Roemenië, reisverslag - Boekarest, stadstour en Parlementspaleis voorheen “Huis van het volk”, en het Cișmigiupark

Hits: 43803

 

 

 

Boekarest, stadstour en Parlementspaleis voorheen “Huis van het volk”, en het Cișmigiupark

27 en 28 april

’s Morgens rijden we over een van de weinige autosnelwegen die het land rijk is, naar de hoofdstad. Boekarest (Roemeens: București) is de hoofdstad en het industriële en commerciële centrum van Roemenië. De stad ligt in het zuidoosten van het land, aan de rivier de Dâmbovița. Volgens de officiële volkstelling van 2011, heeft Boekarest een populatie van 1.677.985 inwoners. De metropool telt 2,6 miljoen inwoners. Boekarest is de grootste stad van het land en de tiende stad van de Europese Unie.

Voor Europese begrippen is Boekarest geen oude stad: de eerste vermelding dateert uit 1459. Sindsdien ontwikkelde Boekarest zich snel en in 1862 werd ze de hoofdstad van het verenigde Roemenië. Tegenwoordig is ze de plaats van de Roemeense media, cultuur en kunst. In de eclectische architectuur van de stad zijn historiserende, modernistische, communistische en postmoderne stijlen vertegenwoordigd. Tussen de Wereldoorlogen werd Boekarest "Klein Parijs" (Micul Paris) of "Parijs van het Oosten" genoemd omdat de stad in die tijd erg elegant was. Sindsdien is echter een groot deel van het historisch centrum verwoest of beschadigd, eerst in de Tweede Wereldoorlog, later door de aardbeving van 1977 en niet het minst door de politiek van systematisering onder Nicolae Ceaușescu, waarvoor hele stadsdelen moesten wijken. Elders is er tamelijk veel van het oude centrum overgebleven. Sinds de jaren '90 kent Boekarest een economische en culturele bloei. Economisch gezien is Boekarest de meest bloeiende stad van Roemenië en is het een van de belangrijkste industriële centra en verkeersknooppunten van Oost-Europa. Als meest ontwikkelde stad in Roemenië heeft Boekarest ook een groot aantal educatieve faciliteiten.

Onderweg in de bus vertelt Cristina over de opstand in 1989 tegen dictator Ceausescu. Eerdere dagen heeft ze al verteld over het leven onder hem. Zij maakte het bewind van Ceausescu bewust mee als studente aan de economische faculteit in Boekarest. Vandaag spitst haar verhaal zich toe op de opstand. Ze vertelt over de frustraties bij de Roemenen, dat hun rijke land volledig werd leeggeplunderd: alle opbrengsten werden naar het buitenland verkocht voor deviezen en het volk leed bittere armoede. Ceausecu was in het begin van zijn carrière geliefd en hij bracht veel tot stand. Ook bij buitenlandse regeringen was hij populair. Veel vorsten en bewindspersonen kwamen op bezoek. Later was Ceausescu zichzelf niet meer en vervreemdde hij zich steeds verder van het volk, vooral door megalomane projecten als het ‘’volkspaleis’’. Men zegt dat vooral zijn vrouw de kwade genius was. 

 


Hieronder neem ik het verhaal over het verloop van de opstand over uit Wikipedia. 

Verhaal over het verloop van de Roemeense opstand in 1989 (uit Wikipedia)

Wat na de grote oorlog? 

Het verhaal begint in Roemenië, net zoals in elk ander Oost-Europees land, in de Tweede Wereldoorlog. Nazi-Duitsland werd verslagen door de geallieerde landen als Rusland, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk. Na de Tweede Wereldoorlog maakten de leiders van deze landen afspraken over hoe de wereld er na 1945 uit zou gaan zien. De situatie werd al snel duidelijk: er kwam een bipolaire wereld. Dat betekende dat Roemenië vanaf dat moment (onofficieel) onder het gezag viel van Rusland, of met andere woorden: Roemenië werd een satellietstaat van de Sovjet-Unie. Toch zal deze dictatuur van de Sovjets, waar de Communistische Partij de enige partij in het parlement was, niet nieuw zijn voor de Roemenen. Roemenië werd namelijk al voor de Tweede Wereldoorlog geleid door een dictator: Antonescu. De Roemenen zullen dus vanaf 1930 leven in een dictatuur en dat tot 1989, het jaar waarin alles voor Roemenië anders werd. Dat gegeven zal een groot deel van hun houding ten opzichte van de Sovjets bepalen, de Roemenen zullen zich grotendeels laten wegdrukken.

