het is ondanks de grote hoogte vandaag redelijk warm hier. Maar het kan hier ook bitter koud zijn, zo lees ik. Ik voel aan mijn longen dat we toch redelijk hoog zitten. Ik moet nog weer denken aan onze reis door de Andes, toen we wekenlang boven de 4000 m zaten.

 

Basilica de Nuestra Señora de los Angeles

Terug op de parkeerplaats drinken we koffie in het winkeltje. We zitten lekker buiten. Even verder horen we wasberen rotzooien in de vuilnisbak; eentje komt zelfs op tafel om gemorste koffie op te likken. Brutale rekels. Dan weer de hele weg terug naar beneden, naar Cartago terug. Daar gaan we de Basilica de Nuestra Señora de los Angeles bezoeken. De kerk werd gebouwd in 1639 en werd later gedeeltelijk verwoest door een aardbeving. O.L.V. van de Engelen is eigenlijk een klein beeldje van een donkere Maria, twintig cm hoog, dat nu bewaard wordt in een schrijn boven het hoofdaltaar in de kerk. Je kunt het van afstand maar nauwelijks zien, vond ik. Toch is door dit beeldje dit de belangrijkste kerk van Costa Rica.

 

Bedevaart voor La Negrita

Elk jaar op twee augustus lopen vrome Costa Ricanen de 24 km van San José naar Cartago, soms zelfs deels kruipend of kruisen dragend. Bij de kerk dalen de gelovigen af naar de crypte waar ze heilig water uit de bron scheppen. Het beeldje van La Negrita wordt in processie door de stad gedragen. In de Crypte van de Rots staat een nagemaakt beeldje op de nagemaakte rots. Op het bijbehorende schilderij zie je het meisje afgebeeld. In de gang van de crypte hangen vele ex voto’s: dankbetuigingen voor genezing. Men doet dat hier heel plastisch: als men genezen is aan het oog, hangt men een oog op; als men genezen is aan de benen, hangt men benen op. Dat wil zeggen: vergulde speldjes met afbeeldingen van de lichaamsdelen. Het is ontroerend om te zien maar tegelijk kijk ik er ook met een gezonde dosis scepsis naar. Maar men mag gelukkig geloven wat men wil. 

Wat La Negrita dan zo bijzonder maakt? Het indianenmeisje Juana Pereira vond op twee augustus 1635 op een rots in het woud een beeldje van een donker getinte Maagd Maria. Ze nam het mee naar huis maar de volgende dag stond het beeldje weer op de rots. De pastoor deed hetzelfde en sloot het beeldje zelfs op, maar weer stond het beeldje de volgende dag op de rots. Dat vond men genoeg reden om aan te nemen dat Maria hier wonderen verrichtte, en men bouwde daarom de bedevaartkerk. La Negrita werd de beschermheilige van Costa Rica.

 

Staal en hardhout

Merkwaardig is dat de muren zijn van gegalvaniseerd staal met een cementlaag. In San José staat een school, die ook van ijzeren panelen is gemaakt. Ik klopte erop en ja hoor: ijzer. Vreemd idee, een ijzeren huis. ’t Is maar gelukkig dat het hier niet vriest. 

Wij bekijken de kerk van alle kanten. Van binnen is hij mooi afgewerkt met veel hardhout. Dat geeft tegelijk een ruimtelijk maar ook heel warm, huiselijk effect. Ook het plafond van de achthoekige koepel is van hout. Tijdens ons bezoek zien we gelovigen door het middenpad kruipen naar het hoofdaltaar. In gebed verzonken liggen ze op hun knieën voor het altaar en het beeldje. Buiten staan op de gevel tal van engelenbeelden. Voor de kerk is een groot plein dat de bedevaartgangers kan bergen. 

In de stad proberen mensen nog maar eens weer geld te pinnen. Ik ook. Ik krijg eenmaal drie  honderd dollar, maar meer wil de ATM niet geven. Sommigen krijgen er helemaal geen geld uit. Dat is lastig want je moet zo langzamerhand zorgen dat je geldvoorraad op peil is voor de grens: $ 500 p.p. Straks in San Gerardo kun je niet pinnen en in Dominical is ook geen gelegenheid. Bij de grens misschien, maar Polle adviseert het daar niet op aan te laten komen.

 

Pech

Met de bus rijden we naar een restaurant in de bergen. Ik eet er een prima forelfilet met sla en friet. 

Dertien kilometer voor het eindpunt van vandaag klinkt er uit de aandrijving van de bus een knal en gesis. De chauffeur zet de bus beheerst aan de kant. Er is niets te zien, geen olie of koelvloeistof, geen loshangende onderdelen. We rijden voorzichtig verder naar een grote parkeerplaats met een cafeetje en winkeltjes. Ik fotografeer er een paar van die joekels van Amerikaanse Macks en Freightliners. Stoere vrachtwagens met veel chroom, show en bling-bling. De buschauffeur kan niks vinden en we rijden dan toch maar verder want alles functioneert. De laatste 10 km gaat over een smalle bergweg, tamelijk steil naar beneden de vallei in. Het gaat allemaal goed, aan de bus is niets te merken. Na een laatste bocht stopt de bus bij een hotel, gelegen in zo’n paradijselijke omgeving, dat we hier wel een week zouden hebben willen blijven.

 




 

 

naar  VULKAAN IRAZÚ

 
Klimmend naar de vulkaan Irazú zie je de steden San José en Cartago aan je voeten liggen.

 op de helling is veel landbouw

 

 we komen al snel boven de wolken

 naast de krater is een groot asveld

 meestal staat er groen-blauw water in de krater
(op foto's staat dat ook altijd) maar omdat het nu zo lang droog is geweest, is er geen water. Voor de foto wel jammer, maar je kunt niet alles hebben. Komen we wel een keer voor terug. 

 panoramafoto

 de centrale krater, diep 300 m en diameter 1050 m

en we staan hier op plm. 3200 m hoogte

 centrale krater

 

 je zou hier de kust moeten kunnen zien,
maar hoewel het een heldere stralende dag is, lukt dat helaas niet. 

 Op het asveld groeit haast niks.
Wat je op deze foto ziet, is een kleine windhoos en geen vulkanisch verschijnsel. 

 weer naar beneden

 de krater Turrialba is wel actief (gasuitstoot)

 het is oogsttijd


Basilica de Nuestra Señora de los Angeles in  Cartago 

 bedevaartkerk en belangrijkste kerk van het land

 mooi interieur met veel hout
Mensen kruipen op hun knieën naar het altaar, waar het beeldje van la Negrita te zien is. Zie Reisverslag.

   

 in  het schrijn: het beeldje

 ex voto's van genezen zieken

 ex voto's van mensen die iets aan hun oog hadden

 replica van het beeldje, beneden in een soort crypte
Hier kun je ook heilig water vinden. 

 Dit schilderij (links het beeldje) 
verbeeldt het verhaal van het meisje dat het beeldje vindt. Zie mijn reisverslag voor meer info. 

 veel engelen op de gevel, natuurlijk

 op de foto voor de kerk

 enthousiaste kinderen

 on the road

 We naderen San Gerardo de Dota

San Gerardo de Dota is een waar paradijsje.
Ons uitzicht uit het appartement; een prachtige tuin met veel vogels, 

en het appartement zelf is ook niets op aan te merken. 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

San Gerardo de Dota, een paradijsje. Het paradijs van de Quetzal...

 

 

Savegre Hotel, Natural Reserve & Spa heet het. Het hotel, en trouwens de hele gemeenschap van San Gerardo de Dota is zo’n halve eeuw geleden gesticht door de Chacón familie. Zij zijn hier in het Parque Nacional Los Quetzales met letterlijk niets begonnen en hebben met veel ontberingen op deze vroeger ontoegankelijke plek een hotel neergezet dat klinkt als een klok. Behalve het berghotel omvat het project een biologisch reservaat, 400 ha nevelwoud. Op het terrein staat het Quetzal Education Research Centre, want dit is een van de gebieden waar de legendarische vogel, de quetzal, nog leeft. Reisorganisaties ‘beloven’ zelfs (maar in de natuur is niet gegarandeerd) dat de reiziger hier bijna zeker een ontmoeting met een quetzal zal kunnen hebben. Morgen gaan we op zoek naar deze uitbundig gekleurde en gevormde vogel. 

Onze kamer, appartement eigenlijk, ligt –weer- in een weelderige tropische tuin. De kamers zijn pas gerenoveerd en zien er schitterend uit. Smaakvol ingericht met veel blank hout en natuurlijke materialen, en heel ruim en licht. Ondanks de twee bedden en het zitje is er nog volop ruimte. Wat een grote tegenstelling met gisteren! Qua omgeving en qua hotel. De kamer heeft alles wat de vorige miste en mist alle ellende die de vorige wel had. Het is hier ’s avonds absoluut stil; trouwens ook overdag hoor je geen mechanische geluiden want je zit hier behoorlijk geïsoleerd. Je voelt bij het inademen dat de lucht zeer zuiver is. Omdat we hier hoog zitten, op 2200 meter hoogte namelijk,  is het overdag lekker warm maar ’s nachts daalt de temperatuur rap en in de nacht dat wij hier verblijven, vriest het zo hard dat de rijp ’s ochtends op de afgevallen dode bananenbladeren zit. Het is het enige hotel waar we verwarming ontdekken -in de vorm van een straalkacheltje.

 

De ‘elegant euphemia’

Riet en ik vermaken ons de rest van de middag met de fotojacht op vogels en bloemen. Vooral kolibries zijn hier veel, ook diverse soorten. Ze worden, behalve door de bloemen, ook gelokt door de schaaltjes met suikerwater in de vorm van bloemen. Daar zitten er soms wel tien tegelijk op en omheen te zwermen. Een vrolijk gezicht. Ook andere vogels zijn er. Riet ziet zo bijvoorbeeld de “Elegant Euphemia”, een mooie vogel met een feloranje borst. Althans, dat was de naam die een Britse vogelkijker voor haar op een papiertje schreef. Er zijn hier hele groepen vogelkijkers, die uitgerust zijn met dure kijkers, indrukwekkende telelenzen van 500 mm op hun spiegelreflex en massieve statieven. Meest Britten en Amerikanen. Toch een ander slag fotograaf dan waartoe ik mij reken. Maar nu ik thuis de naam Euphemia google, blijkt een vogel met deze naam niet te bestaan. Ook Britse vogelkenners kunnen er dus naast zitten. Ik had het kunnen weten wat de naam zei Polle ook al niets. Nou ja, het was gewoon een mooi vogeltje. En misschien was het een staaltje Britse humor. Elegant Euphemia, ja, ja.

 

**Een oplettende lezer attendeerde mij erop dat de vogel iets anders heet en dus wel bestaat! Gelukkig maar. Weer een raadsel opgelost. "De correcte naam is 'Elegant Euphonia', bij ons bekend als Blauwkaporganist," zo berichtte hij mij. Waarvoor veel dank! De Britse vogelkenner kon niet zo goed spellen... maar bedoelde het goed. 

 

Meer dan een dag

Ook het buffetdiner ’s avonds in het smaakvolle restaurant is pico bello. Forel, vlees, groenten, etc. etc. Heerlijke toetjes, koffie, drankjes, en alles inbegrepen. 

Riet en ik zijn het er ’s avonds over eens dat het zonde is dat we hier maar één nacht blijven. Weliswaar dan bijna een hele dag, want morgen vertrekt de bus pas om tien uur, maar toch. Je schijnt in de omgeving ook goed te kunnen wandelen in het nevelwoud: 35 km aan wandelpaden. Hier kunnen wij ons ook wel een week vermaken. Maar helaas. 

De chauffeur lag net nog met een zaklantaarn onder zijn bus. ’t Is te hopen dat het mankement verholpen wordt. We gaan op tijd slapen: morgen om zes uur op vogelsafari op zoek naar de quetzal!



 

 

In de tuin van het Savegre hotel in San Gerardo

 

 het wemelt er van de kolibries

 de amaryllis bloeit hier volop in de volle grond

   

 een wel heel kleine kolibrie

 dit is geduldwerk...

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Eerst de quetzal en dan naar Dominical

Riet en ik staan ruim op tijd bij de ingang; er is een kop bittere koffie om de handen aan te warmen. Het is koud! Riet heeft vannacht onder de dekens nog last gehad van de kou. Ik ga nog even terug naar het appartement om mijn windjack over de sweater aan te trekken; zo, dat is heel wat behaaglijker. Het heeft vannacht gevroren. Dat schijnt hier niet iedere nacht voor te komen, want de mensen van hier vinden het ook koud. We hebben twee keer 15 dollar betaald voor begeleiding door een gids. Die staat ook al met de armen te slaan om warm te worden. Met hem voorop lopen we langs het pad langs de rivier, de Rio Savegre. Na even lopen zien we op het pad een heleboel mensen bijeen staan, de meesten in blauwe windjacks valt me op, die hun camera’s op statieven hebben gezet en die turen in één richting. Nu hebben we de gids nauwelijks meer nodig. Dat daar wat te zien valt, is duidelijk. Wij voegen ons bij de groep en kijken en kijken, en warempel, daar zit-ie: de quetzal.

 

De quetzal

De quetzal was in de Maya-cultuur een heilige vogel. “De quetzal maakt deel uit van veel Indiaanse legendes en deze vogel is vooral sterk verbonden met Quetzalcoatl, de god van de wind en de cultuur bij de Azteken, wiens naam gevederde slang betekent. Op het doden van een quetzal stond de doodstraf. Ook bij de Maya’s stond de quetzal hoog in aanzien als symbool voor vrijheid, mede omdat de Quetzal altijd sterft als hij gevangen wordt gehouden. De rode borst zou de quetzal volgens de legendes hebben gekregen tijdens de komst van de Spaanse veroveraars (conquistadores) zoals Hernán Cortés. Toen de Spanjaarden de Maya’s versloegen, zouden de quetzals geland zijn op de bebloede Indianen om hen te beschermen. Door het bloed kleurde de borst van de quetzal helderrood. “ Mooi verhaal toch? 

“De quetzal is volgens velen de mooiste soort uit de familie van de trogons. Zowel de mannetjes als de vrouwtjes hebben een metaalglanzende groene kop, rug en vleugels, een helder rode borst en witte onderstaartveren. Bij de wijfjes zijn de kleuren overigens wel wat minder uitbundig dan bij de mannetjes en vaak is het metaalgroen vervangen door bruine veren. Daarnaast groeien in de paartijd bij de mannelijke vogels vier staartdekveren uit tot erg lange, sierlijke groene slierten die ze als ze in het nesthol zitten buitenboord hangen. “ De vogel leeft het liefst in beboste gebieden van 1200 tot 3000 meter hoogte, zoals nevelwouden. Hij is tot 40 cm groot, maar de staart kan tot een meter lang worden. De quetzal voedt zich voornamelijk met vruchten en dan vooral wilde avocado’s. De avocado’s worden geheel ingeslikt, waarna het vruchtvlees in de maag wordt verteerd. De grote pit wordt weer uitgespuugd, waardoor de quetzal bijdraagt aan de verspreiding van avocado-bomen. Daarnaast worden ook insecten, spinnen, kleine boomkikkers en gekko’s gegeten door de quetzal.”

 

Het is daarom ook niet gek dat de quetzal die wij hier zien ook op een avocadoboom zit. Dat vertelt de gids tenminste. De vogel zit wel op een zodanige afstand dat ik die boom niet kan thuisbrengen, en de vogel is goed te zien, maar toch… wel ver weg. Ik leun met mijn 250 mm telelens op een paaltje van een afrastering. Zo kan ik goed inzoomen en redelijk scherpe foto’s maken. Toch zijn er vele foto’s die er net ‘naast’ zitten qua scherpte. Maar thuis kan ik er toch een paar nog wat digitaal croppen (uitsnijden) zodat de vogel fraai uitkomt met zijn flamboyante kleuren en zijn feestelijk-lange staart. Ik ben geen vogelaar zoals ze hier om me heen staan, maar ik voel toch de opwinding wel mee en de voldoening als het lukt deze bijzondere vogel op de plaat ehh sensor, vast te leggen. Hij wekt associaties op met de paradijsvogel, maar de staart is niet zo breed, wel langer en de kleuren van de quetzal zijn nog sprekender.

 

(Sub)tropische tuin

Er is opwinding als het dier zich beweegt of verplaatst. Dan moet er een nieuwe plaats worden gezocht voor het statief en de camera en kijker moeten opnieuw worden ingesteld. Zo zien we er op een gegeven moment wel drie, waaronder een jonge zonder lange staart en ook een vrouwtje. Na een uurtje kijken en kleumen verdwijnen de vogels. We proberen het met de gids voorop nog even aan de overkant van de rivier op een verhoging, maar ze laten zich niet meer zien. Goed dat we op tijd zijn opgestaan dus. Wel zien we nog een soort specht en wat andere vogels. Om half acht zitten we al aan het ontbijt. Dan nog even douchen en dan kunnen de zomerkleren wel weer aan want het is dan al weer lekker opgewarmd. ‘Vanmiddag is het weer 35 graden waar we dan zijn,’ voorspelde Polle. De tijd tot tien uur genieten we van de tuin en de vogels en bloemen. Ik maak nog een paar mooie kolibriefoto’s en Riet ook. En de elegant euphemia dus. ’t Valt me op dat de gewone ouderwetse goudsbloemen die we vroeger thuis in de tuin hadden, hier ook staan. En geraniums, anjers, en de amaryllis staat hier gewoon in de volle grond te pronken met zijn enorme kelken.

