Rondje Oostzee: Duitsland, Polen, Litouwen, Letland, Estland, Finland, Zweden, Denemarken - Dag 7: Uitgebreide verkenning en stadswandeling; een hele dag in Vilnius

on 09 augustus 2018
Hits: 2000

 

 

Dag 7: Uitgebreide verkenning en stadswandeling; een hele dag in Vilnius                     vr 25 mei

 


‘Met een lokale gids verkennen we te voet het centrum van Vilnius, dat wordt gedomineerd door de achthoekige Gediminotoren. We bezichtigen de Poorten der Dageraad in de stadswallen en zien het bijzondere barokke interieur van de Sint Pauluskerk.
’s Middags heeft u wat vrije tijd. Daarna kunt u op eigen gelegenheid dineren in een van de vele restaurants die de stad rijk is.’

Dat is in het kort ons SRC-programma vandaag.

 

INFO VILNIUS

Stadsbeeld
Vilnius heeft op de linkeroever van de Neris een grote historische binnenstad met een wirwar van kleine straatjes en meer dan veertig kerken. Dit 360 ha grote gebied staat sinds 1994 op de Werelderfgoedlijst. De barok is er de overheersende bouwstijl. In 2016 had Vilnius 532.762 inwoners. Vilnius heeft een grote historische binnenstad en huisvest een van de oudste universiteiten in dit deel van Europa.

De hoofdstraat van Vilnius is de Gediminasboulevard (Gedimino prospektas), die van het Kathedraalplein (Katedros aikšte) naar de rivier de Neris loopt. Op het Kathedraalplein bevindt zich de Stanislaus- en Wenceslauskathedraal, een classicistisch bouwwerk met een 16e-eeuwse klokkentoren. De boulevard bevindt zich gedeeltelijk in de eigenlijke historische binnenstad (senamiestis) en gedeeltelijk ten noordwesten ervan. Langs de Gediminasboulevard liggen belangrijke instellingen als het parlement, de regeringsgebouwen, de nationale bank, de nationale bibliotheek, het nationaal dramatheater en het constitutionele hof.
Op de Gediminasheuvel (Gedimino Kalnas) bevindt zich de Gediminastoren, het symbool van de stad en het enige restant van de burcht van grootvorst Gediminas. Het Koninklijk Paleis aan de voet van de heuvel werd in 1801 gesloopt, maar is in het eerste decennium van de 21e eeuw herbouwd.
Even ten zuiden van het Kathedraalplein liggen de gebouwen van de Universiteit van Vilnius, met de bijbehorende Sint-Janskerk (Šv. Jonų bažnyčia). Aan de oostkant van de binnenstad bevindt zich de enige overgebleven stadspoort van Vilnius. In deze Poort van het Morgenrood (Aušros vartai) bevindt zich een icoon van de maagd Maria.
In het hart van de Litouwse hoofdstad ligt Cathedral Square, met daarachter Gediminas Hill met de resten van de 14e eeuwse stadsmuur en de toren, ten zuiden ervan Pilies gatvé, de hoofdstraat van de oude stad en ten westen ervan Gedimino prospektas, de weg naar de nieuwe stad.

 

Stadswandeling met  gids

 

Net het trapje af bij het hotel zie ik deze fraaie graffiti van een blowende Trump die Putin laat meegenieten

 


We beginnen onze gezamenlijke stadswandeling met gids Cees en een Litouwse (vrouwelijke) gids, omdat dat hier verplicht is. We gaan ongeveer zoals we gisteravond al even liepen, maar nu beginnen we bij de enige overgebleven stadspoort, de Poort van de Dageraad of van het Morgenrood. De Madonna is nu beter te zien, het traliehekwerk is weg.

 de madonna zonder tralies


We staan nu in het stuk stad waar een concentratie is van gebouwen in de zgn. Vilniusbarok. De architectuur doet wel wat Italiaans aan. Het is in ieder geval anders dan ik mij thuis weer had voorgesteld. Veel barokker, weelderiger, uitbundiger dan ik in een noordelijk land zou verwachten. De gebouwen dateren uit de 17e en 18e eeuw en zijn door Italiaanse en Poolse bouwmeesters neergezet. Stijlvol, elegant, symmetrisch en weelderig, zou ik ze typeren. ‘Vijftig tinten roze’, merkt mijn vrouw op.