De Roemenen hebben namelijk niet één dictator gekend, maar meerdere. Nadat Antonescu in 1944 door Sovjettroepen was geëxecuteerd, kwam dankzij de (door het Rode Leger vervalste) verkiezingen de communist Gheorghe Gheorghiu-Dej aan de macht. Hij veranderde Roemenië prompt in de volksrepubliek Roemenië. Roemenië zal onder zijn beleid voor de eerste keer kennismaken met de propagandamachine van de Sovjets, een voorbeeld daarvan is de ‘SovRom’. Dit verdrag stelde dat Sovjet-Roemeense bedrijven de schade van de Russen in de Tweede Wereldoorlog moesten goedmaken, naast ‘genereuze’ herstelbetalingen aan de USSR. De Roemenen werden met andere woorden uitgebuit. Minstens 200.000 mensen verloren het leven tussen 1948 en 1964 door het Sovjetregime. In 1965 leek een ommekeer in de maak toen Gheorghiu-Dej overleed. Niets was minder waar toen bleek dat een zekere Ceaușescu eerste secretaris ging worden van de Communistische Partij. Zijn eerste beleidsdaad was het veranderen van de grondwet, die onder meer de naam van het land wijzigde in Socialistische Republiek Roemenië. Twee jaar later, in 1967, wordt Ceaușescu benoemd tot staatshoofd. Onder zijn dictatuur streefde Roemenië naar een onafhankelijkere koers binnen het Sovjetblok. In de jaren die volgden werd de propagandamachine des te groter en werd de persoon Ceaușescu verheerlijkt. Zo leek het of iedere Roemeen tevreden was met Ceaușescu en zijn beleid. Tot in december 1989 bleek dat hij te ver was gegaan.

Een snelle revolutie

In propaganda werd Ceaușescu de ‘eik van de Karpaten’, ‘Denkende Donau’, en ‘Geniale bouwer van het communisme’ genoemd. Deze titels kreeg hij nadat hij in 1968 openlijk protesteerde tegen de inval van de Warschaupacttroepen in Tsjecho-Slowakije. Met deze inval werd er een einde gemaakt aan de Praagse Lente. Door deze beslissing te nemen verwierf Ceaușescu grote populariteit in Roemenië. Ceaușescu leek zich wel af te zetten tegen de communisten in Rusland. De weinige vrijheid die hij had gekregen van Brezjnev (de opvolger van Chroesjtsjov), gebruikte hij om zich ‘onafhankelijker’ op te stellen ten opzichte van de Sovjet-Unie. De Sovjet-Unie van haar kant vond Ceaușescu niet meer dan een lastige blaaskaak. Deze houding hadden ze omdat ze wisten dat Ceaușescu zich nooit volledig tegen de USSR zou keren. Tevens zou hij de Communistische Partij in Roemenië niet zwakker maken, anders zou hij zijn macht verliezen. De westerse landen anderzijds begonnen Ceaușescu wel sympathiek te vinden, zij dachten dat zij eindelijk een bondgenoot hadden gevonden in de strijd tegen de Sovjet-Unie. Niets was minder waar, wanneer Ceaușescu de gevolgen van zijn beleid begint in te zien, publiceert hij zijn ‘julithesen’. In deze thesen lanceerde Ceaușescu de eis om van Roemenië terug een orthodox-communistisch land te maken. Ceaușescu lanceerde deze julithesen na staatsbezoeken in China en Noord-Korea.

In de periode daarna werd Ceaușescu langzaam gek. De personencultus die rondom hem hing en het feit dat iedereen hem vereerde, leidde tot het nemen van enkele megalomane en uiterst vreemde beslissingen. Ten eerste riep hij in 1974 de functie van president van de republiek in het leven. Hij liet zich kronen zoals Napoleon dat bijna 200 jaar voor hem had gedaan, getooid met een scepter en een sjerp. Vervolgens liet Ceaușescu in het midden van de hoofdstad Boekarest duizenden kleine huisjes afbreken om zo een gigantisch paleis voor zichzelf op te trekken. Cynisch genoeg noemde hij dit paleis, het ‘Huis van het Volk’. Het paleis moest zo groot zijn dat het Versailles moest overtreffen.

