Rondje Oostzee: Duitsland, Polen, Litouwen, Letland, Estland, Finland, Zweden, Denemarken - dag 14: Kennismaking met Stockholm

on 09 augustus 2018
Hits: 4274

 

dag 14: Kennismaking met Stockholm                     vr 1 juni


“We ontbijten aan boord. Na aankomst in de Zweedse hoofdstad maken we een rondrit door de stad die gebouwd is op veertien eilanden. Meer dan vijftig bruggen verbinden deze eilanden met elkaar. Stockholm heeft een 13e-eeuws middeleeuws centrum, Gamla Stan, maar we zien hier ook moderne architectuur. (ca. 20 km)”
“Hotel Quality Friends - Stockholm
Dit moderne design hotel is van alle gemakken voorzien, het beschikt over een 24-uursreceptie, fitnessruimte, een sauna en een gezellige bar. Met de trein reist u binnen 10 minuten naar Stockholm.”  (SRC)

 

Tegen half elf zitten we in onze eigen bus, die ons langs veel wegopbrekingen en omleidingen naar het stadhuis brengt. Daar aan het water fotograferen we het beroemde pand. Fraai gelegen op de oostpunt van het eiland Kungsholmen is het stadhuis (Stadshuset) van Stockholm een klassiek herkenningspunt en een beetje symbool van de stad. Het geheel uit rode baksteen opgetrokken gebouw is vrij strak vormgegeven, maar door de zuilen krijgt het een beetje de sfeer van een Italiaans renaissancepaleis. Het lijkt me zelfs in de verte wel wat geïnspireerd op het Dogenpaleis in Venetië. De 106 meter hoge toren is versierd met drie gouden kronen.

 

  

 

 

 

 

   

   

  

   

Boven foto's van het stadhuis aan het water en                    re bo en onder: het koninklijk slot

  

 

 

Daarna rijden we naar het Koninklijk Paleis of Kungliga Slottet in de Oude Stad, Gamla Stan. We zijn te laat voor de wisseling van de wacht. Wel zien we nog veel volk en een militaire kapel die wat speelt en de wacht voor de deur.

 

INDRUKKEN van de oude stad:

      

           

 

   

   

  

   

  terug bij het kon.paleis

 

We eten wat op een terrasje van een bakkerij annex eetcafé in de oude stad achter het slot.

Daarna maken we nog een korte stadswandeling met onze gids/ begeleider. Daarna zouden we nog tijd hebben tot vijf uur maar iedereen is moe. Wij zijn zeker de drukke stad moe. De gids komt op het idee het Wasa-museum op het eiland Djurgården te bezoeken. De chauffeur van de bus wordt telefonisch gelukkig bereikt en even later rijdt die voor en brengt ons ter plaatse.


Het Wasa-museum is een maritiem museum dat heel beroemd is en meer bezoekers trekt dan enig ander Zweeds museum. We kopen een kaartje bij een automaat (voor 130 kronen pp) en hebben dan rustig de tijd om alles rond de Wasa te bekijken.

Hieronder de (geredigeerde) tekst van de website van wasamuseet.se.

“De Vasa is ‘s werelds enig overgebleven schip uit de 17e eeuw. Meer dan 95 procent van het schip is bewaard gebleven, en versierd met honderden uit hout gesneden beelden is de Vasa een unieke kunstschat, en één van de belangrijkste toeristische trekpleisters ter wereld.
Het schip is te bezichtigen in een speciaal hiervoor gebouwd museum, dat tevens onderdak biedt aan een negental gerelateerde tentoonstellingen, een goed gesorteerde winkel en een prima restaurant. Het Vasa museum trekt meer bezoekers dan enig ander museum in Scandinavië. Alleen al de Vasa is een bezoek aan Stockholm waard.


DE SCHIPBREUK
Op 10 augustus 1628 zette een groot oorlogsschip koers vanuit de haven van Stockholm. Het was de Vasa, juist gereedgekomen en vernoemd naar het wapenschild van het heersende Vasageslacht. Om deze plechtige gelegenheid luister bij te zetten vuurden haar boordkanonnen een saluutsalvo af.
Het machtige schip voer langzaam richting havenmond. Door een plotselinge windvlaag maakte het schip slagzij, maar de Vasa wist zich weer op te richten. Een tweede windvlaag deed het schip kapseizen. Water stroomde door de geschutspoorten naar binnen. De Vasa zonk naar de bodem, en nam daarbij zeker 30, en misschien wel 50 leden van de 150 koppige bemanning met zich mee. Het zou vervolgens 333 jaar duren voordat de Vasa het daglicht weer zou aanschouwen.