 



 

De QUETZAL, de legendarische vogel van o.a. de Maya's 

 

 Het is nog vroeg in de ochtend en het rijp zit op de dode bladeren op de grond...

 

Heel wat mensen komen van over de hele wereld om deze vogel te zien. 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 KAART van de route  naar Dominical 

 

 

 

De bus is weer gerepareerd. We nemen afscheid van dit unieke plekje en rijden 10 km tegen de helling op naar de hoofdweg. In de stad San Isidro de El General drinken we koffie en maken een kleine wandeling door de stad. We kunnen nog weer en nu voor het laatst voor de grens pinnen. Iedereen heeft nu de nodige valuta van $500 bij zich. Via weg nr. 243 rijden we door een mooi landschap naar de kust van de Pacific. Vroeg in de middag komen we aan bij ons nieuwe hotel, voor twee dagen deze keer, Cuna des Anges, de wieg van de engelen. Nou, als dat niet veel belooft. Het is er wel prijzig, want als lunch bestellen Riet en ik elk een sandwich ‘a la pescado’, dus met vis, en die kost maar liefst $ 14. Per stuk dus. We moeten nog erg lang wachten voor het eten komt ook. Maar we zitten wel op een fijne plek, al weer. Weliswaar vlak aan de doorgaande weg van Dominical naar het zuiden (weg. nr. 34) maar aan de restaurantkant kijk je uit over de oceaan. Die is weliswaar ver weg, je kunt er niet zo even naartoe lopen. Er is een mooi zwembad in een tuin met fraai gazon; daarop kijken wij vanuit onze luxe kamer uit. We zitten op de begane grond en hebben een terrasje met stoelen. We rusten vandaag verder wat uit, ik zit op het terras te lezen en te genieten van het weer en het uitzicht. 

’s Avonds bij het diner blijkt dat dit hotel wel z’n best doet de reiziger goed te verzorgen. De bediening is prima en het eten net wat verfijnder dan gewoonlijk. De tomatensoep met basilicum, de zeebaars en het toetje, een taartje van maracuja, het is allemaal even smakelijk. En je zit hier vorstelijk, onder een grote houten koepel die aan de zeekant open is.

 



 

  schoenenverkoop in San Isidro de El General

 Hotel Cuna des Anges ligt ook fraai, dit en ...

 ... dit zien we vanaf ons eigen terrasje

 dit is ons appartement (beneden)

 

In de hoge bomen zitten toekans en in de bomen achter onze kamer komt een hele groep brulapen grazen van de bladeren:

 Op tien meter afstand doet-ie net of ik er niet ben. 

 Eentje blijft dicht bij.

 hap!

 

 

  Avond, zwembad en uitzicht over de oceaan

 sfeertje, als de zon ondergaat

 warme avondsfeer

 Als de zon weg is, verschijnen er dikke padden op het gazon bij het zwembad. 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Parque Nacional Manuel Antonio

 

Waar ligt Manuel Antonio N.P.

 

 

We ontbijten snel en vertrekken al om half acht naar het Nationale Park Manuel Antonio. Dat park is een eind naar het noorden langs weg nr. 34, de ‘costanera sur’. Het is een relatief klein park, aan zee, maar erg populair, ook door de overzichtelijkheid denk ik, en de goede bereikbaarheid. Daarom willen we vroeg zijn en daarom ook gaan we vandaag en niet morgen, op zondag, want dan, denkt Polle, zal het nog drukker zijn. Het is ongeveer drie kwartier rijden. We parkeren aan de kust en wandelen door een dorpje naar de ingang. Bij het hek koopt Polle de kaartjes voor ons en geeft instructies. We krijgen een kaart mee, zodat we de weg weten. Helaas is een deel van de wandelpaden afgesloten ‘voor onderhoud’. Maar er blijft genoeg over voor dit bezoek. We krijgen tijd tot een uur; later verandert Polle dat in twee uur, om meer tijd te hebben. We hebben dan vijf uur om hier rond te kijken. Het park is open van zeven uur tot vier uur ’s middags.

 

 

Manuel Antonio

 

De trails in het park

 

Al op het eerste stuk is veel te zien. Polle loopt in de buurt om ons dieren aan te wijzen die we zelf zouden missen. Maar je kunt je ook aansluiten bij de talloze groepjes die hier en daar iets zien. Dan kom je meestal snel te weten waarnaar je moet kijken –en waar. Tussen het dichte gebladerte vallen beestjes maar moeilijk op. Het is toch al druk op het pad. Gelukkig loopt iedereen wel in dezelfde richting. We zien als een van de eerste dieren een (twee-tenige?) luiaard. Het dier is in tegenstelling tot wat zijn naam belooft –en wij vaker zagen- heel tierig. Hij beweegt, weliswaar moeizaam en doordacht, langs de stam en een dikke tak boven het pad. We kunnen mooie foto’s maken, waarop zelfs zijn kop goed te zien is. Meestal zit zijn kop verborgen in de vacht en de kop zit altijd boven, dus die zie je moeilijk vanaf de grond.

 

Luiaards

“Luiaards vormen een onderorde van middelgrote Zuid-Amerikaanse zoogdieren waarvan tegenwoordig nog twee families bestaan: tweevingerige luiaards en drievingerige luiaards. De onderorde maakt deel uit van de orde van luiaards en miereneters. Luiaards zijn herbivoren en eten weinig anders dan bladeren. Luiaards hebben een boomklimmende levensstijl. Bladeren, hun belangrijkste voedselbron, leveren weinig energie en worden niet gemakkelijk verteerd: luiaards hebben daarom een zeer grote, gespecialiseerde maag met meerdere delen waarin symbiotische bacteriën de stugge bladeren afbreken. Luiaards kunnen ook insecten, kleine hagedissen en kadavers eten. In vochtige omstandigheden bevat hun vacht bacteriën die voor camouflage kunnen zorgen. De vacht is meestal (diep) bruin. De pels van zo'n luiaard is een ecosysteem op zich. Algen en bacteriën hebben zich tussen de haren genesteld en geven zijn vacht die typische groenige tint. De schutkleur beschermt het langzame dier tegen arenden en andere roofdieren. De luiaard verdedigt zich met zijn klauwen wanneer hij in gevaar is. Dat is zijn enige defensiemechanisme. De luiaard is voornamelijk kwetsbaar op de grond. Wanneer ze in een boom hangen vallen ze bijna niet op omdat ze zo traag bewegen. Een luiaard loopt op de grond niet sneller dan 2,5 meter per minuut. Over een afstand van een kilometer zou hij ruim 6,5 uur doen. Luiaards in het wild slapen iets minder dan 10 uur per dag.” (Wikipedia). 

Dan zien we enkele ‘gele doodshoofdaapjes’.  Het is een kleine apensoort met een staart die wel langer is dan zijn lijf maar die hij niet gebruikt om te klimmen, maar alleen voor het evenwicht als hij op vier poten door de bomen roetsjt. Vervolgens zien we de ‘witschouderkapucijnaap’. Door zijn zwarte vacht, geel-witte schouders en het zwarte kapje op zijn hoofd doet hij denken aan een kapucijner monnik. De aap komt op veel plaatsen in Costa Rica voor, in elk soort bos onder de 2000 meter. Deze aap gebruikt zijn staart wel als grijparm en zijn hele gewicht kan eraan hangen.

 

Vampiers?

Nogal moeite moeten we doen om de vleermuizen te zien die Polle ons aanwijst. Kijken en nog eens kijken, met de telelens, nog eens en ja! Daar hangen ze, onder een blad, in de schaduw, waarschijnlijk te slapen. Het zouden zomaar vampiervleermuizen kunnen zijn, òf een van de tientallen andere soorten die hier voorkomen. Wij op onze beurt wijzen nu andere toeristen op deze leuke beestjes. 

We zien hier ook een bekende: de felgele groefkopadder. Nu van dichterbij dan onlangs. Hij ligt vlak langs het pad onder aan een boomstam. Ik kan goede foto’s maken, maar helaas zit de grote driehoekige kop net een beetje achter een blad. En je gaat niet even met een stokje porren aan een groefkopadder.  Echt niet.

 

Leuke apen

Verderop staan we nog een poos te turen naar een luiaard die volgens de enthousiaste mensen en gidsen die erbij staan, een kleintje bij zich zou hebben. Ik maak foto’s uit alle hoeken (twee om precies te zijn) maar erg duidelijk kan ik het jong niet onderscheiden. Als men niks gezegd had, zou ik het niet gezien hebben. Goed, hier aan het eind van het pad moeten we rechtsaf, want links is alles afgesloten. Rechts gaat naar twee verschillende stranden en naar het sendero (pad) over Punta Catedral. Dat gaan wij volgen. Bij het strand ‘Manuel Antonio’, waar je langs komt, zien we kapucijner aapjes die een doos chips te pakken hebben gekregen. De kapucijner aap is brutaal en staat erom bekend dat hij spullen gapt van mensen op het strand. Maar ik verdenk mensen ervan dat ze de beesten voeren. Het is immers zo leuk: chips etende apen. Een ernstige oudere Japanse toerist spreekt in het Engels een gids aan die erbij staat te lachen, dat hij meer zou moeten doen om dit te voorkomen, maar de gids lacht het advies weg. Op de grond zijn neusbeertjes aanwezig om zich de gevallen chips toe te eigenen.

 

Punta Catedral

Punta Catedral is een rotsig schiereiland dat in zee steekt. Er overheen loopt een uitgezet wandelpad, dat -naar ons al snel blijkt- voornamelijk bestaat uit trappen. Omhoog en omlaag, maar voor ons gevoel alleen omhoog. In de hitte is het een opgaaf, maar we zetten door. We doen ongeveer anderhalf uur over de hele ronde. We worden beloond met mooie panorama’s over zee en strand. Stuk voor stuk tropische ansichtkaarten. In het regenwoud zien we een agouti, maar krijgen hem niet op beeld en we horen nog wel meer dieren. Aan het eind van de trail is het even zoeken naar de juiste uitgang. We komen nog even op een strand uit waar we ook nog een grote bruine leguaan zien, maar waar we niet moeten zijn. Terug maar weer, de trappen op, want de tijd begint te dringen. Net op de afgesproken tijd zijn we terug bij de ingang van het park, waar de rest van de groep al een half uurtje aan de koffie zit. We zijn vandaag met 11 personen plus Polle. Niet iedereen is mee, dus. Wel, wij vonden het een waardevolle excursie. Spannend, veel gezien, mooie foto’s gemaakt, lekker gewandeld.

 

Zonsondergang en brulapen

In een lawaaiige tent in het toeristische dorp eten we onze lunch, een sandwich vis voor mij. Om vier uur zijn we terug bij onze kamer, waar ik douche en dan lekker op ons terrasje ga zitten. Daar voel ik voor het eerst wat prikjes aan mijn hielen. Alsof ik geprikt ben. Kleine rode vlekjes zie ik en mieren die bij mijn voeten op de stenen zitten. Nou, ’t zal wel. Ik besteed er verder geen aandacht aan. Tegen de avond wordt mijn aandacht getrokken door een gebrul aan de achterkant van ons huis. Het blijkt dat in de hoge bomen vlak achter ons appartement een gezin brulapen zit. Eerst is er nogal reuring, maar als de rust is weergekeerd, kan ik mooie opnamen maken van een bladeren etende brulaap, die mooi dicht bij zit. Ik vind het een adembenemende ervaring. Daarna maak ik opnamen van de ansichtkaarten-zonsondergang. Gloedvol zakt de zon in een oranje-rode nevel in de oceaan, het licht gefilterd door palmbladeren. Je weet wel: van die foto’s die je het bekende Zwitserlevengevoel geven.

Het diner is weer verzorgd en lekker. Morgen naar het hoogtepunt van de reis (denk ik dan nog): Nationaal park Corcovado. Volgens de reisgidsen en de info van SRC “een van de mooiste natuurparken van Costa Rica.” We verheugen ons erop en zijn blij dat ook deze excursie kan doorgaan, ondanks het feit dat de hele ‘bende van tien’ niet meegaat.

 

 



 

 

 

  Naar het park kom je langs de oceaan bij Dominical.

 We zien vandaag veel dieren. 

 De luiaard blijkt vanochtend niet zo lui. 

 

 doodshoofdaap

 kapucijneraap bij wilde bananen

 Een groefkopadder: extreem giftig
Hij ligt vlak naast het pad. 

 onderaan de driehoekige kop 

  vleermuisjes

 luiaard 

 schiereiland Punta Catedral

 kapucijnaap

 luiaard met jong tegen de borst

 't strand diep beneden ons

  panorama's vanaf Punta Catedral


Het pad over Punta Catedral bestaat voor een groot deel uit trappen en voor ons gevoel gaan ze in deze hitte bijna allemaal omhoog...

 Een grote leguaan vlak bij het strand en de badgasten

 Als je dicht bij hem komt, maakt hij zich wel uit de voeten. 

 Pura Vida, zoiets als: 'geniet van het leven', is een populaire groet in CR.

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Corcovado!

 

De routekaart naar Sierpe, waar de tocht begint

 

Al voor half zes op. Een douche en een kop koffie en een bekertje yoghurt in het restaurant. Geen ontbijt, want daarvoor is geen tijd –en het eten staat nog niet klaar. We krijgen een ontbijtbox mee. (Yoghurt en vruchten). Helaas is het busje dat ons zal oppikken te laat, ruim een half uur zelfs. Onze verbazing is groot als blijkt dat er al drie dames in zitten die ook meegaan. Ze spreken Spaans en zijn nogal luidruchtig. Na een paar kilometer rijden stopt het busje nog eens om nog een echtpaar op te pikken. Zij worden er ook nog bij in gepropt. Met dertien personen in een busje van nog geen twee kubieke meter inhoud schat ik. Dit kán toch niet! Polle is er vandaag niet bij. Ik zit eerst nog redelijk, voorin naast de chauffeur. Maar na de laatste stop wel met z’n drieën voorin. Na ongeveer een uur rijden komen we bij een restaurant waar we moeten wachten op de boot. We worden “welkom” geheten door een man die op nogal hoge toon vraagt naar onze vouchers. We moeten maar bewijzen dat we betaald hebben. En of we betaald hebben: 220 dollar om precies te zijn voor twee personen! Aan Polle. Dus bel die maar als je ons niet gelooft! De man verwijdert zich en laat zich niet meer zien. De anderen uit het busje krijgen geregeld informatie, maar wij bestaan niet. We krijgen wat koffie en eten onze ontbijtbox. Ik zit met een gevoel van, dit is niet zoals het hoort; dit is niet leuk. We wachten en wachten, zonder te weten waarop. Wel drie kwartier wachten we. Sta je daarvoor zo vroeg op! We wachten vanmorgen in totaal al anderhalf uur: eerst op het busje en nu weer. Opeens is er kennelijk een sein gegeven dat we kunnen instappen. Nog snel even naar het toilet en dan kunnen we. Over een voucher en betalen wordt niet meer gerept. ’t Zal wel goed zijn dus?!

 

Snelle jongens, stoere zonnenbrilknapen

De jongens die de tocht uitvoeren zijn van die kleine macho’s met grote dure zonnebril op en telefoontje in de achterzak van de snelle short. De stuurman draait de gashandle open en daar schichten we over het water van de Sierpe, een brede rivier die door een uitgestrekt mangrove gebied kronkelt. Even stoppen we nog om wat aapjes te zien. Doodshoofdaapjes, die mooi in het ochtendzonlicht zitten en eten van rode vruchten. Het levert mooie foto’s op. Dan gaat het snel weer verder. De jongen die onze gids speelt, belooft dat we op de terugweg meer tijd zullen besteden aan de natuur om ons heen. Aan het einde van de rivier moeten we de zwemvesten aan; de deining is al voelbaar en op de oceaan zijn de golven hoger, vooral in de branding. Verder is het een rustige dag wat wind betreft.

 

Dolfijnenshow

De tocht over zee duurt ruim drie kwartier. Het hoogtepunt van de dag vindt hier plaats. Er komen dolfijnen in zicht. Gelukkig nemen de jongens de tijd om ons hier van te laten genieten. De dieren komen zo dicht bij de boot dat je met de telelens niet meer uit de voeten kunt. Gelukkig maar weer heb ik een zoomlens. Ze zwemmen bijna onder de boeg. Ook onder water kun je ze goed zien, want het water is rustig, we liggen praktisch stil en het water is glashelder. Echt mooi, zelfs spectaculair wordt het als we weer gaan varen en de dieren met ons mee zwemmen. Dan krijgen we ook een paar sprongen te zien, waarbij het hele dier boven water uitkomt. Machtig mooi. Er zwemmen er wel tien op een rij naast elkaar. Op de bewegende boot is het nog niet gemakkelijk om scherpe foto’s te krijgen maar het lukt. Jammer is achteraf dat ik geen filmpje heb gemaakt, maar daar kwam ik simpelweg niet aan toe.