Roemenië bestond in 1989 vooral uit een boerenbevolking en om die boeren tevreden te houden, stelde hij een plan op om landbouwgrond te winnen. Dit plan hield ook in dat het verschil tussen platteland en stad moest verdwijnen. Hiervoor wilde Ceaușescu duizenden dorpen slopen en de boerenbevolking onderbrengen in ‘agro-industriële centra’. Dit zijn grauwe flatgebouwen zonder sanitaire voorzieningen. De Roemeense bevolking was uiteraard niet opgezet met dit plan, maar ze bleven Ceaușescu steunen. Dit laatste deden ze uit angst voor de Securitate, de Roemeense geheime staatsveiligheidpolitie. Tot 1989 leefde de woede op Ceaușescu ondergronds, tot in december van dat jaar waarin alles veranderde.

De concrete aanleiding

De Roemeense opstand begon vrij onschuldig toen op 15 december 1989 de Securitate een dominee, die openlijk Ceaușescu's beleid had bekritiseerd, wilde arresteren en overbrengen van Timișoara naar een afgelegen dorp. Deze dominee, László Tőkés, was ook lid de Democratische Unie van Hongaren in Roemenië en aanhanger van de Hongaarse Gereformeerde Kerk. Deze groeperingen waren door de communisten verboden in Roemenië. Zijn houding maakte hem zeer populair bij zijn parochianen. Die parochianen namen Tőkés dan ook in bescherming en het kwam tot een gevecht met de Securitate. De schermutseling groeide al snel uit tot een conflict waarin alle bevolkingsgroepen van Timișoara deelnamen. Allen bestormden ze de agenten van de Securitate die machteloos stonden door het numerieke overwicht. Het leger werd ingeschakeld en meer agenten van de Securitate werden opgeroepen. Samen probeerden zij met geweld de opstand neer te slaan. Alle woede tegen de communisten die de Roemeense bevolking in Timișoara had opgekropt, kwam in één keer tot uiting. Uiteindelijk kon er met behulp van het leger een einde gemaakt worden aan de opstand, maar het was te laat: de opstand in Timisoara had andere groeperingen in andere Roemeense steden wakker geschud. Een voor een kwamen zij in opstand tegen de communisten.

De revolutie neemt grote proporties aan

Ceaușescu, die zich nog niet bewust was van de impact van de opstand in Timisoara, vertrok op 17 december op staatsbezoek naar Iran. Zijn vrouw Elena Ceaușescu bleef in Roemenië. Dit staatsbezoek werd, hoewel het al lang van tevoren was gepland was, door de opstandelingen gezien als het grootste verraad dat Ceaușescu kon plegen. Hij verliet zijn land net op het moment dat zijn land hem het meest nodig had.[bron?] Deze opstand was een kans voor Ion Iliescu, een van de grootste leiders van de opstand tegen Ceaușescu. Iliescu was weliswaar onder het regime van Ceaușescu lid geweest van de Communistische Partij en had zich altijd al geprofileerd als een communistisch politicus. Na het vertrek van Ceaușescu richtte hij de Nationale Raad voor de Redding van Roemenië (FSN) op. Ondertussen ging in de steden rond Boekarest de situatie van kwaad tot erger. De opstanden bleven zich uitbreiden, maar werden toch neergeslagen. Daar kwam een einde aan toen het leger de kant van het volk koos en zich dus richtte tegen Ceaușescu. Vanaf dat moment hadden de opstanden vrij spel en kwam de dictatuur van Ceaușescu ten val.