Na de Poort van de Dageraad kom je rechts al snel bij de kerk van St. Theresa. Helaas voor ons is die vanochtend gesloten; het interieur moet uitbundig barok zijn. Even verder nog meer naar rechts kunnen we wel even binnen bij een bijzondere kerk: de orthodoxe kerk van de Heilige Geest. Binnen overheerst tussen de barokke weelderigheid met ook gifgroene en rode tinten. De kerk dateert uit midden 18e eeuw. Er is een reliekschrijn uit 1853 waar je eerbiedige afstand tot moet bewaren; er liggen zeer gerespecteerde heiligen opgebaard. Sowieso moeten we stil doen want er is een dienst aan de gang. IJle klanken van een koortje vullen de ruimte.

     

  orthodoxe kerk


Verder de stad in komen we langs vele barokke gevels en gebouwen, o.a. hotels, de Filharmonie, de St. Casimirkerk. Een roze zalmkleurige gevel die op je af komt. Bovenop, maar moeilijk te zien, staat een mooie donkerblauwe kroon. Het stadhuis is een veel strakker gebouw met een klassieke gevel met zes pilaren.
Door ook smallere straatjes dwalen we verder. Onderweg drinken we koffie met een lekker stuk chocolade/vruchtentaart. Taart maken kunnen ze hier zeker, net als in Polen overigens.

  

Basiliaanse poort en deel van het gebouw v.d. Filharmonie

 

 dak van de St. Casimir kerk

 barokke gevel van een hotel

 stadhuis

 met plein ervoor

 

 

kerk van St. Anna en Bernardine kerk erachter

   

interieur

 St. Anna

 

 

We komen door de ‘literaire’ steeg waar bijdragen van schrijvers hangen, zien tussen de bebouwing door al even een glimp van de heuvel met de drie kruisen en belanden dan bij de kerk van St. Anna en Bernardine kerk, bij de Bernardine Tuinen.
De St. Anna is een mooi voorbeeld van flamboyante of baksteengotiek. De huidige kerk dateert van 1500. Sindsdien is het exterieur praktisch onveranderd gebleven, al zijn er natuurlijk restauraties geweest. Volgens de overlevering zou Napoleon bij het aanschouwen van de kerk tijdens zijn veldtocht in 1812 de wens hebben geuit om de kerk in de palm van zijn hand mee te nemen naar Parijs. Zijn soldaten waren prozaïscher: zij gebruikten de kerk als kazerne tijdens hun tocht naar Moskou in 1812. We kijken er ook binnen. Mooi. Het orgel valt open een zilveren icoon van Anna, Maria en Jezus.
Op het plein voor het presidentiële paleis zijn ze bezig een folkloristische markt op te tuigen. Ik zie zelfs een klompenmaker aan het werk!

 

We eindigen de gezamenlijke wandeling op het grote plein voor de kathedraal van St. Stanislaus, en het paleis van de Grote Hertogen.
De basilicale HH. Stanislaus- en Ladislauskatedraal is de rooms-katholieke kathedraal van het aartsbisdom Vilnius. Aan de kathedraal werd in 1985 de eretitel basilica minor verleend.
De kathedraal is in de historische stadskern van Vilnius gelegen en staat dus op historische grond. Hier was een vroege nederzetting en het kerkgebouw is dus verweven met de Litouwse geschiedenis. Het is ook hier waar de grootvorsten van Litouwen werden gekroond en vooraanstaande persoonlijkheden uit de Litouwse en Poolse geschiedenis ter ruste werden gelegd. De basiliek gaat in zijn huidige vorm terug op een ontwerp in de classicistische stijl van Laurynas Gucevičius en werd in 1801 voltooid. De klokkentoren is net zoals bij veel andere Baltische kerken als een vrijstaand bouwwerk uitgevoerd. Alles is blinkend wit in de scherpe voorjaarszon.

 de kathedraal van Vilnius

met los staande toren

 gevel

  

het tamelijk sobere interieur; re. het altaar voor St. Casimir

 

 Groothertogelijk paleis

 