 

Natte landing

Bij de aankomst bij een rangerstation van Corcovado is er een, wat men noemt, natte landing. Dat wil zeggen dat de boot niet aanlegt aan een steiger, maar op het strand loopt, waarbij je het laatste stuk door het water moet lopen. Dat wisten we van tevoren. Dus: schoenen om de nek, rugzak op en gaan. Riet wordt bijna door een golf omver ge’blazen’, ik raak nat tot aan mijn kruis.  Gelukkig heb ik vanmorgen een broek aangetrokken die snel droogt. Lopen over het strand met al die steentjes en schelpjes, en niet te vergeten het loeihete zand, is een kwelling, vind ik. Ik loop nooit op blote voeten dus ik ben niks gewend. Dit was bijna een reden voor mij om niet deel te nemen aan deze excursie, maar ik wilde me de ervaring ook niet laten ontgaan, vandaar. Ook als we ons wat hebben schoongespoeld mogen we de schoenen nog niet aantrekken, “want we moeten nog een rivier door.” Hier liggen meer stenen en het water stroomt vrij sterk. Het lukt Riet en mij en de anderen om aan de overkant te komen. Daar mag je dan op één been proberen je voeten te drogen, sokken aan te trekken en dan je wandelschoenen. Liefst zonder zand erin, want dat wandelt niet echt lekker. Onze jonge gids zit verderop op een steen het allemaal aan te kijken. Riet wijst. Als ik de andere kant op kijk, zie ik een smalle balk over de rivier liggen. Hadden we daar niet overheen kunnen lopen, vragen Riet en ik ons af. Dan hadden we een stuk comfortabeler onze wandelschoenen kunnen aantrekken!

 

Regenwoud van Corcovado

Voor we op pad gaan, zien we twee geelvleugelara’s. De kleurige vogels zijn hier in Corcovado algemeen, hoor je steeds. Wij zien er een paar, maar niet echt veel. 

De gids gaat voorop, over een gebaand pad. Hij legt dingen uit. We zien wat rupsen, spinnen, een hagedis. Wat brulapen praktisch onzichtbaar ver weg in een boom. Terwijl de gids een gifkikkertje opgraaft uit een dikke laag bladeren, ontdekken Riet en ik nog twee andere hagedisjes. Het gifkikkertje is donkerbruin, bijna zwart met gelige bijna doorzichtige pootjes. Leuk beestje. Moeilijk om er een scherpe foto van te krijgen want hier onder de bomen is weinig licht. 

De bomen zijn soms indrukwekkend. Met metershoge en –lange plankwortels, of met tientallen meters lange buiswortels boven de grond; het lijkt wel een gasbuizenstelsel. We nemen een foto van elkaar tussen de ‘planken’: ze zijn hoger dan wij. Andere bomen bestaan uit een heel stelsel van lianen, die samengegroeid lijken tot één stam. Van Polle hebben we geleerd dat lianen groeien met wortels in de grond en bomen nodig hebben als steun. Een Tarzan die aan lianen door het woud zweeft, is dan ook niet realistisch: lianen hangen niet vrij uit de boom. Het pad komt uit op het strand. Wat een strand! Helemaal verlaten, palmen, schoon zand en wat rotsen, blauw water en witte branding. Twee kleurige ara’s vliegen –te vroeg- weg. Ik heb wel een foto maar had er meer willen maken. Vijf ara’s hebben we nu gezien. Niet echt ‘abundant’, zoals het joch beloofde. Maar het strand is heerlijk.

 

Gekke Henkie

Terug lopend komen we weer bij de rivier. Nu mogen we over de smalle balk terug lopen. Dezelfde  balk die we op de heenweg zagen liggen. Als mijn vrouw de gids confronteert met de vraag waarom we dan zo straks niet over deze balk konden lopen, maar moeizaam door de rivier moesten ploeteren, zegt de knaap glashard dat de balk er toen niet lag. Ja zeg. We zijn gekke Henkie niet! We zagen hem allebei liggen vanochtend. We voelen ons, niet de eerste keer vandaag!, niet serieus genomen. 

 

Mangrove? Extra tijd? 

De lunch is meegebracht in grote kisten. We eten aan een soort picknicktafel dicht bij het strand. Vetsin-nasi, klef witbrood met een soort boterhamworst, kaasflintertjes-in-plastic, tomaat en fruit. En drinken. Voor de middag staat er een wandeling naar een waterval op het programma. Als ik terugkom van het toilet, blijkt dat het niet doorgaat. Niemand voelt voor de wandeling nu er gezegd is dat er nauwelijks water naar beneden komt. Een persoon die wel wilde, telt niet mee. “Over een half uurtje gaat de boot dan terug en dan zullen we extra tijd besteden aan het mangrovebos.” OK. Wachten dus. Weer wachten. De boot hoeft niet te komen want die ligt klaar voor de kust. Doet de stuurman nog een dutje of zo dan? Na een uurtje wachten is het vertrek. Een ‘nat vertrek’. Weer waden door het water naar de boot. Er staat een stevige branding. Riet doorstaat maar net een hoge golf maar we geraken toch allemaal aan boord. Dan een snelle tocht over zee. Geen dolfijnen deze keer. Op de rivier vaart onze machokapitein met de gashandle vol open met grote bogen en dito boeggolf over het water. Extra tijd in de mangrove, hoezo?  Ja, we minderen even vaart en varen een zijkanaal in, tussen de mangroves. De jongen vertelt wat over dit unieke ecosysteem. Het stelt niet veel voor. We krijgen niets anders te zien dan de wortels van de mangrovebomen.

 

Slang made in Taiwan?

Dan weer full throttle over het water. Opeens een scherpe bocht naar links. De boot vaart tot aan de wal. Daar tilt onze onvolprezen gids een blad op en wat ligt daaronder? Juist, een slang, een soort boa. De ‘tree boa’ zelfs. Deze manoeuvre veroorzaakt, door de algehele ontevredenheid over de afhandeling van deze excursie,  onder ons als cynische reizigers opmerkingen als: ‘Made in Taiwan, die slang.’ Een ander: ‘Volgend jaar ligt-ie er nog.’ Nog een: ‘De eerste boot legt hem er neer en de laatste boot van de dag neemt hem weer mee terug.’ Nee, hiermee legt men geen eer meer in. We zien nog wel een mooie ijsvogel, maar er is geen tijd meer om daarvoor te stoppen. Opzij, opzij, opzij, wij hebben ongelofelijke haast. Meteen daarna is de tocht ten einde. Daarvoor hebben we dus 110 dollar neergeteld. We zijn uren eerder terug dan gepland.  Ik geloof dat niet alleen Riet en ik, maar de meesten zich wel een beetje in het pak genaaid voelen. Een medereiziger zei met een understatement: ‘De prijs-kwaliteitverhouding van deze excursie is enigszins uit het lood.’ Wij vinden dat we alleen gebruikt zijn om geld uit te kloppen. Die onnozele oudjes zullen we wel eens even een poot uitdraaien.

 

Ara’s en viswijven

Op de parkeerplaats maken we foto’s van een noten etende geelvleugelara. Dát is mooi! Dan het busje in. Persen, want er moet zelfs nóg een persoon meer mee dan vanochtend! 14 personen in één busje! We breken records. De drie Spaans sprekende dames voeren op zeer luide toon een gesprek, zo hard dat mijn oren er letterlijk van tuiten. Iedereen ergert zich mateloos. Viswijven, hoor ik iemand zeggen. In een zo kleine ruimte opeengepakt en dan zo ongegeneerd luid praten, dat doe je niet. Wel dus. 

Wat ik me voorgesteld had als het hoogtepunt van de reis (mooiste park, duurste excursie) is een regelrechte afknapper gebleken.  Dat heb ik, bij het hotel terug, ook aan Polle gerapporteerd. Die vond het erg jammer, maar kan er natuurlijk ook niets aan doen. Thuis hebben we de gang van zaken aan de cliëntenservice van SRC-cultuurreizen gerapporteerd, met de conclusie dat ik deze excursie op mijn website sterk zal afraden om te doen. Ga dan liever nog een keer naar Manuel Antonio of naar Hacienda Barú, waar sommigen zijn geweest en die dat wel aardig vonden. Eigenlijk was het enige dat vandaag echt de moeite waard was, de dolfijnen’show’. Dat had ik nog nooit zo gezien en dat was erg indrukwekkend. Maar dan is 110 dollar wel duur, als dat het is. Het ergste vond ik dat ik me van begin tot het eind bij de neus genomen voelde, niet serieus als (duur betalende) klant. Ik weet het niet zeker want nergens stond een naam op, maar ik meen dat het verantwoordelijke bedrijf, afgaande op Google Maps, het volgende was: Boat Charter and Sport Fishing Osa Adventures. 

Nogmaals, SRC-reiziger (en andere): besteed uw goede geld beter. Een extra wandeling door Manuel Antonio is veel leuker dan deze Corcovado-excursie.  Afgezien van de brute behandeling: je bent gewoon langer onderweg  en aan het wachten, dan dat je leuke dingen doet. En het vervoer met 13 personen in één achtpersoons busje naar en van de startplaats was een regelrechte aanfluiting. 

’s Avonds weer een lekker diner. Morgen de grens met Panama over. Daarmee komt het einde van deze reis al weer in zicht. De plekjes op mijn hielen worden groter, roder. 

 

 




 

 

 

 

 

 Vanaf de speedboot zien we doodshoofdapen. 

 

 Deze heeft net een rode vrucht in zijn bek. 

 Met de snelle boot op de brede Sierpe door mangrovegebied.


 

DOLFIJNENSHOW OP DE OCEAAN

Op de oceaan zien we een grote school dolfijnen, die een magnifieke show opvoeren. Ze komen om de boot spelen en als we verder varen, zwemmen ze een eind mee, met grote sprongen soms. 
Magnifiek. Bijzonder om mee te maken. 

 (De witte hoek is de boot). 


   'wet landing' en 

 's middags een even nat vertrek 

  geelvleugelara


Geelvleugelara's zitten in Corocvado in grote groepen, maar wij hebben er zo nu en dan een of een paar gezien. 

    

 Deze vloog zo laag over dat ik hem niet goed in beeld kreeg.

 leuke oerwoudwandeling

 brulaap

 
Bomen in het regenwoud hebben hun wortelstelsel vaak grotendeels boven de grond. 

            

 We zien voornamelijk kleine dieren. 

 giftig boomkikkertje

 

 

     

          De plankwortels zijn soms metershoog.

 Ook hier weer paradijselijke stranden.

  kokosnoot 

   "met gezwinde spoed" terug naar het busje

 We werpen nog even een blik op de mangroves.

 'tree boa'

 Buiten het park zien we ara's pas echt van dichtbij.

 Hij eet een noot. 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Over de grens naar Panama en naar David

 

Kaart van de route van vandaag

 

Onderweg naar de grens stoppen we in een dorp om koffie te drinken en om de laatste colones op te maken. Ik koop water. Dan heb ik nog aardig wat over. Wat kan ik daarvoor nog kopen, vraag ik aan de mevrouw van het fruitwinkeltje. Bananen. Prima. Maar dan heb ik nog colones over. Een appel dan? Nee, appels zijn hier duur. Voor wat één appel kost, kun je wel twee kilo bananen kopen geloof ik.

 

De Douane

Bij de grens moeten we eerst een uitreisstempel halen bij de Costa Ricaanse douane. Dan doorlopen en een stempel plus zegel halen bij de Panamese. Daarbij wordt Riet gevraagd de beruchte 500 dollar te laten zien. Als ze het stapeltje, nou, zeg maar stapel, begint te tellen, is het al goed. Mij wordt niets gevraagd. Zelfs de vluchtgegevens hoef ik niet te tonen. Dan met de koffer naar een naargeestig zaaltje, waar alle koffers open op een lange tafel moeten. Omdat Riet en ik achteraan staan, ontkomen wij aan de controle. Wel moet ik het bekende inklaringsformuliertje inleveren, maar daar wordt niet naar gekeken. Dat was toen we Panama op het vliegveld binnenkwamen wel anders. Al met al duurt het passeren van de grens ongeveer een uur. Dat valt dus nog mee! Een beetje zinloos is het allemaal wel, want geen van de toch wel rigide regels wordt echt gehandhaafd. Polle baalt daarvan want hij houdt ons voor dat we ons aan de regels moeten houden, vooral met die stapel geld, en dan is het min of meer een wassen neus. Nou toch niet, want ze houden dus wel steekproeven. Je kunt er ook blij mee zijn dat ze er wat soepel mee omgaan. Doen ze bij ons toch ook? De overheid verzint bij ons ook heel wat regels waar de uitvoerende instanties niet blij mee zijn en dus ze niet toepassen. “Geen prioriteit” heet dat dan bij ons. Hier doen ze het op hun manier.

 

Extra stadswandeling in David

Na de grens staat onze luxe touringcar ons weer op te wachten. Heerlijk ruim gezeten toeren wij naar David. Daar lunchen we en vervolgens naar het hotel Castilla. Polle last een extra stadswandeling in. Dat soort dingen doet-ie toch allemaal maar extra, want het staat niet in het programma. In de hitte bekijken we de oude wijk van David. Die is de laatste jaren opgeknapt. We mogen in het politiebureau (ja echt) een expositie bekijken over de 1000-daagse-oorlog, hier in Panama. “De 1000-daagse Oorlog (Spaans: Guerra de los mil días) van 1899 tot 1902 was een Colombiaanse burgeroorlog tussen de conservatieven en liberalen. De spanning tussen de conservatieven en liberalen bestond reeds 80 jaar voordat de liberalen in 1899 een opstand tegen de conservatieven voorbereidden in Panama. De aanval, op 24 juli 1899, resulteerde in een bloedige nederlaag van de slecht georganiseerde en slecht bewapende liberalen tegen het professionele leger onder leiding van de conservatieven. Amerikaanse, Britse en Franse consuls bereikten een wapenstilstand voor de verzorging van de gewonden. Naar schatting vielen er 100.000 doden. Na de slag trokken de liberalen zich terug in een guerrillaoorlog, die vooral in Panama werd uitgevochten. Op 21 november 1902 werd aan boord van het Amerikaanse slagschip Wisconsin een vredesverdrag getekend, waarbij de liberalen hun gewapend verzet opgaven. Eind jaren 1940 en 1950 vonden 300.000 mensen de dood bij een soortgelijk conflict tussen liberalen en conservatieven, La Violencia.”(bron: Wikipedia). 

Een onbekende oorlog, maar wel met veel slachtoffers.

 

Automatisch pistool

Wat mij opvalt, is dat er toen kindsoldaten meevochten. Buiten het politiebureau poseert een politieman bij zijn motor, gewapend met een automatisch pistool. Dat zou bij ons toch niet kunnen?! Een politieman, herkenbaar, met automatisch wapen, door iedereen op de foto gezet! We kijken nog even binnen bij een ander klein museum maar het is ontzettend warm en ik ben eigenlijk een beetje moe. Na de wandeling zitten Riet en ik een poos in het park tegenover ons hotel. We halen pils en sap uit een supermarkt en rusten op de hotelkamer. Ik doe zelfs een tukje. We eten ’s avonds buiten het hotel. De plekjes op mijn hielen worden groter en dikker en gaan pijn doen. De zwellingen zitten net onder de schoenrand, dus dat schuurt. De plekken worden paarsachtig. Hoger op mijn been ontdek ik ook een paar rood-paarse vlekken. Niet leuk allemaal. Vandaag 200 km afgelegd.



 

 

 de oude stad van David

 
Deze vrolijke enthousiaste jongelui maken reclame voor een presidentskandidaat. 

 

In het politiebureau (!) tentoonstelling over de Oorlog van duizend dagen. * zie reisverslag. // De politieman poseert gewillig met zijn automatische wapen...

  

 cashewnoot aan de boom

 En het gaat allemaal goed. 't Is maar 110 Volt. 

 winkel in David

 park in David

 etalage van banketbakker in David

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Archeologische Park De El Caño en terug naar Panama City

 

Kaart van de route naar Panama-city 

 

Na drie uur bussen koffie in een rumoerige tent langs de weg. Na een poos bezoeken we het oudste kerkje van Panama. Een intiem wit kerkje met een houten dak en binnen aandoenlijke volkskunst, onder andere in de beeldjes op de preekstoel. Dan bezoeken we de archeologische opgravingen van het Archeologische Park De El Caño. Men vond er precolumbiaanse tombes met skeletten en rijen opstaande stenen. De goudschatten die men hier ook vond, zijn allang niet meer hier te zien. De monumenten dateren van 800 tot 1500 n.Chr. Tijdens ons bezoek zijn de archeologen bezig. 

Riet en ik lunchen onderweg bij een Kentucky Fried Chicken in een groot modern winkelcentrum. Tegen vijven zijn we weer bij ons ‘beginhotel’: Torres de Alba. Dat met die verwarrende drie torens. Ik heb nu echt last van de ontstoken bulten op mijn been. Ik laat ze aan Polle zien, maar die weet ook niet wat het is.