Ceaușescu zelf keerde op 19 december terug naar zijn land om op 20 december het volk toe te spreken via de televisie. In zijn toespraak gaf hij enkel de Westerse 'imperialisten' de schuld voor de wantoestanden in zijn land. Ondertussen bleven de opstandelingen aan macht winnen. Daar was aanvankelijk een dag later, op 21 december 1989 niets van te merken toen Ceaușescu van op het balkon van het gebouw van het Centraal Comité in Boekarest het volk toesprak. Dit was geen toespraak om het volk tot bedaren op te roepen. De toespraak die hij hield was een ‘routinetoespraak’ die de persoonsverheerlijking van Ceaușescu hoog moest houden. Duizenden Roemenen kwamen zoals altijd braafjes naar het plein voor het paleis om daar naar hun leider te luisteren. Na afloop van een dergelijke toespraak was het de gewoonte om minutenlang voor de leider te applaudisseren, maar deze keer kon Ceaușescu zijn toespraak niet afmaken. De stemming sloeg namelijk totaal om toen de toehoorders plotseling begonnen te roepen en te joelen. Ceaușescu zelf wist niet wat er gebeurde. Hij stond verbijsterd op het balkon terwijl zijn veiligheidsmensen hem aanmaanden om terug naar binnen te gaan. De verbijstering op zijn gezicht was tekenend. Vol ongeloof stond hij op het balkon te kijken naar de woeste menigte. Het leger, dat zich aan de kant van de demonstranten had gezet, deed niets. Ceaușescu had enkel nog de troepen van de Securitate om hem te beschermen. Zonder het zelf te beseffen was hij helemaal alleen komen te staan. De Securitate deed wat ze kon om de opstand nog neer te slaan, maar het was te laat. Heel Roemenië had zich tegen de dictatuur gekeerd.

Het einde van Ceaușescu

De volgende dag bestormden duizenden demonstranten het hoofdkantoor van het Centraal Comité. De Securitate gaf het gevecht niet op, maar toch werd er beslist om Ceaușescu en zijn vrouw per helikopter te laten vluchten. Zelfs dit kan gezien worden als een bewijs dat iedereen zich tegen hem had gekeerd, want de piloot van de helikopter moest onder schot gehouden worden.[bron?] Hij wilde namelijk niet dat Ceaușescu kon vluchten. Nadat de helikopter was geland, ging het echtpaar verder met de auto. Toen ze aankwamen in Târgoviște werden ze opgesloten in een legerkazerne. Opgesloten, want het volk wist dat de Ceaușescu’s ergens in de buurt van Târgoviște zaten. Ceaușescu zou op dat moment nog altijd niet door hebben gehad wat er gebeurde. Vanuit de kazerne kon hij door het enige raam dat de kamer had enkele demonstranten horen die zijn naam scandeerden. Ceaușescu wilde ironisch genoeg naar hen roepen dat ze niet moesten vrezen dat hij gevlucht was en dat hij zou terugkeren. Dit kon nog net verhinderd worden door een van de soldaten die hem bewaakten.

Later op de dag werden de Ceaușescu’s gearresteerd. Enkele dagen later, op 25 december 1989, werden Nicolae en Elena Ceaușescu in een summier proces dat nog geen twee uren duurde, ter dood veroordeeld. Diezelfde dag nog werden ze tegen een muur geplaatst en door een vuurpeloton terechtgesteld. Van deze executie zijn beelden gemaakt die de hele wereld zijn rondgegaan en bij iedereen als een schok overkwamen. Niemand had dit zo snel verwacht, ook de overgebleven troepen van de Securitate niet. Hoewel zij de Ceaușescu hadden laten vluchten, bleven zij vechten tegen de opstandelingen, tot zelfs na de dood van Ceaușescu en Elena. Uiteindelijk eisten de vijandigheden minstens 1.100 mensen het leven, van wie de meesten omkwamen na de val van het regime in vaak onopgehelderde omstandigheden. Later bleek dat de getoonde executie op de tv in scène was gezet en dat de echte executie al iets eerder had plaatsgevonden. Ion Iliescu was in zijn opzet geslaagd, nog jarenlang zou de nomenklatoera vele ontwikkelingen in Roemenië tegenhouden.

Wat er precies gebeurd is in de dagen tussen de vlucht van Ceaușescu en het einde van 1989, is tot op de dag van vandaag nog voor een groot deel onduidelijk. Waarschijnlijk hebben de Securitatesoldaten veel meer mensen om het leven gebracht in hun laatste inspanningen om het communisme toch nog aan de macht te houden.