DE ONTDEKKER
Anders Franzén, een privé-onderzoeker, begon zijn speurtocht naar de Vasa begin jaren vijftig. Sinds zijn jeugd was hij gefascineerd geweest door de scheepswrakken in de buurt van het huis van zijn ouders in de archipel van Stockholm. De scheepsworm Teredo navalis, die houten scheepswrakken in zout water opvreet, gedijt niet in het brakke water van de Oostzee. Anders Franzén begreep hoe belangrijk dit feit was voor de schepen die waren vergaan in de Oostzee, en in 1956 vond hij de Vasa terug.


GROOT VOOR HAAR TIJD
De Vasa werd in Stockholm gebouwd onder leiding van de Hollandse scheepsbouwer Henrik Hybertsson. Hij werd bijgestaan door timmerlieden, schrijnwerkers, beeldhouwers, schilders, glazenmakers, zeilmakers, smeden en vele andere ambachtslui. In totaal werkten vierhonderd mensen aan de Vasa.
Het schip werd gebouwd in opdracht van koning Gustaaf II Adolf. De bouw nam ongeveer twee jaar in beslag. Het schip had drie masten, kon tien zeilen voeren, mat 52 meter van de top van de mast tot de kiel, was 69 meter lang en woog 1200 ton. Na voltooiing was de Vasa één van de sterkste schepen van haar tijd.


WAT GING ER MIS?
Vandaag de dag kunnen we precies berekenen hoe een schip moet worden ontworpen om het zeewaardig te laten zijn. In de 17e eeuw echter gebruikte men verhoudingstabellen die voorschreven hoe een goed schip moest worden gebouwd. Uit documenten van toen blijkt dat de plannen voor de Vasa gewijzigd werden toen de bouw van het schip al was begonnen.
De koning wilde een groter aantal boordkanonnen dan gebruikelijk was. Dit betekende dat de verhoudingen die voor het schip gekozen waren niet meer klopten, en dat de bouwers de nieuwe afmetingen moesten uitproberen. Met twee ingebouwde dekken voor kanonnen kreeg de Vasa een hoge constructie. Om de stabiliteit van het schip te verzekeren werden er onderin grote stenen gelegd. Maar het schip was topzwaar, en de 120 ton ballast bleek achteraf niet toereikend.


WAAROM WERD DE VASA GEBOUWD?
De Vasa had één van de belangrijkste schepen van de Zweedse vloot moeten worden. Ze had 64 kanonnen aan boord, waarvan het merendeel 24 ponders (deze konden kogels afvuren die meer dan 24 pond wogen, ofwel meer dan 11 kilo). Zweden had een twintigtal oorlogsschepen, maar niet één had zoveel of zulk zwaar geschut als de Vasa.
De Vasa had waarschijnlijk koers moeten zetten naar Polen, dat al jarenlang de voornaamste vijand van Zweden was. Polen werd geregeerd door koning Sigismund, een neef van de Zweedse koning (ze hadden dezelfde grootvader van vaderskant). Sigismund had eens over Zweden geheerst, maar was afgezet vanwege zijn katholieke geloofsovertuiging.


NA DE LICHTING VAN DE VASA
Na een voorbereiding van enige jaren werd de Vasa op 24 april 1961 gelicht. Nu begon het karwei het schip te conserveren. Een scheepswrak dat zo lang onder water heeft gelegen moet een behandeling ondergaan, anders zou het hout na verloop van tijd splijten en uit elkaar vallen.
Aanvankelijk werd de Vasa met water besprenkeld, terwijl experts in de weer waren een passende conserveringsmethode te vinden. Gekozen werd voor het middel polyethyleen glycol (PEG), een wateroplosbaar wasachtig product dat langzaam in het hout binnendringt en de plaats van het water inneemt. Besprenkeling met PEG heeft vele jaren geduurd.