 

 

 

 

 

 

 Oudste kerk van het land Panama

 interieur

           

 volkskunst op preekstoel


 

Archeologisch Park De El Caño 

 

 

 


 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De laatste dag, Mi Pueblito  Panama Viejo, winkelcentrum en naar huis

 

 

 

 

Eerst gaan we naar een dorp dat een soort openluchtmuseum is: Mi Pueblito. Er zijn gebouwen neergezet die laten zien hoe het vroeger ging in Panama. We zien er zelfs een levensgrote kopie van ons hotel in Bocas del Toro, dat vroeger het kantoor van de UFC was. Dat met die oude brandkast. Ik maak hier ook foto’s van de zwavelborsttoekan, die met de felgele borst en een grote snavel met geel, rood, paars, groen en blauw erin. Prachtig beest! In een van de gebouwen zien we de oorspronkelijke bewoners van Panama, de indianen, ik meen Kuna-indianen. Een paar vrouwen laten zien hoe hun klederdracht er uit ziet. Riet vindt de kralenkousjes heel apart. Dat zijn ze ook, lijkt me. We kopen er een paar mola’s. Prachtige ‘schilderijen’ maar dan van stof, uiterst kunstig in elkaar gezet. Voor het vele werk dat er in zit, vinden wij ze niet duur. 

We bezoeken ook Panama Viejo, waar we de restanten zien van de vroegere hoofdstad te zien zijn. Ik heb zo’n last van mijn enkels dat ik in de bus blijf. Riet maakt wel foto’s. Voor de traditionele groepsfoto kom ik nog even uit de bus. 

Tegen de middag worden we afgezet bij een modern uitgestrekt winkelcentrum, een ‘mall’. Nu trakteer je mij daar al nooit mee, maar nu ik zo moeilijk loop al helemaal niet. We zoeken snel een leuke plek om te zitten en laten ons daar verwennen. Eerst met lekkere koffie en dan –als lunch- omdat het de laatste dag is, een warme wafel met kersen en slagroom. Oh, wat lekker.

 

 

Naar huis

 

Kaart

 

 

Dan brengt Polle ons naar de luchthaven. We nemen afscheid. Wij bedanken hem voor alle goede zorgen en voor de vele informatie die we kregen. Dit is echt een goede reisbegeleider. 

Over de vlucht valt niet veel te vertellen. Ik zit aan het raam. Durf mijn schoenen niet uit te trekken want dan krijg ik ze niet weer aan, maar mijn voeten, mijn hielen vooral schrijnen. Het is heel warm in het toestel, ook ’s nachts. Vaak is het koud en wil je het dekentje wel om, maar op deze vlucht is het heet. We weten allebei niet meer hoe we moeten zitten op het laatst. Riet zit naast een dikke orthodoxe jood, die stinkend kosjer voedsel eet. Maar aan alles komt een eind, dus ook aan deze vlucht. Op Schiphol willen we zo snel mogelijk naar de trein. Daardoor wisselen we de honderden dollars die we nog over hebben, niet.

 

 

Banken… je kunt nou eenmaal niet zonder een maar…

Wat dacht je wat? Dacht je dat je je overgebleven dollars wel bij de AbnAmrobank in een plaats met meer dan 50.000 inwoners kan inwisselen tegen euro’s? Dat denk je toch niet? Want dan zit je er wel naast. Een bank doet tegenwoordig niet meer in fysiek geld. Voor geld moet je niet naar een bank. Dat was vroegahhh. Nu moeten we met de dollars veertig km verderop naar Zwolle naar het GWK. Daar willen ze nog geld. En krijg je geld. Als ik de AbnAmro niet nodig had voor het betalingsverkeer, dan zei ik vandaag nog mijn rekening op. Ik neem al jaren wraak door mijn spaargeld bij een bank te stallen die wat ethischer werkt en klantvriendelijker is.

 

 

Taxi en Teken

 

We laten ons thuisbrengen met een taxi. Kost evenveel als de reis met de trein van Schiphol naar Hoogeveen. De jongen achter het stuur kan geen drie euro terug geven. Hij heeft geen wisselgeld. Dan word je ook nog gedwongen om 17 % fooi te geven? Het is toch niet te geloven?! We zijn weer in Nederland. Ik laat hem beloven dat hij de drie euro nog eens langs zal brengen. Na een kleine week liggen ze inderdaad in de bus. Dat dan weer wel.

 

Net thuis, pak ik de telefoon om een afspraak met de huisarts te maken. Als de assistente het verhaal hoort, beslist ze: Kom meteen nog maar even! De assistente en twee huisartsen bekijken onze ‘wonden’. ‘Onze’ want Riet heeft nu ook beginnende rode plekjes en die vond in haar lies een beestje, dat een teek blijkt. Een Costa Ricaanse of Panamese teek. Mijn hielen zien er niet uit. Gezwollen, paars met witte plekjes in het centrum van de beet. Ze zitten aan elkaar maar we tellen ruwweg wel tien tot vijftien beten. We nemen maar aan dat dit ook tekenbeten zijn; ik heb nooit een beestje gevonden. Onze arts besluit geen enkel risico te nemen en meteen voor ons beiden een hoge dosis doxycycline voor te schrijven. Tien dagen drie per dag, kuur afmaken, na afloop controleren. Niet in de zon. Nou, nog mooi dat we niet meer in de tropen zijn. Niet in de zon…dat zou daar niet lukken. 

De zwellingen en verkleuringen nemen gelukkig snel af. De arts neemt bij de controle aan dat we nu veilig zijn. Wij denken er toch over om over een aantal weken nog een bloedanalyse aan te vragen. Better safe than sorry. dan blijkt dat een analyse achteraf zinloos is, omdat het de eventuele ziekte niet meer aan te tonen is, na een antibioticakuur. 

   

 

Slot

Als alle bankafschrijvingen binnen zijn, blijk ik in totaal ongeveer 1400 euro aan bijkomende kosten te hebben gemaakt. Lunches, drankjes, fooien- en activiteitenpot, bijkomende excursies, enz. 

Dat maakt dat een dergelijke reis (omgerekend per week) ruwweg ongeveer twee keer zo duur is als een vakantie met de caravan naar … Kroatië bijvoorbeeld. Nog niet eens zo gek dus, vind ik. Als je bedenkt hoeveel mensen de afgelopen tijd voor ons in touw geweest zijn! Tientallen, honderden! En we hebben, ondanks wat dissonanten, een geweldige reis gehad. We kunnen iedereen deze reis aanbevelen.

 

 ©  Lammert Metselaar,

 

10 april 2014

 

 




 

 

 

Openluchtmuseum Mi Pueblito bij Panama-stad

 kapperszaak

  

  
Op het terrein zie ik de zwavelborsttoekan, een hele mooie. 

 
Bij de gebouwen die meer aan de Caribische kant staan, zien we warempel "ons" hotel in Bocas del Toro nagebouwd. 

 Indianenvrouwen maken mola's 

 en tonen hun klederdracht.

 Vooral de kousen van kralen intrigeren mijn vrouw. 

  mall in Panama-stad

 indianenfamilie die willig poseert

 

Tenslotte bekijken we nog een stel prachtig opgeschilderde bussen bij het busstation. 

  


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 alle foto's op een rij 

 

 

 

 

 