Na de dood van Ceaușescu – het einde van de revolutie/ Politieke en economische situatie

Na de dood van Ceaușescu, nam het FSN resoluut de macht over. Het FSN stond onder leiding van Ion Iliescu. De andere leden kunnen we opdelen in twee categorieën: de personen die resoluut tegen het communisme zijn en de personen die de kant van het FSN hebben gekozen om zo zeker te zijn dat ze de revolutie zouden overleven. Deze laatste groep zijn dus vooral ex-communisten. Dit maakte dat het FSN gedomineerd werd door samenzweerders. Wanneer de echte tegenstanders van het communisme uit het FSN stappen (omdat er geen snelle politieke en economische hervormingen kwamen), bestond het FSN enkel en alleen uit ex-communisten. Dit is ook de reden waarom voor de meeste Roemenen de revolutie van 21 en 22 december 1989 niet als een revolutie beschouwen. Zij hebben het liever over “de gebeurtenissen van december”.

De meeste Roemenen namen enkel en alleen deel aan de revolutie omdat ze meer voedsel en geld wilden. De meeste Roemenen realiseerden zich dan ook niet dat door ‘hun revolutie’ het communisme in Roemenië werd afgeschaft. Dat gegeven en het feit dat het FSN vooral uit communisten bestaat, zorgde ervoor dat Roemenië in de eerste maanden na de revolutie volledig aan de grond zat waardoor er veel sociale onrust ontstond. Op economisch vlak stortte Roemenië volledig in elkaar en ook de politiek stelde niet veel meer voor. Dit kwam doordat de personen die zich uit het FSN hadden teruggetrokken zich verenigd hadden in democratische partijen. Die democratische partijen verweten het FSN alle macht naar zich toe te trekken. Het FSN op haar beurt sloot de democratische partijen uit van deelname aan de voorlopige regering. De democraten pikten dit niet en met een reeks protestacties in Boekarest werd het FSN gedwongen hen toch een plaats te geven in de regering. Één van de eerste besluiten van de nieuwe regering was dat er op twintig mei 1990 de eerste volledig vrije democratische verkiezingen gehouden zouden worden sinds 1937.

Sociale situatie

Ondertussen begint in de rest van Roemenië de situatie uit de hand te lopen. De etnische groepen, die door Ceaușescu en de Securitate onderdrukt waren, begonnen in opstand te komen tegen de etnische Roemenen. Ze begonnen zich te wreken voor de jarenlange onderdrukking. Een voorbeeld van een dergelijke opstand is Târgu Mureș. In dit stadje, waar de helft van de inwoners etnisch Roemeen is en de andere helft etnisch Hongaars, vonden in maart 1990 ernstige etnische rellen plaats. Drie Hongaren en twee Roemenen werden vermoord, 278 andere personen raakten gewond. Ook in de hoofdstad keerde de rust niet terug want duizenden mensen bezetten vanaf 25 april 1990 het Universiteitsplein met de eis dat iedere communist zich zou terugtrekken uit de verkiezingen. Hun eis werd echter niet ingewilligd en het FSN won met gemak de verkiezingen. Ion Iliescu werd de eerste president van het democratische Roemenië. De reden waarom het FSN, m.a.w. de communisten, de verkiezingen wonnen moet niet ver gezocht worden: sinds de omwenteling in december 1989 was er in Roemenië geen voedsel, water, gas of elektriciteit meer voorhanden. Dat zorgde ervoor dat de bevolking, die maar weinig besef had van politiek, terug wilde keren naar de tijd van de communisten omdat er toen nog wel voedsel en elektriciteit was. Zij hoopten op een socialisme met een menselijk gezicht. De campagnes voor het kapitalisme en tegen het communisme kwamen bij hen dan ook over als dreigend en vreemd.

Een einde aan de woelige tijd voor Roemenië?