De kathedraal werd gewijd aan de heilige bisschop Stanislaus van Krakau en de heilige Ladislaus I, koning van Hongarije, twee belangrijke steunpilaren van de Rooms-Katholieke Kerk in het oostelijke deel van 11e-eeuwse Centraal-Europa.
Tijdens het Sovjet-regime werd de kathedraal gebruikt als schilderijenmuseum. Vanaf 1985 werden er weer heilige missen toegestaan, hoewel men de kathedraal toen officieel nog steeds omschreef als "de galerij van afbeeldingen". In 1989 kreeg het gebouw zijn oorspronkelijke bestemming officieel terug.

 

Op dit plein nemen we afscheid van de Litouwse dame die ons rondleidde. Cees legt uit waar we precies zijn op de kaart en hoe we terug naar het hotel kunnen/ moeten. Maar zo ver is het nog lang niet. Mijn vrouw en ik gaan eerst maar eens lekker lunchen. In de buurt is een terras waar we lekker in de schaduw zitten. We bestellen soep en salade. Het duurt vreselijk lang voor er iets doorkomt. Na het betalen van de rekening ontdek ik dat ik waarschijnlijk alleen de salades betaald heb. Was de soep zeker compensatie voor het lange wachten.

 

Na de lunch voelen we ons fit genoeg om de heuvel van de Drie Kruisen te beklimmen. Het kasteel en de enig overgebleven toren Gediminas zijn wegens renovatie langdurig gesloten, zo vertelt een uitstekend Engels sprekende student die hier in het park kinderen rond rijdt met een treintje. Dus wandelen we door het park richting de Driekruisenheuvel. Een voetgangersbrug over de Vilnia en een pad langs de rivier, heerlijk koel nu, voert naar het begin van de trap naar boven.
333 treden en een stuk opgaand zonder treden, dat is best zwaar in deze hitte. Het monument op de top van de heuvel is een symbool voor Vilnius geworden. Wat er nu staat, afbladderend en wel, is een replica van het beeld dat de Sovjets in de jaren vijftig vernielden. Aan de voet van het monument liggen nog brokstukken van het oude beeld. Je kunt eromheen wandelen en hebt dan een panoramisch uitzicht over de stad. Zeker de moeite waard.
Teruglopend door het park komen we langs de Nederlandse ambassade. Die diplomaten weten hun plek wel te kiezen.

 

 

 uitzichten vanaf de heuvel met de drie kruisen

 het kasteel van Gediminas

Op de Gediminasheuvel (Gedimino Kalnas) bevindt zich de Gediminastoren, het symbool van de stad en het enige restant van de burcht van grootvorst Gediminas. 

 de resten van de oude kruisen

 

333 treden naar beneden gaat toch makkelijker dan naar boven

 

 

 

Terug in de stad bezoeken we het Universiteitscomplex, dat een groot deel van de oude binnenstad beslaat. Voor een luttele € 1,50 p.p. hebben we overal toegang. Er zijn maar liefst dertien binnenplaatsen. Geen wonder dat we even moeten zoeken naar de juiste deuren. Ook de rondhangende studenten weten niet allemaal precies de weg… Het is de oudste uni van Oost-Europa: als Jezuïetencollege opgericht in 1568. We bekijken o.a. de Johanneskerk, ook op dit complex. Het is een rijk versierde kerk met veel glitter, marmer en een machtig orgel waarop gespeeld wordt als wij er zijn. Ik vind er ook oude globes en landkaarten waaronder eentje gemaakt in Amsterdam in 1613.

   

'Alma mater Vilnensis' de toegangspoort en re: de St. Johannes kerk met losstaande toren

 observatorium 

 het orgel

 antieke globes

 

kaart van De Oost Zee uit 1613 uit Amsterdam, van het gebied waar wij nu grofweg zijn,

destijds aangeduid met Koerland (Curlandia) en Lijfland (Livonia)

 barok interieur van de St. Jan 

 

 

 

 

We zien het Observatorium alleen van buiten, we hebben geen tijd om alles te bekijken.  
In de boekhandel Littera zien we de merkwaardige, met fresco’s beschilderde plafonds. Karikaturen van professoren en studenten; niet oud, trouwens. Uit 1978. Wel merkwaardig.