 morpho-vlinder

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  • 20140227_170800A20140227_170800A
  • CostaRPanamaLA0004xxxxCostaRPanamaLA0004xxxx
  • CostaRPanamaLA0009xxxxCostaRPanamaLA0009xxxx
  • CostaRPanamaLA0012xxxxCostaRPanamaLA0012xxxx
  • CostaRPanamaLA0013xxxxCostaRPanamaLA0013xxxx
  • CostaRPanamaLA0021xxxCostaRPanamaLA0021xxx
  • CostaRPanamaLA0026xxxxCostaRPanamaLA0026xxxx
  • CostaRPanamaLA0030xxxCostaRPanamaLA0030xxx
  • CostaRPanamaLA0031xxxxCostaRPanamaLA0031xxxx
  • CostaRPanamaLA0033xxxxCostaRPanamaLA0033xxxx
  • CostaRPanamaLA0035xxxxCostaRPanamaLA0035xxxx
  • CostaRPanamaLA0040xxxxCostaRPanamaLA0040xxxx
  • CostaRPanamaLA0043xxxxCostaRPanamaLA0043xxxx
  • CostaRPanamaLA0047xxxxCostaRPanamaLA0047xxxx
  • CostaRPanamaLA0048xxxxCostaRPanamaLA0048xxxx
  • CostaRPanamaLA0056xxxxCostaRPanamaLA0056xxxx
  • CostaRPanamaLA0057xxxxCostaRPanamaLA0057xxxx
  • CostaRPanamaLA0059xxxxCostaRPanamaLA0059xxxx
  • CostaRPanamaLA0063xxxxCostaRPanamaLA0063xxxx
  • CostaRPanamaLA0064xxxxCostaRPanamaLA0064xxxx
  • CostaRPanamaLA0069xxxxCostaRPanamaLA0069xxxx
  • CostaRPanamaLA0072xxxxCostaRPanamaLA0072xxxx
  • CostaRPanamaLA0074xxxxCostaRPanamaLA0074xxxx
  • CostaRPanamaLA0081xxxxCostaRPanamaLA0081xxxx
  • CostaRPanamaLA0082xxxxCostaRPanamaLA0082xxxx
  • CostaRPanamaLA0084xxxxCostaRPanamaLA0084xxxx
  • CostaRPanamaLA0087xxxxCostaRPanamaLA0087xxxx
  • CostaRPanamaLA0088xxxxCostaRPanamaLA0088xxxx
  • CostaRPanamaLA0091xxxxCostaRPanamaLA0091xxxx
  • CostaRPanamaLA0092xxxxCostaRPanamaLA0092xxxx
  • CostaRPanamaLA0098xxxxCostaRPanamaLA0098xxxx
  • CostaRPanamaLA0099xxxxCostaRPanamaLA0099xxxx
  • CostaRPanamaLA0100xxxxCostaRPanamaLA0100xxxx
  • CostaRPanamaLA0105xxxxCostaRPanamaLA0105xxxx
  • CostaRPanamaLA0106xxxxCostaRPanamaLA0106xxxx
  • CostaRPanamaLA0109xxxxCostaRPanamaLA0109xxxx
  • CostaRPanamaLA0111xxxxCostaRPanamaLA0111xxxx
  • CostaRPanamaLA0112xxxxCostaRPanamaLA0112xxxx
  • CostaRPanamaLA0115xxxxCostaRPanamaLA0115xxxx
  • CostaRPanamaLA0116xxxxCostaRPanamaLA0116xxxx
  • CostaRPanamaLA0120xxxxCostaRPanamaLA0120xxxx
  • CostaRPanamaLA0121xxxxCostaRPanamaLA0121xxxx
  • CostaRPanamaLA0125xxxxCostaRPanamaLA0125xxxx
  • CostaRPanamaLA0130xxxxCostaRPanamaLA0130xxxx
  • CostaRPanamaLA0132xxxxCostaRPanamaLA0132xxxx
  • CostaRPanamaLA0134xxxxCostaRPanamaLA0134xxxx
  • CostaRPanamaLA0137xxxxCostaRPanamaLA0137xxxx
  • CostaRPanamaLA0140xxxxCostaRPanamaLA0140xxxx
  • CostaRPanamaLA0141xxxxCostaRPanamaLA0141xxxx
  • CostaRPanamaLA0143xxxxCostaRPanamaLA0143xxxx
  • CostaRPanamaLA0145xxxxCostaRPanamaLA0145xxxx
  • CostaRPanamaLA0148xxxxCostaRPanamaLA0148xxxx
  • CostaRPanamaLA0150xxxxCostaRPanamaLA0150xxxx
  • CostaRPanamaLA0152xxxxCostaRPanamaLA0152xxxx
  • CostaRPanamaLA0154xxxxCostaRPanamaLA0154xxxx
  • CostaRPanamaLA0156xxxxCostaRPanamaLA0156xxxx
  • CostaRPanamaLA0159xxxxCostaRPanamaLA0159xxxx
  • CostaRPanamaLA0164xxxxCostaRPanamaLA0164xxxx
  • CostaRPanamaLA0165xxxxCostaRPanamaLA0165xxxx
  • CostaRPanamaLA0166xxxxCostaRPanamaLA0166xxxx
  • CostaRPanamaLA0179xxxxCostaRPanamaLA0179xxxx
  • CostaRPanamaLA0180xxxxCostaRPanamaLA0180xxxx
  • CostaRPanamaLA0186xxxxCostaRPanamaLA0186xxxx
  • CostaRPanamaLA0189xxxxCostaRPanamaLA0189xxxx
  • CostaRPanamaLA0191xxxxCostaRPanamaLA0191xxxx
  • CostaRPanamaLA0194xxxxCostaRPanamaLA0194xxxx
  • CostaRPanamaLA0195xxxxCostaRPanamaLA0195xxxx
  • CostaRPanamaLA0198xxxxCostaRPanamaLA0198xxxx
  • CostaRPanamaLA0199xxxxCostaRPanamaLA0199xxxx
  • CostaRPanamaLA0200xxxxCostaRPanamaLA0200xxxx
  • CostaRPanamaLA0210xxxxCostaRPanamaLA0210xxxx
  • CostaRPanamaLA0216xxxxCostaRPanamaLA0216xxxx
  • CostaRPanamaLA0228xxxxCostaRPanamaLA0228xxxx
  • CostaRPanamaLA0232xxxxCostaRPanamaLA0232xxxx
  • CostaRPanamaLA0234xxxxCostaRPanamaLA0234xxxx
  • CostaRPanamaLA0241xxxxCostaRPanamaLA0241xxxx
  • CostaRPanamaLA0249xxxxCostaRPanamaLA0249xxxx
  • CostaRPanamaLA0257xxxxCostaRPanamaLA0257xxxx
  • CostaRPanamaLA0264xxxxCostaRPanamaLA0264xxxx
  • CostaRPanamaLA0266xxxxCostaRPanamaLA0266xxxx
  • CostaRPanamaLA0268xxxxCostaRPanamaLA0268xxxx
  • CostaRPanamaLA0269xxxxCostaRPanamaLA0269xxxx
  • CostaRPanamaLA0271xxxxCostaRPanamaLA0271xxxx
  • CostaRPanamaLA0275xxxxCostaRPanamaLA0275xxxx
  • CostaRPanamaLA0278xxxxCostaRPanamaLA0278xxxx
  • CostaRPanamaLA0283xxxxCostaRPanamaLA0283xxxx
  • CostaRPanamaLA0286xxxxCostaRPanamaLA0286xxxx
  • CostaRPanamaLA0288xxxxCostaRPanamaLA0288xxxx
  • CostaRPanamaLA0291xxxxCostaRPanamaLA0291xxxx
  • CostaRPanamaLA0295xxxxCostaRPanamaLA0295xxxx
  • CostaRPanamaLA0298xxxxCostaRPanamaLA0298xxxx
  • CostaRPanamaLA0299xxxxCostaRPanamaLA0299xxxx
  • CostaRPanamaLA0301xxxxCostaRPanamaLA0301xxxx
  • CostaRPanamaLA0305xxxxCostaRPanamaLA0305xxxx
  • CostaRPanamaLA0309xxxxCostaRPanamaLA0309xxxx
  • CostaRPanamaLA0310xxxxCostaRPanamaLA0310xxxx
  • CostaRPanamaLA0313xxxxCostaRPanamaLA0313xxxx
  • CostaRPanamaLA0314xxxxCostaRPanamaLA0314xxxx
  • CostaRPanamaLA0315xxxxCostaRPanamaLA0315xxxx
  • CostaRPanamaLA0319xxxxCostaRPanamaLA0319xxxx
  • CostaRPanamaLA0321xxxxCostaRPanamaLA0321xxxx
  • CostaRPanamaLA0322xxxxCostaRPanamaLA0322xxxx
  • CostaRPanamaLA0323xxxxCostaRPanamaLA0323xxxx
  • CostaRPanamaLA0329xxxxCostaRPanamaLA0329xxxx
  • CostaRPanamaLA0332xxxxCostaRPanamaLA0332xxxx
  • CostaRPanamaLA0342xxxxCostaRPanamaLA0342xxxx
  • CostaRPanamaLA0351xxxxCostaRPanamaLA0351xxxx
  • CostaRPanamaLA0360xxxxCostaRPanamaLA0360xxxx
  • CostaRPanamaLA0362xxxxCostaRPanamaLA0362xxxx
  • CostaRPanamaLA0365xxxxCostaRPanamaLA0365xxxx
  • CostaRPanamaLA0368xxxxCostaRPanamaLA0368xxxx
  • CostaRPanamaLA0369xxxxCostaRPanamaLA0369xxxx
  • CostaRPanamaLA0380xxxxCostaRPanamaLA0380xxxx
  • CostaRPanamaLA0381xxxxCostaRPanamaLA0381xxxx
  • CostaRPanamaLA0389xxxxCostaRPanamaLA0389xxxx
  • CostaRPanamaLA0391xxxxCostaRPanamaLA0391xxxx
  • CostaRPanamaLA0395xxxxCostaRPanamaLA0395xxxx
  • CostaRPanamaLA0396xxxxCostaRPanamaLA0396xxxx
  • CostaRPanamaLA0399xxxxCostaRPanamaLA0399xxxx
  • CostaRPanamaLA0406xxxxCostaRPanamaLA0406xxxx
  • CostaRPanamaLA0412xxxxCostaRPanamaLA0412xxxx
  • CostaRPanamaLA0417xxxxCostaRPanamaLA0417xxxx
  • CostaRPanamaLA0428xxxxCostaRPanamaLA0428xxxx
  • CostaRPanamaLA0431xxxxCostaRPanamaLA0431xxxx
  • CostaRPanamaLA0436xxxxCostaRPanamaLA0436xxxx
  • CostaRPanamaLA0439xxxxCostaRPanamaLA0439xxxx
  • CostaRPanamaLA0440xxxxCostaRPanamaLA0440xxxx
  • CostaRPanamaLA0448xxxxCostaRPanamaLA0448xxxx
  • CostaRPanamaLA0460xxxxCostaRPanamaLA0460xxxx
  • CostaRPanamaLA0462xxxxCostaRPanamaLA0462xxxx
  • CostaRPanamaLA0463xxxxCostaRPanamaLA0463xxxx
  • CostaRPanamaLA0470xxxxCostaRPanamaLA0470xxxx
  • CostaRPanamaLA0474xxxxCostaRPanamaLA0474xxxx
  • CostaRPanamaLA0476xxxxCostaRPanamaLA0476xxxx
  • CostaRPanamaLA0478xxxxCostaRPanamaLA0478xxxx
  • CostaRPanamaLA0480xxxxCostaRPanamaLA0480xxxx
  • CostaRPanamaLA0481xxxxCostaRPanamaLA0481xxxx
  • CostaRPanamaLA0485xxxxCostaRPanamaLA0485xxxx
  • CostaRPanamaLA0489xxxxCostaRPanamaLA0489xxxx
  • CostaRPanamaLA0491xxxxCostaRPanamaLA0491xxxx
  • CostaRPanamaLA0494xxxxCostaRPanamaLA0494xxxx
  • CostaRPanamaLA0495xxxxCostaRPanamaLA0495xxxx
  • CostaRPanamaLA0496xxxxCostaRPanamaLA0496xxxx
  • CostaRPanamaLA0502xxxxCostaRPanamaLA0502xxxx
  • CostaRPanamaLA0504xxxxCostaRPanamaLA0504xxxx
  • CostaRPanamaLA0512xxxxCostaRPanamaLA0512xxxx
  • CostaRPanamaLA0518xxxxCostaRPanamaLA0518xxxx
  • CostaRPanamaLA0531xxxxCostaRPanamaLA0531xxxx
  • CostaRPanamaLA0533xxxxCostaRPanamaLA0533xxxx
  • CostaRPanamaLA0537xxxxCostaRPanamaLA0537xxxx
  • CostaRPanamaLA0546xxxxCostaRPanamaLA0546xxxx
  • CostaRPanamaLA0547xxxxCostaRPanamaLA0547xxxx
  • CostaRPanamaLA0551xxxxCostaRPanamaLA0551xxxx
  • CostaRPanamaLA0557xxxxCostaRPanamaLA0557xxxx
  • CostaRPanamaLA0559xxxxCostaRPanamaLA0559xxxx
  • CostaRPanamaLA0562xxxxCostaRPanamaLA0562xxxx
  • CostaRPanamaLA0563xxxxCostaRPanamaLA0563xxxx
  • CostaRPanamaLA0568xxxxCostaRPanamaLA0568xxxx
  • CostaRPanamaLA0570xxxxCostaRPanamaLA0570xxxx
  • CostaRPanamaLA0577xxxxCostaRPanamaLA0577xxxx
  • CostaRPanamaLA0581xxxxCostaRPanamaLA0581xxxx
  • CostaRPanamaLA0587xxxxCostaRPanamaLA0587xxxx
  • CostaRPanamaLA0588xxxxCostaRPanamaLA0588xxxx
  • CostaRPanamaLA0589xxxxCostaRPanamaLA0589xxxx
  • CostaRPanamaLA0590xxxxCostaRPanamaLA0590xxxx
  • CostaRPanamaLA0594xxxxCostaRPanamaLA0594xxxx
  • CostaRPanamaLA0605xxxxCostaRPanamaLA0605xxxx
  • CostaRPanamaLA0606xxxxCostaRPanamaLA0606xxxx
  • CostaRPanamaLA0610xxxxCostaRPanamaLA0610xxxx
  • CostaRPanamaLA0612xxxxCostaRPanamaLA0612xxxx
  • CostaRPanamaLA0614xxxxCostaRPanamaLA0614xxxx
  • CostaRPanamaLA0619xxxxCostaRPanamaLA0619xxxx
  • CostaRPanamaLA0622xxxxCostaRPanamaLA0622xxxx
  • CostaRPanamaLA0626xxxxCostaRPanamaLA0626xxxx
  • CostaRPanamaLA0627xxxxCostaRPanamaLA0627xxxx
  • CostaRPanamaLA0632xxxxCostaRPanamaLA0632xxxx
  • CostaRPanamaLA0635xxxxCostaRPanamaLA0635xxxx
  • CostaRPanamaLA0638xxxxCostaRPanamaLA0638xxxx
  • CostaRPanamaLA0639xxxxCostaRPanamaLA0639xxxx
  • CostaRPanamaLA0641xxxxCostaRPanamaLA0641xxxx
  • CostaRPanamaLA0644xxxxCostaRPanamaLA0644xxxx
  • CostaRPanamaLA0647xxxxCostaRPanamaLA0647xxxx
  • CostaRPanamaLA0651xxxxCostaRPanamaLA0651xxxx
  • CostaRPanamaLA0653xxxxCostaRPanamaLA0653xxxx
  • CostaRPanamaLA0657xxxxCostaRPanamaLA0657xxxx
  • CostaRPanamaLA0658xxxxCostaRPanamaLA0658xxxx
  • CostaRPanamaLA0663xxxxCostaRPanamaLA0663xxxx
  • CostaRPanamaLA0665xxxxCostaRPanamaLA0665xxxx
  • CostaRPanamaLA0670xxxxCostaRPanamaLA0670xxxx
  • CostaRPanamaLA0672xxxxCostaRPanamaLA0672xxxx
  • CostaRPanamaLA0681xxxxCostaRPanamaLA0681xxxx
  • CostaRPanamaLA0684xxxxCostaRPanamaLA0684xxxx
  • CostaRPanamaLA0687xxxxCostaRPanamaLA0687xxxx
  • CostaRPanamaLA0692xxxxCostaRPanamaLA0692xxxx
  • CostaRPanamaLA0693xxxxCostaRPanamaLA0693xxxx
  • CostaRPanamaLA0697xxxxCostaRPanamaLA0697xxxx
  • CostaRPanamaLA0700xxxxCostaRPanamaLA0700xxxx
  • CostaRPanamaLA0706xxxxCostaRPanamaLA0706xxxx
  • CostaRPanamaLA0709xxxxCostaRPanamaLA0709xxxx
  • CostaRPanamaLA0717xxxxCostaRPanamaLA0717xxxx
  • CostaRPanamaLA0729xxxxCostaRPanamaLA0729xxxx
  • CostaRPanamaLA0734xxxxCostaRPanamaLA0734xxxx
  • CostaRPanamaLA0738xxxxCostaRPanamaLA0738xxxx
  • CostaRPanamaLA0741xxxxCostaRPanamaLA0741xxxx
  • CostaRPanamaLA0742xxxxCostaRPanamaLA0742xxxx