Iliescu had de macht opnieuw volledig in handen. De overwinning van het FSN was namelijk zo groot dat Iliescu niet moest samenwerken met de democratische partijen. Deze democratische partijen zullen hier uiteraard (weer) niet mee akkoord gaan en opnieuw het Universiteitsplein bezetten. Iliescu wilde eens en voor altijd komaf maken met de democraten en stuurde de politie op hen af. Het kwam tot zware gevechten en net als een jaar eerder dreigde de communistische troepen het gevecht te verliezen. Iliescu riep hierom iedereen op ‘om de democratie te redden van deze fascistische krachten’. Hij deed deze oproep vooral naar de mijnwerkers uit het dal van de rivier de Jiu, van wie hij wist dat zij hem zouden volgen tot de dood. De mijnwerkers bestormden massaal het Universiteitsplein en de democraten moesten vluchten. Uiteindelijk vielen in deze gevechten zes doden en honderden gewonden.

In het tweede deel van 1991 zal Iliescu proberen de gemoederen te bedaren, maar de sociale rust keert nooit terug. Dat belemmert echter niet dat op acht december 1991 de Roemeense bevolking in een referendum de (democratische) grondwet goedkeurde.

De onenigheden tussen Roemenen en Hongaren (die vooral in het noorden leefden) bleven echter bestaan. Hierdoor staken allerlei nationalistische stromingen de kop op. Ook op het hoogste politieke niveau zal de rust niet terugkeren. Door onenigheden tussen president Iliescu en eerste minister Petre Roman zal het FSN splitsen. Iliescu zal bij de verkiezingen van 1996 verslagen worden, maar vier jaar later keert hij terug na een verpletterende overwinning. Onder zijn bewind zal Roemenië in 2002 toetreden tot de NAVO en in 2004 tot de EU.

Tot slot

Roemenië is trouwens ook het enige Oostblokland waar de afschaffing van het communisme met geweld verlopen is. 1104 mensen zijn gedood in december 1989 (alhoewel er verschillende getallen de ronde doen). Voor 22 december waren er al 162 mensen vermoord, 73 in Timișoara, 48 in Boekarest en 41 elders in Roemenië. 3352 mensen waren gewond geraakt. Sommigen van de eerste slachtoffers werden naar Boekarest gestuurd en werden daar gecremeerd. Het leger had 260 doden en 545 gewonden. De Securitate had 65 doden en 73 gewonden.

Vandaag de dag is Roemenië echter één van de armste landen in de Europese Unie. Het land heeft nog een lange weg voor de boeg om 1989 te vergeten. Het communisme is nog steeds voelbaar en dat zal naar alle waarschijnlijk nog wel enkele jaren blijven duren. Er zijn nog altijd veel mensen die terugverlangen naar de communistische staat. Zo bleek in 2010 uit een peiling dat bijna de helft van de Roemenen vond dat zij er onder de dictatuur beter aan toe waren.

 


 

Vervolg Boekarest

Zelf herinner ik mij van de Roemeense opstand net als veel mensen, zo heb ik gemerkt, de beelden van de laatste toespraak van Ceausescu. Ze zijn tot een soort icoon geworden voor het einde van een dictator. Ik zie hoe het volk opeens niet meer minutenlang applaudisseert in het kader van de bekende persoonsverheerlijking, maar dat het begint te joelen en te fluiten. De ongelovige blik van de man op het balkon is onvergetelijk. En dan: de beelden van de vlucht per helikopter en van een vuile donkere ruimte waar het echtpaar na een ‘proces’ van minder dan twee uur wordt geëxecuteerd. Cristina vertelt dat tot op de huidige dag er discussie is over deze gebeurtenis. 

De bus rijdt ons rond door Boekarest. We komen langs de Roemeense versie van de Arc de Triomphe, langs veel andere belangrijke plaatsen en gebouwen. Bij het paleis waar de opstand begon, stoppen we en kunnen we ‘het’ balkon fotograferen. Ik had me voorgesteld dat het veel hoger lag. En dat het plein ervoor veel weidser was. 