DE BEELDEN
Samen met de Vasa werden meer dan 14.000 losse houten voorwerpen geborgen, waaronder 700 houten beelden. Deze werden afzonderlijk geconserveerd om vervolgens te worden teruggeplaatst op hun oorspronkelijke plek op het schip. Dit karwei was een enorme legpuzzel.
Oorlogsschepen uit de 17e eeuw waren niet alleen gevechtsmachines, maar ook drijvende paleizen. De geborgen houtsnijwerken tonen sporen van verguldsel en verf. Moderne analysemethoden tonen aan dat ze geschilderd waren in bonte kleuren op een rode achtergrond. De houten beelden stellen leeuwen, Bijbelse helden, Romeinse keizers, zeemonsters, Griekse goden en nog veel meer voor. Hun functie was de Zweedse koning te verheerlijken en uitdrukking te geven aan zijn macht, zijn culturele ontwikkeling en zijn politieke ambities.


IN WELKE STAAT VERKEERT DE VASA VANDAAG DE DAG?
Conservering en onderhoud van de Vasa gaan voort. Doorslaggevend in het behoud van de Vasa is een gelijkmatig klimaat. Toen het wrak op de zeebodem lag verroestten de ijzeren bouten, en werd het eikenhout zwart van kleur. Uiteindelijk werd het schip bijeen gehouden door houten deuvels. Verontreiniging in het water veroorzaakte de vorming van grote hoeveelheden zwavel die het hout wist binnen te dringen. Vandaag de dag gaat de zwavel een reactie met zuurstof aan en wordt zwavelzuur gevormd. Dit zuur vreet het hout aan, maar het is niet gevaarlijk voor de museumbezoekers. Onderzoek naar conservering van de Vasa op de lange termijn gaat door.


VASA DE TIJDMACHINE
Toen de Vasa zonk, werd de tijd aan boord stilgezet. In 1961 werd een onaangeroerd stukje 17e eeuw geborgen. Elk van de duizenden voorwerpen vertelt zijn eigen verhaal. Onder deze voorwerpen zijn ook de botten van bemanningsleden, hun eigendommen en de uitrusting van het schip.
In het slijk en de modder in het ruim van de Vasa vonden de bergers ook de zes zeilen die ten tijde van de ramp niet gehesen waren. Dit zijn de oudste zeilen ter wereld en ze waren zo dun als spinrag voordat ze geconserveerd werden. Onderzoek naar de vondsten gaat door. Vele unieke voorwerpen zijn te zien op de tentoonstellingen van het museum, die het leven uit een voorbije eeuw en de mensen van toen weer tot leven brengen.”



Het schip staat opgesteld in een enorme hal die om het schip heen gebouwd lijkt en waarschijnlijk ook is. Via trappen en platforms kan de bezoeker op zeker vier niveaus het schip soms van vrij dichtbij bekijken. Op het hoogste niveau kijk je erop neer.
Verder is er een model van hoe het geweest is in volle glorie, is er een stukje nagebouwd en zijn er beelden en andere voorwerpen te bekijken. En veel informatie. Je kunt er gemakkelijk een paar uur zoet brengen.


Wij vonden het allebei zeer de moeite waard. Je kunt als het ware eeuwen in de tijd terugkijken. Dit is toch nog wel wat anders dan een nagebouwd schip als onze Batavia. We maken veel foto’s.

Hieronder een aantal indrukken van het museum en het schip. 

 het Vasa museum van buiten

 

eigen foto's van beelden uit de film; zo moet de Vasa eruit hebben gezien toen hij net uitgevaren was... en ten onder ging

 




En dan nu de 'echte' beelden

boven en onder: het model van de Vasa in volle glorie

   

   

 model van een doorsnede

   

 

 

 

Tegen zessen zijn we bij ons moderne designhotel in een buitenwijk van Stockholm. We vinden het geen gezellig hotel, het personeel bij het diner is nogal assertief c.q. niet bepaald klantvriendelijk of onbeleefd.
Op onze kamer doen we van enkele dagen de ‘administratie’, te weten ons dagboek.

 

 ons designhotel

 idem

 

de omgeving en de service was niet echt 'design'

 

 

 

 

 

naar boven