  • CostaRPanamaLA0747xxxxCostaRPanamaLA0747xxxx
  • CostaRPanamaLA0750xxxxCostaRPanamaLA0750xxxx
  • CostaRPanamaLA0751xxxxCostaRPanamaLA0751xxxx
  • CostaRPanamaLA0756xxxxCostaRPanamaLA0756xxxx
  • CostaRPanamaLA0760xxxxCostaRPanamaLA0760xxxx
  • CostaRPanamaLA0764xxxxCostaRPanamaLA0764xxxx
  • CostaRPanamaLA0766xxxxCostaRPanamaLA0766xxxx
  • CostaRPanamaLA0768xxxxCostaRPanamaLA0768xxxx
  • CostaRPanamaLA0770xxxxCostaRPanamaLA0770xxxx
  • CostaRPanamaLA0773xxxxCostaRPanamaLA0773xxxx
  • CostaRPanamaLA0778xxxxCostaRPanamaLA0778xxxx
  • CostaRPanamaLA0784xxxxCostaRPanamaLA0784xxxx
  • CostaRPanamaLA0791xxxxCostaRPanamaLA0791xxxx
  • CostaRPanamaLA0801xxxxCostaRPanamaLA0801xxxx
  • CostaRPanamaLA0802xxxxCostaRPanamaLA0802xxxx
  • CostaRPanamaLA0804xxxxCostaRPanamaLA0804xxxx
  • CostaRPanamaLA0805xxxxCostaRPanamaLA0805xxxx
  • CostaRPanamaLA0806xxxxCostaRPanamaLA0806xxxx
  • CostaRPanamaLA0809xxxxCostaRPanamaLA0809xxxx
  • CostaRPanamaLA0811xxxxCostaRPanamaLA0811xxxx
  • CostaRPanamaLA0813xxxxCostaRPanamaLA0813xxxx
  • CostaRPanamaLA0814xxxxCostaRPanamaLA0814xxxx
  • CostaRPanamaLA0816xxxxCostaRPanamaLA0816xxxx
  • CostaRPanamaLA0818xxxxCostaRPanamaLA0818xxxx
  • CostaRPanamaLA0819xxxxCostaRPanamaLA0819xxxx
  • CostaRPanamaLA0820xxxxCostaRPanamaLA0820xxxx
  • CostaRPanamaLA0824xxxxCostaRPanamaLA0824xxxx
  • CostaRPanamaLA0826xxxxCostaRPanamaLA0826xxxx
  • CostaRPanamaLA0828xxxxCostaRPanamaLA0828xxxx
  • CostaRPanamaLA0830xxxxCostaRPanamaLA0830xxxx
  • CostaRPanamaLA0832xxxxCostaRPanamaLA0832xxxx
  • CostaRPanamaLA0833xxxxCostaRPanamaLA0833xxxx
  • CostaRPanamaLA0835xxxxCostaRPanamaLA0835xxxx
  • CostaRPanamaLA0838xxxxCostaRPanamaLA0838xxxx
  • CostaRPanamaLA0839xxxxCostaRPanamaLA0839xxxx
  • CostaRPanamaLA0844xxxxCostaRPanamaLA0844xxxx
  • CostaRPanamaLA0849xxxxCostaRPanamaLA0849xxxx
  • CostaRPanamaLA0851xxxxCostaRPanamaLA0851xxxx
  • CostaRPanamaLA0853xxxxCostaRPanamaLA0853xxxx
  • CostaRPanamaLA0854xxxxCostaRPanamaLA0854xxxx
  • CostaRPanamaLA0858xxxxCostaRPanamaLA0858xxxx
  • CostaRPanamaLA0860xxxxCostaRPanamaLA0860xxxx
  • CostaRPanamaLA0863xxxxCostaRPanamaLA0863xxxx
  • CostaRPanamaLA0867xxxxCostaRPanamaLA0867xxxx
  • CostaRPanamaLA0868xxxxCostaRPanamaLA0868xxxx
  • CostaRPanamaLA0869xxxxCostaRPanamaLA0869xxxx
  • CostaRPanamaLA0872xxxxCostaRPanamaLA0872xxxx
  • CostaRPanamaLA0873xxxxCostaRPanamaLA0873xxxx
  • CostaRPanamaLA0874xxxxCostaRPanamaLA0874xxxx
  • CostaRPanamaLA0880AxxxxCostaRPanamaLA0880Axxxx
  • CostaRPanamaLA0883xxxxCostaRPanamaLA0883xxxx
  • CostaRPanamaLA0884xxxxCostaRPanamaLA0884xxxx
  • CostaRPanamaLA0885xxxxCostaRPanamaLA0885xxxx
  • CostaRPanamaLA0887xxxxCostaRPanamaLA0887xxxx
  • CostaRPanamaLA0897xxxxCostaRPanamaLA0897xxxx
  • CostaRPanamaLA0898xxxxCostaRPanamaLA0898xxxx
  • CostaRPanamaLA0903xxxxCostaRPanamaLA0903xxxx
  • CostaRPanamaLA0908xxxxCostaRPanamaLA0908xxxx
  • CostaRPanamaLA0919xxxxCostaRPanamaLA0919xxxx
  • CostaRPanamaLA0921xxxxCostaRPanamaLA0921xxxx
  • CostaRPanamaLA0930xxxxCostaRPanamaLA0930xxxx
  • CostaRPanamaLA0937xxxxCostaRPanamaLA0937xxxx
  • CostaRPanamaLA0940xxxxCostaRPanamaLA0940xxxx
  • CostaRPanamaLA0941ACostaRPanamaLA0941A
  • CostaRPanamaLA0942xxxxCostaRPanamaLA0942xxxx
  • CostaRPanamaLA0947xxxxCostaRPanamaLA0947xxxx
  • CostaRPanamaLA0950xxxxCostaRPanamaLA0950xxxx
  • CostaRPanamaLA0965xxxxCostaRPanamaLA0965xxxx
  • CostaRPanamaLA0967xxxxCostaRPanamaLA0967xxxx
  • CostaRPanamaLA0973xxxxCostaRPanamaLA0973xxxx
  • CostaRPanamaLA0976xxxxCostaRPanamaLA0976xxxx
  • CostaRPanamaLA0986xxxxCostaRPanamaLA0986xxxx
  • CostaRPanamaLA0988xxxxCostaRPanamaLA0988xxxx
  • CostaRPanamaLA0992xxxxCostaRPanamaLA0992xxxx
  • CostaRPanamaLA0993xxxxCostaRPanamaLA0993xxxx
  • CostaRPanamaLA0995xxxxCostaRPanamaLA0995xxxx
  • CostaRPanamaLA1005xxxxCostaRPanamaLA1005xxxx
  • CostaRPanamaLA1006xxxxCostaRPanamaLA1006xxxx
  • CostaRPanamaLA1012xxxxCostaRPanamaLA1012xxxx
  • CostaRPanamaLA1020xxxxCostaRPanamaLA1020xxxx
  • CostaRPanamaLA1023xxxxCostaRPanamaLA1023xxxx
  • CostaRPanamaLA1026xxxxCostaRPanamaLA1026xxxx
  • CostaRPanamaLA1031xxxxCostaRPanamaLA1031xxxx
  • CostaRPanamaLA1032xxxxCostaRPanamaLA1032xxxx
  • CostaRPanamaLA1039xxxxCostaRPanamaLA1039xxxx
  • CostaRPanamaLA1043xxxxCostaRPanamaLA1043xxxx
  • CostaRPanamaLA1051xxxxCostaRPanamaLA1051xxxx
  • CostaRPanamaLA1053xxxxCostaRPanamaLA1053xxxx
  • CostaRPanamaLA1059xxxxCostaRPanamaLA1059xxxx
  • CostaRPanamaLA1060xxxxCostaRPanamaLA1060xxxx
  • CostaRPanamaLA1068xxxxCostaRPanamaLA1068xxxx
  • CostaRPanamaLA1070xxxxCostaRPanamaLA1070xxxx
  • CostaRPanamaLA1081xxxxCostaRPanamaLA1081xxxx
  • CostaRPanamaLA1086xxxxCostaRPanamaLA1086xxxx
  • CostaRPanamaLA1089xxxxCostaRPanamaLA1089xxxx
  • CostaRPanamaLA1093xxxxCostaRPanamaLA1093xxxx
  • CostaRPanamaLA1095xxxxCostaRPanamaLA1095xxxx
  • CostaRPanamaLA1096xxxxCostaRPanamaLA1096xxxx
  • CostaRPanamaLA1100xxxxCostaRPanamaLA1100xxxx
  • CostaRPanamaLA1111xxxxCostaRPanamaLA1111xxxx
  • CostaRPanamaLA1119xxxxCostaRPanamaLA1119xxxx
  • CostaRPanamaLA1122xxxxCostaRPanamaLA1122xxxx
  • CostaRPanamaLA1129xxxxCostaRPanamaLA1129xxxx
  • CostaRPanamaLA1133xxxxCostaRPanamaLA1133xxxx
  • CostaRPanamaLA1136xxxxCostaRPanamaLA1136xxxx
  • CostaRPanamaLA1138xxxxCostaRPanamaLA1138xxxx
  • CostaRPanamaLA1145xxxxCostaRPanamaLA1145xxxx
  • CostaRPanamaLA1153xxxxCostaRPanamaLA1153xxxx
  • CostaRPanamaLA1161xxxxCostaRPanamaLA1161xxxx
  • CostaRPanamaLA1162xxxxCostaRPanamaLA1162xxxx
  • CostaRPanamaLA1165xxxxCostaRPanamaLA1165xxxx
  • CostaRPanamaLA1166xxxxCostaRPanamaLA1166xxxx
  • CostaRPanamaLA1169xxxxCostaRPanamaLA1169xxxx
  • CostaRPanamaLA1174xxxxCostaRPanamaLA1174xxxx
  • CostaRPanamaLA1184xxxxCostaRPanamaLA1184xxxx
  • CostaRPanamaLA1193xxxxCostaRPanamaLA1193xxxx
  • CostaRPanamaLA1197xxxxCostaRPanamaLA1197xxxx
  • CostaRPanamaLA1200xxxxCostaRPanamaLA1200xxxx
  • CostaRPanamaLA1207xxxxCostaRPanamaLA1207xxxx
  • CostaRPanamaLA1209xxxxCostaRPanamaLA1209xxxx
  • CostaRPanamaLA1211xxxxCostaRPanamaLA1211xxxx
  • CostaRPanamaLA1214xxxxCostaRPanamaLA1214xxxx
  • CostaRPanamaLA1222xxxxCostaRPanamaLA1222xxxx
  • CostaRPanamaLA1227xxxxCostaRPanamaLA1227xxxx
  • CostaRPanamaLA1234xxxxCostaRPanamaLA1234xxxx
  • CostaRPanamaLA1236xxxxCostaRPanamaLA1236xxxx
  • CostaRPanamaLA1240xxxxCostaRPanamaLA1240xxxx
  • CostaRPanamaLA1243xxxxCostaRPanamaLA1243xxxx
  • CostaRPanamaLA1245xxxxCostaRPanamaLA1245xxxx
  • CostaRPanamaLA1251xxxxCostaRPanamaLA1251xxxx
  • CostaRPanamaLA1258xxxxCostaRPanamaLA1258xxxx
  • CostaRPanamaLA1264xxxxCostaRPanamaLA1264xxxx
  • CostaRPanamaLA1272xxxxCostaRPanamaLA1272xxxx
  • CostaRPanamaLA1282xxxxCostaRPanamaLA1282xxxx
  • CostaRPanamaLA1288xxxxCostaRPanamaLA1288xxxx
  • CostaRPanamaLA1293xxxxCostaRPanamaLA1293xxxx
  • CostaRPanamaLA1294xxxxCostaRPanamaLA1294xxxx
  • CostaRPanamaLA1301xxxxCostaRPanamaLA1301xxxx
  • CostaRPanamaLA1304xxxxCostaRPanamaLA1304xxxx
  • CostaRPanamaLA1306xxxxCostaRPanamaLA1306xxxx
  • CostaRPanamaLA1309xxxxCostaRPanamaLA1309xxxx
  • CostaRPanamaLA1314xxxxCostaRPanamaLA1314xxxx
  • CostaRPanamaLA1319xxxxCostaRPanamaLA1319xxxx
  • CostaRPanamaLA1320xxxxCostaRPanamaLA1320xxxx
  • CostaRPanamaLA1323xxxxCostaRPanamaLA1323xxxx
  • CostaRPanamaLA1325xxxxCostaRPanamaLA1325xxxx
  • CostaRPanamaLA1326xxxxCostaRPanamaLA1326xxxx
  • CostaRPanamaLA1330xxxxCostaRPanamaLA1330xxxx
  • CostaRPanamaLA1331xxxxCostaRPanamaLA1331xxxx
  • CostaRPanamaLA1335xxxxCostaRPanamaLA1335xxxx
  • CostaRPanamaLA1339xxxxCostaRPanamaLA1339xxxx
  • CostaRPanamaLA1342xxxxCostaRPanamaLA1342xxxx
  • CostaRPanamaLA1348xxxxCostaRPanamaLA1348xxxx
  • CostaRPanamaLA1351xxxxCostaRPanamaLA1351xxxx
  • CostaRPanamaLA1355xxxxCostaRPanamaLA1355xxxx
  • CostaRPanamaLA1359xxxxCostaRPanamaLA1359xxxx
  • CostaRPanamaLA1364xxxxCostaRPanamaLA1364xxxx
  • CostaRPanamaLA1367xxxxCostaRPanamaLA1367xxxx
  • CostaRPanamaLA1368xxxxCostaRPanamaLA1368xxxx
  • CostaRPanamaLA1370xxxxCostaRPanamaLA1370xxxx
  • CostaRPanamaLA1374xxxxCostaRPanamaLA1374xxxx
  • CostaRPanamaLA1377AxxxxCostaRPanamaLA1377Axxxx
  • CostaRPanamaLA1377xxxxCostaRPanamaLA1377xxxx
  • CostaRPanamaLA1378xxxxCostaRPanamaLA1378xxxx
  • CostaRPanamaLA1380xxxxCostaRPanamaLA1380xxxx
  • CostaRPanamaLA1382xxxxCostaRPanamaLA1382xxxx
  • CostaRPanamaLA1386xxxxCostaRPanamaLA1386xxxx
  • CostaRPanamaLA1388xxxxCostaRPanamaLA1388xxxx
  • CostaRPanamaLA1396xxxxCostaRPanamaLA1396xxxx
  • CostaRPanamaLA1398xxxxCostaRPanamaLA1398xxxx
  • CostaRPanamaLA1400xxxxCostaRPanamaLA1400xxxx
  • CostaRPanamaLA1408AxxxxCostaRPanamaLA1408Axxxx
  • CostaRPanamaLA1409xxxxCostaRPanamaLA1409xxxx
  • CostaRPanamaLA1415xxxxCostaRPanamaLA1415xxxx
  • CostaRPanamaLA1419xxxxCostaRPanamaLA1419xxxx
  • CostaRPanamaLA1422xxxxCostaRPanamaLA1422xxxx
  • CostaRPanamaLA1426xxxxCostaRPanamaLA1426xxxx
  • CostaRPanamaLA1433xxxxCostaRPanamaLA1433xxxx
  • CostaRPanamaLA1437xxxxCostaRPanamaLA1437xxxx
  • CostaRPanamaLA1440xxxxCostaRPanamaLA1440xxxx
  • CostaRPanamaLA1443xxxxCostaRPanamaLA1443xxxx
  • CostaRPanamaLA1447xxxxCostaRPanamaLA1447xxxx
  • CostaRPanamaLA1449xxxxCostaRPanamaLA1449xxxx
  • CostaRPanamaLA1452xxxxCostaRPanamaLA1452xxxx
  • CostaRPanamaLA1455xxxxCostaRPanamaLA1455xxxx
  • CostaRPanamaLA1465xxxxCostaRPanamaLA1465xxxx
  • CostaRPanamaLA1472xxxxCostaRPanamaLA1472xxxx
  • CostaRPanamaLA1473xxxxCostaRPanamaLA1473xxxx
  • CostaRPanamaLA1475xxxxCostaRPanamaLA1475xxxx
  • CostaRPanamaLA1478xxxxCostaRPanamaLA1478xxxx
  • CostaRPanamaLA1480xxxxCostaRPanamaLA1480xxxx
  • CostaRPanamaLA1484xxxxCostaRPanamaLA1484xxxx
  • CostaRPanamaLA1486xxxxCostaRPanamaLA1486xxxx
  • CostaRPanamaLA1487xxxxCostaRPanamaLA1487xxxx
  • CostaRPanamaLA1490xxxxCostaRPanamaLA1490xxxx
  • CostaRPanamaLA1494xxxxCostaRPanamaLA1494xxxx
  • CostaRPanamaLA1498xxxxCostaRPanamaLA1498xxxx
  • CostaRPanamaLA1505xxxxCostaRPanamaLA1505xxxx
  • CostaRPanamaLA1510xxxxCostaRPanamaLA1510xxxx
  • CostaRPanamaLA1515AxxxxCostaRPanamaLA1515Axxxx
  • CostaRPanamaLA1522xxxxCostaRPanamaLA1522xxxx
  • CostaRPanamaLA1526xxxxCostaRPanamaLA1526xxxx
  • CostaRPanamaLA1534xxxxCostaRPanamaLA1534xxxx
  • CostaRPanamaLA1535xxxxCostaRPanamaLA1535xxxx
  • CostaRPanamaLA1537xxxxCostaRPanamaLA1537xxxx
  • CostaRPanamaLA1538xxxxCostaRPanamaLA1538xxxx
  • CostaRPanamaLA1542xxxxCostaRPanamaLA1542xxxx