Paleis “voor het volk”

Na de koffie (in een lommerrijke wijk aan de rand van een park in een mooie tent met groot terras) bezoeken we het beroemde en beruchte Paleis van het Volk, tegenwoordig het Parlementspaleis. Het gaat er toe als op een vliegveld, alleen wat minder efficiënt. We staan lang in een rij voor we onze paspoorten moeten afgeven en de tas door de scanner kunnen laten gaan en zelf door het detectiepoortje kunnen en –in mijn geval natuurlijk ook- gefouilleerd kunnen worden. Eenmaal daar doorheen is het beter georganiseerd. We sluiten aan bij een Engelstalige staatsgids, maar Cristina blijft ons zelf begeleiden en commentaar geven. Zo zien we een klein aantal van de 2000 zalen die er zijn. Te zien krijg je alleen de ruimtes die verhuurd worden voor congressen e.d. Nou ja, dit is al indrukwekkend genoeg. Alles is gebouwd om indruk te maken. Ooit had ik voor mijn studie Nederlandse taal- en letterkunde college van dr. Arie Gelderblom in Utrecht en daar ging één werkcollegereeks over Herrschaftzeichen en dan vooral in relatie tot de literatuur. Een Herrschaftzeichen is een bouwkundig of ander element dat door een machthebber wordt ingezet om zijn macht te benadrukken en symbolisch vorm te geven. Een lange oprijlaan kan al zo’n teken zijn. Of een imposante zuilengalerij voor een paleis. Maar ook een kroon, (of recent in Nederland: een koningsmantel). Welnu, dit gebouw is één groot Herrschaftzeichen. Het is niet neergezet om functionele redenen maar puur om indruk te maken. Zo is er een zaal die  bedoeld is als concertzaal, maar waar zo’n beroerde akoestiek is dat na de eerste keer de zaal nooit meer voor dat doel gebruikt is. Als je even achter een gordijn kijkt, of beter kijkt naar de afwerking, dan zie je dat daaraan nogal wat ontbreekt. Volgens Cristina zijn sommige ruimten nu al toe aan restauratie. 

In snel tempo worden we door de ruimtes geleid. Soms gaat de verlichting al weer uit als de achtersten van de groep naar binnen gaan. Als ze protesteren doet de staatsgids het licht nog even aan, maar eigenlijk gaat ze daarmee buiten haar boekje. Voor een bezoek staat een bepaalde tijd en die moet gehaald worden. Niettemin krijgen we een goede indruk. Op het balkon kijken we uit op het immense plein ervoor. De aanblik doet ons denken aan hoe we van het dak van de St. Pieter in Rome tegen de zuilen van Bernini aankeken. Op het plein oefent een rockband voor vanavond. We worden hier nog bijna weggeblazen door het geluid. Het plein is nu echt van het volk. 

The times they are a’changin’ …  En gelukkig maar. 

Nog wat gegevens over het Paleis:

Het Parlementspaleis (Roemeens: Palatul Parlamentului), voorheen Huis van het volk (Casa Poporului), in Boekarest, Roemenië, is het grootste gebouw (350,000 m²) van Europa. Na het Pentagon en mogelijk het Potala is het waarschijnlijk het grootste gebouw ter wereld. Het gebouw is 270 bij 240 meter, 86 meter hoog en 92 meter diep en heeft 12 verdiepingen en 8 ondergrondse niveaus. Binnen bevinden zich 2000 zalen en kamers. Sinds 1994 zetelt het parlement in dit gebouw en wordt het deels verhuurd voor congressen.

De bouw

Het paleis is gebouwd op een heuvel in opdracht van de Roemeense dictator Nicolae Ceaușescu. De bouw begon in 1984. Hiervoor waren twee aanleidingen; in 1977 werd een deel van het centrum van Boekarest getroffen door een aardbeving en Ceaușescu wilde een paleis bouwen om bevriende staatshoofden te kunnen ontvangen. Voor de bouw van het paleis en de bijbehorende Boulevard van de Eenheid (Boulevard Unirii) werden een complete woonwijk, een stadion, kunsthistorische kerken, kloosters en synagogen afgebroken. De kloosterkerk Mihai Vodă werd 100 meter verplaatst. Het gebouw is geheel van Roemeens bouwmateriaal gemaakt. Tijdens de bouw was nagenoeg de gehele Roemeense economie in dienst ervan. De complete productie van marmer in Roemenië was bestemd voor het paleis. De reden hiervan is dat Ceaușescu een tegenhanger van het Kasteel Peleș in Sinaia wilde maken. Dit paleis werd tussen 1875 en 1883 door de eerste Roemeense koning Carol I geheel met Duitse materialen gebouwd.