 boekhandel Littera

 

Misschien nog merkwaardiger: de schilderingen in de hal van het gebouw van de afdeling filologie (taalkunde die zich richt op dode talen). Even de trap op en je raakt verzeild in een hallucinerend universum van surrealistische voorstellingen. Het doet me in de verte denken aan Dali. Maar ook Jeroen Bosch zou hierdoor gefascineerd zijn denk ik zomaar. De hele hal, muren en plafonds zijn bedekt met fresco’s die soms wel ingelijst lijken. De fresco’s heten “De jaargetijden” en zijn tussen 1976 en 1985 geschilderd door Petras Repšys. Ze stellen onderwerpen en symbolen voor uit de Baltische mythologie. Niet dat ik er veel van begrijp, ik ben niet zo op de hoogte van de Baltische mythen, maar desondanks ben ik wel gefascineerd door alles wat ik zie. Het een nog fantastischer dan het ander. Mijn vrouw is op een gegeven moment klaar en ik ga dan ook maar mee. We zijn er een hele tijd geweest, en we waren praktisch de enige bezoekers, afgezien van een paar dames uit onze groep die we hier weer tegenkomen.

  

 antiek glas-in-lood in de filologie-hal

 

 

 

Ik had anders het KGB-museum ook nog wel willen zien. Maar ook omdat het zo heet is, vinden we dat we voor vandaag genoeg gezien hebben. Er kan niets meer bij in ons hoofd. Bovendien is het nog een eind lopen en als we er dan zijn is het bijna sluitingstijd. Daarom lopen we naar de Bernardiny Sodas, een stadspark, waar veel Vilniussianen (?!) op deze mooie middag hun toevlucht zoeken.
We komen weer langs de St. Annakerk, waar we nog even binnen glippen. We gaan in het park van bankje naar bankje. Gelukkig hebben we nog water bij ons. Lang zitten we bij een grote verkoelende fontein. De fijnste druppels stuiven in de wind een eind door het park.

   

nog eens de St. Anna en de zilveren icoon met St. Anna, Maria en het kind

 

  

de fontein varieert in een bepaald patroon

 

Tegen de avond lopen we weer de binnenstad in. Vanavond zijn we ‘vrij’; we moeten zelf voor ons eten zorgen. In de belangrijkste toeristenstraat Pilies Gatve staan de horecazaken naast elkaar. We kijken op wat kaarten en kiezen een plek op een terrasje bij een Italiaans restaurant, vlak langs de (autovrije) straat. Ik eet forel en mijn vrouw zalm. Met een koel glas Gewürztraminer erbij is het goed uitrusten hier. Het eten is prima. Voor € 40 inclusief een tip zijn we klaar.

 

 

Dan lopen we terug naar ons hotel, nu al een beetje wegwijs in de stad. Het zeer nuttige plattegrondje gebruik ik nauwelijks meer. In het hotel zijgen we in de lobby neer met een koel glas witte wijn. Even bijkomen, zo’n hele dag wandelen en kijken in de warmte is best vermoeiend.


Op de bovenste verdieping van ons hotel zien we de zon in zachte tinten ondergaan boven de stad. De toch al roze Casimirkerk bloost in dit licht nog meer. De blauw met gouden kroon glinstert. Zelfs de drie kruisen kunnen we van hier zien. Met mijn telezoomlens, 60 x optisch, zie ik dat er nog mensen boven zijn. Ook andere kerken en gebouwen zien we vanuit onze hoge positie. Om het nog mooier te maken verschijnen er een stuk of zes grote ballonnen boven de stad. Langzaam drijven ze uit ons zicht. Een mooi afscheid van het mooie Vilnius.
Heel tevreden over deze zeer wel bestede dag vallen we vermoeid in slaap. Morgen weer vroeg dag want onze reisbegeleider wil op tijd bij het Rundale paleis zijn om de ergste drukte voor te zijn. Goed streven vinden wij.

 

Vilnius in de avondzon gezien vanaf de hoogste verdieping van het Vilnius Panorama Hotel 

 50 tinten roze...

als afscheid toont de stad ons een vlucht ballonnen

 

 

naar boven