 

 

 

 

 

 

  • CostaRPanSamsLD06xxxxCostaRPanSamsLD06xxxx
  • CostaRPanSamsLD41xxxxCostaRPanSamsLD41xxxx
  • CostaRPanSamsLE08xxxxCostaRPanSamsLE08xxxx
  • CostaRPanSamsLE17xxxxCostaRPanSamsLE17xxxx
  • CostaRPanSamsLE22xxxxCostaRPanSamsLE22xxxx
  • CostaRPanamaLB0001xxxxCostaRPanamaLB0001xxxx
  • CostaRPanamaLB0006xxxxCostaRPanamaLB0006xxxx
  • CostaRPanamaLB0008xxxxCostaRPanamaLB0008xxxx
  • CostaRPanamaLB0011xxxxCostaRPanamaLB0011xxxx
  • CostaRPanamaLB0014xxxxCostaRPanamaLB0014xxxx
  • CostaRPanamaLB0032xxxxCostaRPanamaLB0032xxxx
  • CostaRPanamaLB0034xxxxCostaRPanamaLB0034xxxx
  • CostaRPanamaLB0041xxxxCostaRPanamaLB0041xxxx
  • CostaRPanamaLB0044xxxxCostaRPanamaLB0044xxxx
  • CostaRPanamaLB0046xxxxCostaRPanamaLB0046xxxx
  • CostaRPanamaLB0047xxxxCostaRPanamaLB0047xxxx
  • CostaRPanamaLB0053xxxxCostaRPanamaLB0053xxxx
  • CostaRPanamaLB0057xxxxCostaRPanamaLB0057xxxx
  • CostaRPanamaLB0060xxxxCostaRPanamaLB0060xxxx
  • CostaRPanamaLB0062xxxxCostaRPanamaLB0062xxxx
  • CostaRPanamaLB0064xxxxCostaRPanamaLB0064xxxx
  • CostaRPanamaLB0066xxxxCostaRPanamaLB0066xxxx
  • CostaRPanamaLB0068xxxxCostaRPanamaLB0068xxxx
  • CostaRPanamaLB0073xxxxCostaRPanamaLB0073xxxx
  • CostaRPanamaLB0075xxxxCostaRPanamaLB0075xxxx
  • CostaRPanamaLB0083xxxxCostaRPanamaLB0083xxxx
  • CostaRPanamaLB0090xxxxCostaRPanamaLB0090xxxx
  • CostaRPanamaLB0091xxxxCostaRPanamaLB0091xxxx
  • CostaRPanamaLB0094xxxxCostaRPanamaLB0094xxxx
  • CostaRPanamaLB0095xxxxCostaRPanamaLB0095xxxx
  • CostaRPanamaLB0106xxxxCostaRPanamaLB0106xxxx
  • CostaRPanamaLB0108xxxxCostaRPanamaLB0108xxxx
  • CostaRPanamaLB0112xxxxCostaRPanamaLB0112xxxx
  • CostaRPanamaLB0113xxxxCostaRPanamaLB0113xxxx
  • CostaRPanamaLB0114xxxxCostaRPanamaLB0114xxxx
  • CostaRPanamaLB0115xxxxCostaRPanamaLB0115xxxx
  • CostaRPanamaLB0126xxxxCostaRPanamaLB0126xxxx
  • CostaRPanamaLB0127xxxxCostaRPanamaLB0127xxxx
  • CostaRPanamaLB0134xxxxCostaRPanamaLB0134xxxx
  • CostaRPanamaLB0141xxxxCostaRPanamaLB0141xxxx
  • CostaRPanamaLB0155xxxxCostaRPanamaLB0155xxxx
  • CostaRPanamaLB0166xxxxCostaRPanamaLB0166xxxx
  • CostaRPanamaLB0169xxxxCostaRPanamaLB0169xxxx
  • CostaRPanamaLB0176xxxxCostaRPanamaLB0176xxxx
  • CostaRPanamaLB0189xxxxCostaRPanamaLB0189xxxx
  • CostaRPanamaLB0198xxxxCostaRPanamaLB0198xxxx
  • CostaRPanamaLB0205xxxxCostaRPanamaLB0205xxxx
  • CostaRPanamaLB0209xxxxCostaRPanamaLB0209xxxx
  • CostaRPanamaLB0213xxxxCostaRPanamaLB0213xxxx
  • CostaRPanamaLB0215xxxxCostaRPanamaLB0215xxxx
  • CostaRPanamaLB0217 panoramaxxxxCostaRPanamaLB0217 panoramaxxxx
  • CostaRPanamaLB0220xxxxCostaRPanamaLB0220xxxx
  • CostaRPanamaLB0222xxxxCostaRPanamaLB0222xxxx
  • CostaRPanamaLB0224xxxxCostaRPanamaLB0224xxxx
  • CostaRPanamaLB0228xxxxCostaRPanamaLB0228xxxx
  • CostaRPanamaLB0243xxxxCostaRPanamaLB0243xxxx
  • CostaRPanamaLB0245xxxxCostaRPanamaLB0245xxxx
  • CostaRPanamaLB0248xxxxCostaRPanamaLB0248xxxx
  • CostaRPanamaLB0251xxxxCostaRPanamaLB0251xxxx
  • CostaRPanamaLB0260xxxxCostaRPanamaLB0260xxxx
  • CostaRPanamaLB0261xxxxCostaRPanamaLB0261xxxx
  • CostaRPanamaLB0269xxxxCostaRPanamaLB0269xxxx
  • CostaRPanamaLB0270xxxxCostaRPanamaLB0270xxxx
  • CostaRPanamaLB0276xxxxCostaRPanamaLB0276xxxx
  • CostaRPanamaLB0278xxxxCostaRPanamaLB0278xxxx
  • CostaRPanamaLB0284xxxxCostaRPanamaLB0284xxxx
  • CostaRPanamaLB0289xxxxCostaRPanamaLB0289xxxx
  • CostaRPanamaLB0292xxxxCostaRPanamaLB0292xxxx
  • CostaRPanamaLB0296xxxxCostaRPanamaLB0296xxxx
  • CostaRPanamaLB0305xxxxCostaRPanamaLB0305xxxx
  • CostaRPanamaLB0309xxxxCostaRPanamaLB0309xxxx
  • CostaRPanamaLB0312xxxxCostaRPanamaLB0312xxxx
  • CostaRPanamaLB0324xxxxCostaRPanamaLB0324xxxx
  • CostaRPanamaLB0325xxxxCostaRPanamaLB0325xxxx
  • CostaRPanamaLB0328xxxxCostaRPanamaLB0328xxxx
  • CostaRPanamaLB0332xxxxCostaRPanamaLB0332xxxx
  • CostaRPanamaLB0335xxxxCostaRPanamaLB0335xxxx
  • CostaRPanamaLB0369xxxxCostaRPanamaLB0369xxxx
  • CostaRPanamaLB0373xxxxCostaRPanamaLB0373xxxx
  • CostaRPanamaLB0378xxxxCostaRPanamaLB0378xxxx
  • CostaRPanamaLB0383xxxxCostaRPanamaLB0383xxxx
  • CostaRPanamaLB0388xxxxCostaRPanamaLB0388xxxx
  • CostaRPanamaLB0391xxxxCostaRPanamaLB0391xxxx
  • CostaRPanamaLB0394xxxxCostaRPanamaLB0394xxxx
  • CostaRPanamaLB0396xxxxCostaRPanamaLB0396xxxx
  • CostaRPanamaLB0397xxxxCostaRPanamaLB0397xxxx
  • CostaRPanamaLB0401xxxxCostaRPanamaLB0401xxxx
  • CostaRPanamaLB0406xxxxCostaRPanamaLB0406xxxx
  • CostaRPanamaLB0410xxxxCostaRPanamaLB0410xxxx
  • CostaRPanamaLB0411xxxxCostaRPanamaLB0411xxxx
  • CostaRPanamaLB0415xxxxCostaRPanamaLB0415xxxx
  • CostaRPanamaLB0418xxxxCostaRPanamaLB0418xxxx
  • CostaRPanamaLB0419xxxxCostaRPanamaLB0419xxxx
  • CostaRPanamaLB0429xxxxCostaRPanamaLB0429xxxx
  • CostaRPanamaLB0437xxxxCostaRPanamaLB0437xxxx
  • CostaRPanamaLB0440xxxxCostaRPanamaLB0440xxxx
  • CostaRPanamaLB0448xxxxCostaRPanamaLB0448xxxx
  • CostaRPanamaLB0453xxxxCostaRPanamaLB0453xxxx
  • CostaRPanamaLB0454xxxxCostaRPanamaLB0454xxxx
  • CostaRPanamaLB0458xxxxCostaRPanamaLB0458xxxx
  • CostaRPanamaLB0464xxxxCostaRPanamaLB0464xxxx
  • CostaRPanamaLB0468xxxxCostaRPanamaLB0468xxxx
  • CostaRPanamaLB0477xxxxCostaRPanamaLB0477xxxx
  • CostaRPanamaLB0485xxxxCostaRPanamaLB0485xxxx
  • CostaRPanamaLB0487xxxxCostaRPanamaLB0487xxxx
  • CostaRPanamaLB0490xxxxCostaRPanamaLB0490xxxx
  • CostaRPanamaLB0491xxxxCostaRPanamaLB0491xxxx
  • CostaRPanamaLB0493xxxxCostaRPanamaLB0493xxxx
  • CostaRPanamaLB0494xxxxCostaRPanamaLB0494xxxx
  • CostaRPanamaLB0495xxxxCostaRPanamaLB0495xxxx
  • CostaRPanamaLB0496xxxxCostaRPanamaLB0496xxxx
  • CostaRPanamaLB0498xxxxCostaRPanamaLB0498xxxx
  • CostaRPanamaLB0502xxxxCostaRPanamaLB0502xxxx
  • CostaRPanamaLB0506xxxxCostaRPanamaLB0506xxxx
  • CostaRPanamaLB0507xxxxCostaRPanamaLB0507xxxx
  • CostaRPanamaLB0509xxxxCostaRPanamaLB0509xxxx
  • CostaRPanamaLB0510xxxxCostaRPanamaLB0510xxxx
  • CostaRPanamaLB0513xxxxCostaRPanamaLB0513xxxx
  • CostaRPanamaLB0516xxxxCostaRPanamaLB0516xxxx
  • CostaRPanamaLB0518xxxxCostaRPanamaLB0518xxxx
  • CostaRPanamaLB0519xxxxCostaRPanamaLB0519xxxx
  • CostaRPanamaLB0520xxxxCostaRPanamaLB0520xxxx
  • CostaRPanamaLB0521xxxxCostaRPanamaLB0521xxxx
  • CostaRPanamaLB0526xxxxCostaRPanamaLB0526xxxx
  • CostaRPanamaLB0528xxxxCostaRPanamaLB0528xxxx
  • CostaRPanamaLB0529xxxxCostaRPanamaLB0529xxxx
  • CostaRPanamaLB0531xxxxCostaRPanamaLB0531xxxx
  • CostaRPanamaLB0534xxxxCostaRPanamaLB0534xxxx
  • CostaRPanamaLB0542xxxxCostaRPanamaLB0542xxxx
  • CostaRPanamaLB0544xxxxCostaRPanamaLB0544xxxx
  • CostaRPanamaLB0546xxxxCostaRPanamaLB0546xxxx
  • CostaRPanamaLB0549xxxxCostaRPanamaLB0549xxxx
  • CostaRPanamaLB0551xxxxCostaRPanamaLB0551xxxx
  • CostaRPanamaLB0555xxxxCostaRPanamaLB0555xxxx
  • CostaRPanamaLB0556xxxxCostaRPanamaLB0556xxxx
  • CostaRPanamaLB0557xxxxCostaRPanamaLB0557xxxx
  • CostaRPanamaLB0558xxxxCostaRPanamaLB0558xxxx
  • CostaRPanamaLB0562xxxxCostaRPanamaLB0562xxxx
  • CostaRPanamaLB0565xxxxCostaRPanamaLB0565xxxx
  • CostaRPanamaLB0572xxxxCostaRPanamaLB0572xxxx
  • CostaRPanamaLB0575xxxxCostaRPanamaLB0575xxxx
  • CostaRPanamaLB0579xxxxCostaRPanamaLB0579xxxx
  • CostaRPanamaLB0581xxxxCostaRPanamaLB0581xxxx
  • CostaRPanamaLB0583xxxxCostaRPanamaLB0583xxxx
  • CostaRPanamaLB0584xxxxCostaRPanamaLB0584xxxx
  • CostaRPanamaLB0586xxxxCostaRPanamaLB0586xxxx
  • CostaRPanamaLB0588xxxxCostaRPanamaLB0588xxxx
  • CostaRPanamaLB0590xxxxCostaRPanamaLB0590xxxx
  • CostaRPanamaLB0593xxxxCostaRPanamaLB0593xxxx
  • CostaRPanamaLB0594xxxxCostaRPanamaLB0594xxxx
  • CostaRPanamaLB0595xxxxCostaRPanamaLB0595xxxx
  • CostaRPanamaLB0600xxxxCostaRPanamaLB0600xxxx
  • CostaRPanamaLB0602xxxxCostaRPanamaLB0602xxxx
  • CostaRPanamaLB0603xxxxCostaRPanamaLB0603xxxx
  • CostaRPanamaLB0604xxxxCostaRPanamaLB0604xxxx
  • CostaRPanamaLB0610xxxxCostaRPanamaLB0610xxxx
  • CostaRPanamaLB0622xxxxCostaRPanamaLB0622xxxx
  • CostaRPanamaLB0625xxxxCostaRPanamaLB0625xxxx
  • CostaRPanamaLB0629xxxxCostaRPanamaLB0629xxxx
  • CostaRPanamaLB0630xxxxCostaRPanamaLB0630xxxx
  • CostaRPanamaLB0632xxxxCostaRPanamaLB0632xxxx
  • CostaRPanamaLB0633xxxxCostaRPanamaLB0633xxxx
  • CostaRPanamaLB0636xxxxCostaRPanamaLB0636xxxx
  • CostaRPanamaLB0641xxxxCostaRPanamaLB0641xxxx
  • CostaRPanamaLB0643xxxxCostaRPanamaLB0643xxxx
  • CostaRPanamaLB0644xxxxCostaRPanamaLB0644xxxx
  • CostaRPanamaLB0651xxxxCostaRPanamaLB0651xxxx
  • CostaRPanamaLB0652xxxxCostaRPanamaLB0652xxxx
  • CostaRPanamaLB0655xxxxCostaRPanamaLB0655xxxx
  • CostaRPanamaLB0662xxxxCostaRPanamaLB0662xxxx
  • CostaRPanamaLB0666xxxxCostaRPanamaLB0666xxxx
  • CostaRPanamaLB0678xxxxCostaRPanamaLB0678xxxx
  • CostaRPanamaLB0679xxxxCostaRPanamaLB0679xxxx
  • CostaRPanamaLB0682xxxxCostaRPanamaLB0682xxxx
  • CostaRPanamaLB0688xxxxCostaRPanamaLB0688xxxx
  • CostaRPanamaLB0697xxxxCostaRPanamaLB0697xxxx
  • CostaRPanamaLB0713xxxxCostaRPanamaLB0713xxxx
  • CostaRPanamaLB0719xxxxCostaRPanamaLB0719xxxx
  • CostaRPanamaLB0720xxxxCostaRPanamaLB0720xxxx
  • CostaRPanamaLB0721xxxxCostaRPanamaLB0721xxxx
  • CostaRPanamaLB0723xxxxCostaRPanamaLB0723xxxx
  • CostaRPanamaLB0746xxxxCostaRPanamaLB0746xxxx
  • CostaRPanamaLB0759xxxxCostaRPanamaLB0759xxxx
  • CostaRPanamaLB0761xxxxCostaRPanamaLB0761xxxx
  • CostaRPanamaLB0764xxxxCostaRPanamaLB0764xxxx
  • CostaRPanamaLB0765xxxxCostaRPanamaLB0765xxxx
  • CostaRPanamaLB0777xxxxCostaRPanamaLB0777xxxx
  • CostaRPanamaLB0786xxxxCostaRPanamaLB0786xxxx
  • CostaRPanamaLB0787xxxxCostaRPanamaLB0787xxxx
  • CostaRPanamaLB0792xxxxCostaRPanamaLB0792xxxx
  • CostaRPanamaLB0802xxxxCostaRPanamaLB0802xxxx
  • CostaRPanamaLB0804xxxxCostaRPanamaLB0804xxxx
  • CostaRPanamaLB0808xxxxCostaRPanamaLB0808xxxx
  • CostaRPanamaLB0817xxxxCostaRPanamaLB0817xxxx
  • CostaRPanamaLB0821xxxxCostaRPanamaLB0821xxxx
  • CostaRPanamaLB0825xxxxCostaRPanamaLB0825xxxx
  • CostaRPanamaLB0829xxxxCostaRPanamaLB0829xxxx
  • CostaRPanamaLB0830xxxxCostaRPanamaLB0830xxxx
  • CostaRPanamaLB0834xxxxCostaRPanamaLB0834xxxx
  • CostaRPanamaLB0837xxxxCostaRPanamaLB0837xxxx
  • CostaRPanamaLB0838xxxxCostaRPanamaLB0838xxxx
  • CostaRPanamaLB0847xxxxCostaRPanamaLB0847xxxx
  • CostaRPanamaLB0850xxxxCostaRPanamaLB0850xxxx
  • CostaRPanamaLB0852xxxxCostaRPanamaLB0852xxxx
  • CostaRPanamaLB0854xxxxCostaRPanamaLB0854xxxx
  • CostaRPanamaLB0857xxxxCostaRPanamaLB0857xxxx
  • CostaRPanamaLB0858xxxxCostaRPanamaLB0858xxxx
  • CostaRPanamaLB0863xxxxCostaRPanamaLB0863xxxx
  • CostaRPanamaLB0867xxxxCostaRPanamaLB0867xxxx
  • CostaRPanamaLB0870xxxxCostaRPanamaLB0870xxxx
  • CostaRPanamaLB0872xxxxCostaRPanamaLB0872xxxx
  • CostaRPanamaLB0886xxxxCostaRPanamaLB0886xxxx
  • CostaRPanamaLB0894xxxxCostaRPanamaLB0894xxxx
  • CostaRPanamaLB0895xxxxCostaRPanamaLB0895xxxx
  • CostaRPanamaLB0898xxxxCostaRPanamaLB0898xxxx
  • CostaRPanamaLB0902xxxxCostaRPanamaLB0902xxxx
  • CostaRPanamaLB0907xxxxCostaRPanamaLB0907xxxx
  • CostaRPanamaLB0909xxxxCostaRPanamaLB0909xxxx
  • CostaRPanamaLB0910xxxxCostaRPanamaLB0910xxxx
  • CostaRPanamaLB0921xxxxCostaRPanamaLB0921xxxx
  • CostaRPanamaLB0952xxxxCostaRPanamaLB0952xxxx
  • CostaRPanamaLB0953xxxxCostaRPanamaLB0953xxxx
  • CostaRPanamaLB0959xxxxCostaRPanamaLB0959xxxx
  • CostaRPanamaLB0961xxxxCostaRPanamaLB0961xxxx
  • CostaRPanamaLB0965xxxxCostaRPanamaLB0965xxxx
  • CostaRPanamaLB0969xxxxCostaRPanamaLB0969xxxx
  • CostaRPanamaLB0971xxxxCostaRPanamaLB0971xxxx
  • CostaRPanamaLB0974xxxxCostaRPanamaLB0974xxxx
  • CostaRPanamaLB0975xxxxCostaRPanamaLB0975xxxx
  • CostaRPanamaLB0982xxxxCostaRPanamaLB0982xxxx
  • CostaRPanamaLB0986xxxxCostaRPanamaLB0986xxxx
  • CostaRPanamaLB0994xxxxCostaRPanamaLB0994xxxx
  • CostaRPanamaLB0996xxxxCostaRPanamaLB0996xxxx
  • CostaRPanamaLB1001xxxxCostaRPanamaLB1001xxxx
  • CostaRPanamaLB1005xxxxCostaRPanamaLB1005xxxx
  • CostaRPanamaLB1010xxxxCostaRPanamaLB1010xxxx
  • CostaRPanamaLB1013xxxxCostaRPanamaLB1013xxxx
  • CostaRPanamaLB1018xxxxCostaRPanamaLB1018xxxx
  • CostaRPanamaLB1023xxxxCostaRPanamaLB1023xxxx
  • CostaRPanamaLB1026xxxxCostaRPanamaLB1026xxxx
  • CostaRPanamaLB1046xxxxCostaRPanamaLB1046xxxx
  • CostaRPanamaLB1050xxxxCostaRPanamaLB1050xxxx
  • CostaRPanamaLB1051xxxxCostaRPanamaLB1051xxxx
  • CostaRPanamaLB1052xxxxCostaRPanamaLB1052xxxx
  • CostaRPanamaLB1060xxxxCostaRPanamaLB1060xxxx
  • CostaRPanamaLB1061xxxxCostaRPanamaLB1061xxxx
  • CostaRPanamaLB1065xxxxCostaRPanamaLB1065xxxx
  • CostaRPanamaLB1066xxxxCostaRPanamaLB1066xxxx
  • CostaRPanamaLB1068xxxxCostaRPanamaLB1068xxxx
  • CostaRPanamaLB1076xxxxCostaRPanamaLB1076xxxx
  • CostaRPanamaLB1081xxxxCostaRPanamaLB1081xxxx
  • CostaRPanamaLB1083xxxxCostaRPanamaLB1083xxxx
  • CostaRPanamaLB1090xxxxCostaRPanamaLB1090xxxx
  • CostaRPanamaLB1092xxxxCostaRPanamaLB1092xxxx
  • CostaRPanamaLB1093xxxxCostaRPanamaLB1093xxxx
  • CostaRPanamaLB1096xxxxCostaRPanamaLB1096xxxx
  • CostaRPanamaLB1097xxxxCostaRPanamaLB1097xxxx
  • CostaRPanamaLB1101xxxxCostaRPanamaLB1101xxxx
  • CostaRPanamaLB1103xxxxCostaRPanamaLB1103xxxx
  • CostaRPanamaLB1105xxxxCostaRPanamaLB1105xxxx
  • CostaRPanamaLB1109xxxxCostaRPanamaLB1109xxxx
  • CostaRPanamaLB1113xxxxCostaRPanamaLB1113xxxx
  • CostaRPanamaLB1127xxxxCostaRPanamaLB1127xxxx
  • CostaRPanamaLB1136xxxxCostaRPanamaLB1136xxxx
  • CostaRPanamaLB1139xxxxCostaRPanamaLB1139xxxx
  • CostaRPanamaLB1141xxxxCostaRPanamaLB1141xxxx
  • CostaRPanamaLB1144xxxxCostaRPanamaLB1144xxxx
  • CostaRPanamaLB1147xxxxCostaRPanamaLB1147xxxx
  • CostaRPanamaLB1148xxxxCostaRPanamaLB1148xxxx
  • CostaRPanamaLB1158xxxxCostaRPanamaLB1158xxxx
  • CostaRPanamaLB1169xxxxCostaRPanamaLB1169xxxx
  • CostaRPanamaLB1178xxxxCostaRPanamaLB1178xxxx
  • CostaRPanamaLB1183xxxxCostaRPanamaLB1183xxxx
  • CostaRPanamaLB1189xxxxCostaRPanamaLB1189xxxx
  • CostaRPanamaLB1198xxxxCostaRPanamaLB1198xxxx
  • CostaRPanamaLB1203xxxxCostaRPanamaLB1203xxxx
  • CostaRPanamaLB1211xxxxCostaRPanamaLB1211xxxx
  • CostaRPanamaLB1212xxxxCostaRPanamaLB1212xxxx
  • CostaRPanamaLB1215xxxxCostaRPanamaLB1215xxxx
  • CostaRPanamaLB1220xxxxCostaRPanamaLB1220xxxx
  • CostaRPanamaLB1230xxxxCostaRPanamaLB1230xxxx
  • CostaRPanamaLB1251xxxxCostaRPanamaLB1251xxxx
  • CostaRPanamaLB1259xxxxCostaRPanamaLB1259xxxx
  • CostaRPanamaLB1262xxxxCostaRPanamaLB1262xxxx
  • CostaRPanamaLB1265xxxxCostaRPanamaLB1265xxxx
  • CostaRPanamaLB1267xxxxCostaRPanamaLB1267xxxx
  • CostaRPanamaLB1282xxxxCostaRPanamaLB1282xxxx
  • CostaRPanamaLB1287xxxxCostaRPanamaLB1287xxxx
  • CostaRPanamaLB1289xxxxCostaRPanamaLB1289xxxx
  • CostaRPanamaLB1292xxxxCostaRPanamaLB1292xxxx
  • CostaRPanamaLC004xxxxCostaRPanamaLC004xxxx
  • CostaRPanamaLC018xxxxCostaRPanamaLC018xxxx
  • CostaRPanamaLC022xxxxCostaRPanamaLC022xxxx
  • CostaRPanamaLC025xxxxCostaRPanamaLC025xxxx
  • CostaRPanamaLC033xxxxCostaRPanamaLC033xxxx
  • CostaRPanamaLC035xxxxCostaRPanamaLC035xxxx
  • CostaRPanamaLC047xxxxCostaRPanamaLC047xxxx
  • CostaRPanamaLC053xxxxCostaRPanamaLC053xxxx
  • CostaRPanamaLC060xxxxCostaRPanamaLC060xxxx
  • CostaRPanamaLC063xxxxCostaRPanamaLC063xxxx
  • CostaRPanamaLC070xxxxCostaRPanamaLC070xxxx
  • CostaRPanamaLC087xxxxCostaRPanamaLC087xxxx
  • CostaRPanamaLC089AxxxxCostaRPanamaLC089Axxxx
  • CostaRPanamaLC091xxxxCostaRPanamaLC091xxxx
  • CostaRPanamaLC093xxxxCostaRPanamaLC093xxxx
  • CostaRPanamaLC095xxxxCostaRPanamaLC095xxxx
  • CostaRPanamaLC097xxxxCostaRPanamaLC097xxxx
  • CostaRPanamaLC102xxxxCostaRPanamaLC102xxxx
  • CostaRPanamaLC104xxxxCostaRPanamaLC104xxxx
  • CostaRPanamaLC108xxxxCostaRPanamaLC108xxxx
  • CostaRPanamaLC113AxxxxCostaRPanamaLC113Axxxx
  • CostaRPanamaLC121xxxxCostaRPanamaLC121xxxx
  • CostaRPanamaLC123xxxxCostaRPanamaLC123xxxx
  • CostaRPanamaLC124xxxxCostaRPanamaLC124xxxx
  • CostaRPanamaLC130xxxxCostaRPanamaLC130xxxx
  • CostaRPanamaLC138xxxxCostaRPanamaLC138xxxx
  • CostaRPanamaLC141xxxxCostaRPanamaLC141xxxx
  • CostaRPanamaLC150xxxxCostaRPanamaLC150xxxx
  • CostaRPanamaLC152xxxxCostaRPanamaLC152xxxx
  • CostaRPanamaLC156xxxxCostaRPanamaLC156xxxx
  • CostaRPanamaLC159xxxxCostaRPanamaLC159xxxx
  • CostaRPanamaLC166xxxxCostaRPanamaLC166xxxx
  • CostaRPanamaLC172xxxxCostaRPanamaLC172xxxx
  • CostaRPanamaLC178xxxxCostaRPanamaLC178xxxx
  • CostaRPanamaLC179xxxxCostaRPanamaLC179xxxx
  • CostaRPanamaLC184xxxxCostaRPanamaLC184xxxx
  • CostaRPanamaLC189CostaRPanamaLC189
  • CostaRPanamaLC189xxxxCostaRPanamaLC189xxxx
  • CostaRPanamaLC193xxxxCostaRPanamaLC193xxxx
  • CostaRPanamaLC194xxxxCostaRPanamaLC194xxxx
  • CostaRPanamaLC199xxxxCostaRPanamaLC199xxxx
  • CostaRPanamaLC205xxxxCostaRPanamaLC205xxxx
  • CostaRPanamaLC206xxxxCostaRPanamaLC206xxxx
  • CostaRPanamaLC208xxxxCostaRPanamaLC208xxxx
  • CostaRPanamaLC210xxxxCostaRPanamaLC210xxxx
  • CostaRPanamaLC212xxxxCostaRPanamaLC212xxxx
  • CostaRPanamaLC218xxxxCostaRPanamaLC218xxxx
  • CostaRPanamaLC220xxxxCostaRPanamaLC220xxxx
  • CostaRPanamaLC223xxxxCostaRPanamaLC223xxxx
  • CostaRPanamaLC230xxxxCostaRPanamaLC230xxxx
  • CostaRPanamaLC232xxxxCostaRPanamaLC232xxxx
  • CostaRPanamaLC235xxxxCostaRPanamaLC235xxxx
  • CostaRPanamaLC243xxxxCostaRPanamaLC243xxxx
  • CostaRPanamaLC254xxxxCostaRPanamaLC254xxxx
  • CostaRPanamaLC261xxxxCostaRPanamaLC261xxxx
  • CostaRPanamaLC262xxxxCostaRPanamaLC262xxxx
  • CostaRPanamaLC272xxxxCostaRPanamaLC272xxxx
  • CostaRPanamaLC287xxxxCostaRPanamaLC287xxxx
  • CostaRPanamaLC288xxxxCostaRPanamaLC288xxxx
  • CostaRPanamaLC304xxxxCostaRPanamaLC304xxxx
  • CostaRPanamaLC305xxxxCostaRPanamaLC305xxxx
  • CostaRPanamaLC308xxxxCostaRPanamaLC308xxxx
  • CostaRPanamaLC310xxxxCostaRPanamaLC310xxxx
  • CostaRPanamaLC311xxxxCostaRPanamaLC311xxxx
  • CostaRPanamaLC317xxxxCostaRPanamaLC317xxxx
  • CostaRPanamaLC322xxxxCostaRPanamaLC322xxxx
  • CostaRPanamaLC324xxxxCostaRPanamaLC324xxxx
  • CostaRPanamaLC327xxxxCostaRPanamaLC327xxxx
  • CostaRPanamaLC333xxxxCostaRPanamaLC333xxxx
  • CostaRPanamaLC334xxxxCostaRPanamaLC334xxxx
  • CostaRPanamaLC336xxxxCostaRPanamaLC336xxxx
  • CostaRPanamaLC342xxxxCostaRPanamaLC342xxxx
  • CostaRPanamaLC345xxxxCostaRPanamaLC345xxxx
  • CostaRPanamaLC347xxxxCostaRPanamaLC347xxxx
  • CostaRPanamaLC359xxxxCostaRPanamaLC359xxxx
  • CostaRPanamaLC362xxxxCostaRPanamaLC362xxxx
  • CostaRPanamaLC366xxxxCostaRPanamaLC366xxxx
  • CostaRPanamaLC376xxxxCostaRPanamaLC376xxxx
  • CostaRPanamaLC380xxxxCostaRPanamaLC380xxxx
  • CostaRPanamaLC391xxxxCostaRPanamaLC391xxxx
  • CostaRPanamaLC400xxxxCostaRPanamaLC400xxxx
  • CostaRPanamaLC403xxxxCostaRPanamaLC403xxxx
  • CostaRPanamaLC406xxxxCostaRPanamaLC406xxxx
  • CostaRPanamaLC408AxxxxCostaRPanamaLC408Axxxx
  • CostaRPanamaLC410xxxxCostaRPanamaLC410xxxx
  • CostaRPanamaLC414xxxxCostaRPanamaLC414xxxx
  • CostaRPanamaLC417xxxxCostaRPanamaLC417xxxx
  • CostaRPanamaLC421xxxxCostaRPanamaLC421xxxx
  • CostaRPanamaLC425xxxxCostaRPanamaLC425xxxx
  • CostaRPanamaLC427xxxxCostaRPanamaLC427xxxx
  • CostaRPanamaLC428xxxxCostaRPanamaLC428xxxx
  • CostaRPanamaLC429xxxxCostaRPanamaLC429xxxx
  • CostaRPanamaLC431xxxxCostaRPanamaLC431xxxx
  • CostaRPanamaLC435xxxxCostaRPanamaLC435xxxx
  • CostaRPanamaLC436xxxxCostaRPanamaLC436xxxx
  • CostaRPanamaLC439xxxxCostaRPanamaLC439xxxx
  • CostaRPanamaLC440xxxxCostaRPanamaLC440xxxx
  • CostaRPanamaLC444xxxxCostaRPanamaLC444xxxx
  • CostaRPanamaLC446xxxxCostaRPanamaLC446xxxx
  • DSC02343XXXDSC02343XXX