Een emmer fastfood

Het is zo langzamerhand tijd voor de lunch want ver in de middag. We betrekken onze kamer en gaan dan op zoek naar een eetadresje. Cristine heeft ons een Pizzahut aangeduid, maar voordat we daar zijn, komen we langs The Colonel, ofwel KFC, en daar eten we patat, kip en drinken er een sapje bij. In mijn onschuld –wij komen eigenlijk nooit bij KFC of McD en dergelijke fastfoodtenten- had ik een “choice bucket” of zoiets besteld. In de veronderstelling dat het met die ‘emmer’ wel wat mee zou vallen. Nee dus, het meisje begint een echte plastic emmer van tienliterproporties te vullen met van alles. Ze merkt aan onze reactie wel dat dit niet de bedoeling was. We zetten onze order om in iets van normalere proporties. Ze kan er wel om lachen. Die rare West-Europeanen die niet eens de mores van KFC kennen… 


 

Een middag in het Cișmigiupark

Verzadigd wandelen we terug naar ons hotel dat pal in het centrum ligt. We zitten vlak bij het oudste park van de stad: Het Cișmigiupark. 

Het Cișmigiupark is een, voor het publiek, open park in het centrum van Boekarest. Het park is het oudste en grootste (17 hectare) park in het centrum. De hoofdingang ligt aan de Elisabeta Boulevard, nabij het stadhuis. Nog een grote ingang heb je aan de Știrbei Vodă Boulevard, nabij het Crețulescu Paleis. Je kunt een grote lus door het hele park lopen en dat doen wij. We voelen ons Roemeen onder de Roemenen. We drentelen langs de vele kraampjes, wandelen in zon en schaduw, staan een poosje te luisteren naar een muziekgroepje in de muziekkoepel, zitten op bakjes, eten een lekker ijsje, kortom we vermaken ons prima. Aan het andere eind is een soort verhoogd terras waar een paar prachtige meiden opgemaakt worden voor… ja wat. Een film? Ze vinden het goed als we een paar foto’s maken. 

We eten weer gezamenlijk ’s avonds, in een groot restaurant in de oude binnenstad. Het is er enorm lawaaierig. Sowieso al omdat het een stenen kelder is met lage zoldering en het druk bezet is met groepen, maar er speelt ook nog een orkest en dat vindt kennelijk dat hun muziek niet goed hoeft te zijn als ze maar luid is. Op een gegeven moment komt het personeel in polonaise door de kelder dwarrelen. Nnnja. Wij lopen door een relatief rustige stad naar ons hotel terug. De straat naast/ onder ons hotel blijft nog vrij lang druk met bussen en taxi’s. Ik word verscheidene keren wakker vannacht. 

 

 



 

stadsrondrit 

 

  

 Stadstour Boekarest

Hier, van een van deze balkons hield dictator Ceaucescu zijn laatste rede

 


 

Parlementspaleis,  voorheen “Huis van het volk”

 een van de grootste gebouwen ter wereld

 het megalomane gebouw
weerspiegeld in de zwarte ruit van een patsersauto zoals ze nu zoveel in Boekarest rondrijden; ik vond dat wel een mooi beeld...
bijvoorbeeld voor 'the times they are a'changin' '

 ingang


 

Interieur

 een gang is een zaal op zich

  

monumentale trappartijen en plafonds

  

  

 

 

het grote tapijt

  

   drie maal
dezelfde zaal

Op het balkon

 panoramafoto
vanaf het balkon van het paleis

 

 op 't plein speelt nu een rockband

   
zuilen op het balkon

 


Complex van het paleis van de aartsbisschop

 

 

  =paleis van de patriarch

 pracht en praal in de kathedraal

  

 iconen voor de iconostase

 het heilige water lekt weg, zonde toch? 


 

 

vanuit ons hotel in Boekarest kijken we richting het park Cișmigiupark

 

  en de andere kant op


 Het Cișmigiupark

 palmpasen nadert

 

 hier maken en verkopen
ze de zoete holle kaneelbroden kürtös, specialiteit uit Tirgu Mures

 deeg op een rol

 en dan roosteren

 relaxt sfeertje in dit park met dit orkest

  

 we ontmoeten een paar modellen...

 ...die ook wel voor mij willen poseren

 

 

 

 

 

naar boven