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Gegevens over Panama

 

 

 

 

(alle gegevens overgenomen uit Wikipedia)

 

 

Geschiedenis

In het gebied van hedendaags Panama waren verscheidene precolumbiaanse beschavingen, waaronder de Coclé-cultuur. Panama was van 1502 tot 1821 een provincie van Spanje, waarna het na een korte onafhankelijkheid opging in Groot-Colombia. Toen de Colombiaanse regering zich verzette tegen de Amerikaanse wens om een doorvaart mogelijk te maken tussen de Atlantische Oceaan en de Grote Oceaan in de landengte van Centraal-Amerika, ging de Amerikaanse president Theodore Roosevelt in 1903 een Panamese onafhankelijkheidsbeweging steunen. (zie hierboven) De Amerikaanse vloot maakte het de Colombiaanse troepen onmogelijk om naar Panama-Stad te komen, want de weg over land, door de oerwouden, was vrijwel ontoegankelijk. De "vrijheidsstrijders" konden dus bijna ongehinderd de macht grijpen. Dit wordt wel gezien als een staaltje Amerikaanse kanonneerbootpolitiek. Manuel Amador Guerrero werd de eerste president van Panama, hij regeerde van 20 februari 1904 tot 1 oktober 1908.

De bouw van het Panamakanaal - met Amerikaans kapitaal - kon daarna van start gaan. Het kanaal en de 16 kilometer brede zone eromheen werd in een verdrag "voor eeuwig" tot Amerikaans eigendom verklaard. Panama ontving in ruil eenmalig 10 miljoen dollar en een jaarlijkse vergoeding van 250.000 dollar. Het land werd geplaagd door politieke instabiliteit en was feitelijk een vazalstaat van de Verenigde Staten.

In 1952 won de pro-Amerikaanse kolonel José Remón de verkiezingen. Gedurende 10 jaar wist hij met steun van het leger zijn politieke tegenstanders te verslaan. Onder zijn regeertermijnen nam de corruptie af en nam hij stappen de economische basis van het land te verbeteren. Op 2 januari 1955 werd hij vermoord. In 1968 greep generaal Omar Torrijos de macht, die hij behield tot hij in 1981 bij een vliegtuigongeluk om het leven kwam; de oorzaak van dat ongeluk is nooit opgehelderd. Torrijos was de architect van de Torrijos-Carter Verdragen waarin de overdracht van het Amerikaanse beheer van de kanaalzone werd geregeld. Na hem werd Manuel Noriega de sterke man, zonder daadwerkelijk president te worden. Hij gedroeg zich als een dictator en werd van betrokkenheid bij de narcoticahandel beschuldigd. De binnenlandse spanningen liepen sterk op en de economische bedrijvigheid zakte in. In december 1989 verklaarde Noriega de Verenigde Staten de oorlog. Dit werd niet erg serieus genomen, maar vier dagen later werd een Amerikaanse militair doodgeschoten door de troepen van Noriega. De VS besloot Noriega uit het zadel te stoten tijdens Operation Just Cause waarna de democratie terugkeerde. Op 31 december 1999 kreeg Panama volledige soevereiniteit over het Panamakanaal. President is sinds 2009 Ricardo Martinelli.

 

Geografie

Panama is het meest zuidelijk gelegen land van Centraal-Amerika. Ten noorden van het land ligt de Caribische Zee, ten zuiden de Grote Oceaan en de Golf van Panama. Voor beide kusten ligt een aantal eilanden, waaronder de San Blas-eilanden. Op het smalste punt tussen beide zeeën ligt het Panamakanaal, dat nu de beide Amerika's scheidt. Zo ligt het westelijke deel van Panama in Noord-Amerika en het oostelijke deel in Zuid-Amerika. Staatkundig behoort geheel Panama tot Noord-Amerika (Centraal-Amerika). In het westen grenst Panama aan Costa Rica, de grens is 330 kilometer lang en in het oosten deelt het een 225 kilometer lange grens met Colombia. De kustlijn is bijna 2.500 kilometer lang.

 

Landschap

Over de volledige lengte van het land loopt een bergkam. Dit vormt tevens een continental divide, ten noorden hiervan stromen de rivieren naar de Caraïbische Zee en ten zuiden naar de Grote Oceaan. In het grensgebied met Costa Rica ligt het Cordillera de Talamanca gebergte. Hier ligt ook de Volcán Barú, met 3.474 meter het hoogste punt van het land. Verder naar het oosten worden de bergen lager en veranderd de naam in Serranía de Tabasará. In dit lagere gedeelte ligt ook het Panamakanaal. De hele door vulkanen gevormde bergrug tussen Costa Rica en het kanaal wordt ook wel Cordillera Central genoemd. Aan de andere kant van het kanaal worden de bergen weer hoger. De kustgebieden zijn veelal vlak.

 

Klimaat

Panama heeft een tropisch, zeer vochtig klimaat, met een droge periode tussen januari en mei. In de regenperiode regent het gemiddeld 20 dagen per maand en de hoeveelheden zijn groot. In Nederland valt gemiddeld zo'n 600 à 700 millimeter neerslag per jaar, maar in Panama ligt het gemiddeld driemaal zo hoog. De temperatuur varieert weinig over de seizoenen en ligt gemiddeld rond de 23°C. In het oosten van het land valt de meeste neerslag en hier zijn uitgebreide tropische bossen.

 

 

Gegevens over Costa Rica

 

De Republiek Costa Rica is een land in Centraal-Amerika dat in het noorden door Nicaragua en in het zuiden door Panama wordt begrensd. In het westen en het oosten wordt het respectievelijk begrensd door de Grote Oceaan en de Caraïbische Zee. Costa Rica, wat letterlijk Rijke kust betekent, ontbond zijn leger in 1949. Costa Rica stond in 2010 als 62ste gerangschikt in de Index van menselijke ontwikkeling en is op dat vlak een van de toplanden in Latijns-Amerika. In 2007 kondigde de Costa Ricaanse regering aan dat het tegen 2021 het eerste Klimaatneutrale land van de wereld zal zijn. Costa Rica stond in 2009 en 2012 dan ook als eerste gerangschikt in de Happy Planet Index, die aangeeft hoe gelukkig de mensen zijn op basis van onder andere de ecologische voetafdruk.

Costa Rica (officieel: República de Costa Rica), is een republiek in Midden-Amerika. De totale oppervlakte van het land bedraagt 51.100 km2, en daarmee is Costa Rica ca. 1,4 keer zo groot als Nederland en het op twee na kleinste land van het Amerikaanse vasteland. Op sommige plaatsen is Costa Rica minder dan 145 km breed en slechts 290 km lang.

 

Geschiedenis

Voor de komst van de Europeanen lag het gebied waar nu Costa Rica ligt in de overgangszone tussen de cultureel-historische regio Meso-Amerika en die van de Andes. Voor het grootste deel stond het gebied onder invloed van de Chibcha-cultuur. 

Costa Rica werd in de 16e eeuw door de Spanjaarden onderworpen. In 1821 werd het een deel van het onafhankelijke Mexicaanse Rijk, waarvan het zich 2 jaar later met andere Centraal-Amerikaanse landen afscheidde om de Verenigde Staten van Centraal-Amerika te vormen. In 1840 viel deze federatie uit elkaar. In 1899 vonden de eerste werkelijk democratische verkiezingen plaats. Sindsdien is het land twee keer door politiek geweld geplaagd, wat naar de maatstaven van de regio weinig is. Van 1917 tot 1919 regeerde de dictator Federico Tinoco Granados en in 1948 was er een kleine burgeroorlog na een omstreden verkiezingsuitslag. Die oorlog werd gewonnen door de linkse José Figueres Ferrer, die na afloop het leger afschafte en een nieuwe grondwet opstelde. Sindsdien is Costa Rica gevrijwaard gebleven van het geweld dat veel van zijn buurlanden heeft geteisterd. Het is een van de welvarendste landen van Latijns-Amerika geworden en staat daarom ook wel bekend als "het Zwitserland van Centraal-Amerika".

 

Geografie

Costa Rica ligt op de landengte van Centraal-Amerika. Ten westen van Costa Rica ligt de Grote Oceaan en ten oosten ligt de Caribische Zee. Ook Cocoseiland behoort tot Costa Rica. Het terrein is overwegend vlak, maar in het midden loopt een bergketen, die deel uitmaakt van de Centraal-Amerikaanse cordilleras.

Het hoogste punt is de Cerro Chirripó (3810 meter) in de Cordillera de Talamanca. In het land bevinden zich uitgestrekte nationale parken en reservaten (25% van het land is beschermd). Veel daarvan bestaan uit tropisch regenwoud. Daarnaast komen ook andere typen natuur voor in Costa Rica. De provincie Guanacaste was oorspronkelijk begroeid met droogbossen en graslanden, terwijl mangrovebossen op verschillende plaatsen langs de kust te vinden zijn.

 

Rijke fauna

De dierenwereld van Costa Rica is zeer rijk en bevat zowel Noord-Amerikaanse, Zuid-Amerikaanse als typisch Centraal-Amerikaanse componenten.Tot de eerste groep zijn bijvoorbeeld de wasbeer en de prairiewolf te rekenen, onder andere de apen en de miereneters behoren tot de tweede groep en onder meer de quetzal en de aardbeigifkikker maken deel uit van de derde groep. De meeste landdiersoorten leven in de regenwouden, terwijl koraalriffen de grootste soortenrijkdom hebben van de mariene biotopen. In totaal leven er in Costa Rica duizenden soorten ongewervelde dieren, circa 150 soorten amfibieën, ongeveer 215 reptielensoorten, rond de 865 soorten vogels (10% van het totale aantal vogels en meer soorten dan in heel Noord-Amerika) waarvan 75 roofvogelsoorten en meer dan 240 zoogdiersoorten.

 

Politiek

Costa Rica heeft een lange democratische traditie, in tegenstelling tot veel andere Centraal-Amerikaanse landen, die gedurende lange tijd bananenrepublieken geweest zijn. Er hebben geen grootschalige geweldsuitbarstingen plaatsgevonden sinds een kleine burgeroorlog in de jaren '40. In 1949 schafte president José Figueres Ferrer het leger af, waardoor Costa Rica een van de weinige landen zonder leger is. Costa Rica is een democratische republiek. Aan het hoofd staat een president, die voor vier jaar gekozen wordt. Sinds 2010 is de president Laura Chinchilla, de eerste vrouwelijke president van het land. Costa Rica heeft twee vicepresidenten. Het land kent een eenkamerstelsel. Het parlement, de wetgevende vergadering, bestaat uit 57 leden.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

naar boven